توصیه‌های رهبری به زوج‌های جوان در مطلع عشق

در اولین روز ذی‌الحجه، سال‌روز ازدواج امیرالمومنین(ع) و حضرت زهرا(س)، میزبان حجت‌الاسلام و المسلمین حاج علی‌اكبری، رئیس سابق سازمان ملی جوانان بودیم؛ گردآورنده‌ی «مطلع عشق»، كتابِ توصیه‌های رهبر انقلاب به زوج‌های جوان برای آغاز زندگی مشترك‌شان. استقبال قابل توجه خانواده‌ها و جوانان از این اثر، ما را بر آن داشت تا به مناسبت «روز ملی ازدواج» پای صحبت‌های او بنشینیم. - انگیزه‌ی تدوین این كتاب از چه زمانی در شما به‌وجود آمد؟ من این توفیق را داشتم كه در جلسه عقد برادرم -كه به همراه دختران و پسران جوان دیگری در مراسم خطبه‌خوانی رهبر انقلاب شركت كرده بودند- حضور پیدا كردم. فضای آن جلسه، زیبایی، طراوات، صمیمیت، حكمت و معنویت آن برای من به‌یاد ماندنی بود. اما از همه بیشتر به یاد ماندنی‌تر، نكته‌هایی بود كه آقا در یك ربع ساعت كه مطرح و در ضمن آن نكته‌های مهم و جالبی را بیان كردند. من حسرت خوردم كه چرا این مطالب منتشر نمی‌شود؟ از دوستان پرسیدم كه آیا در سایر جلسات عقد هم، این‌چنین نكته‌هایی گفته می‌شود؟ گفتند بله. وقتی متوجه شدم كه این سخنان منتشرنشده، احساس كردم كه یك جفای چندجانبه صورت گرفته است. یعنی هم به جوان‌ها و خانواده‌ها ظلم می‌كنیم كه آنها را از بهره‌مندی از سخنان آقا برای تشكیل و ادامه‌ی محروم می‌كنیم. بالاخره این توفیق نصیب جمع معدودی از جوان‌ها می‌شود اما بقیه‌ی جوانان ما كه آنها هم فرزندان معنوی رهبر عزیزمان هستند چرا باید از دانستن این نكات محروم باشند. از طرفی هم حقیقتاً احساس می‌كردم یك ظلمی به رهبر عزیزمان هم هست كه چرا این چهره‌ی صمیمی از ایشان در این جلسات نباید ارائه شود. بر همین اساس این موضوع را با دوستان در میان گذاشتم. آنها هم این موضوع را به بنده حواله دادند و گفتند كه شما خودت حاضری در این زمینه كاری انجام بدهی؟ من هم با كمال اشتیاق استقبال كردم و تا آن سال، مجموعه‌ی خطبه‌های كه توسط حضرت آیت‌الله خامنه‌ای خوانده شده بود را جمع‌آوری كردم. جالب است كه وقتی این كتاب به سرانجام رسید، دوستان باورشان نمی‌شد. چراكه فكر می‌كردند از این جلسات پراكنده كه نوعاً احساس می‌شد نكات ثابتی گفته می‌شود، این‌چنین مجموعه‌ای به‌دست آید. باید یك نهضت خانواده‌سازی در جامعه شكل بگیرد. یك عظم ملی باید به میدان بیاید تا خانواده‌ها، دولت و نهادهای غیر دولتی نظیر روحانیت، همه دست به دست هم دهند و این امر را به شایستگی مدیریت كنند تا هم جوانانی كه در سن ازدواج هستند به این امر نایل شوند و هم به كسانی كه تأخیر در ازدواج داشته‌اند، كمك شود. - بنابراین تمام محتوای این كتاب برگرفته از جلسات خطبه‌خوانی عقد است؟ در مقدمه‌ی كتاب «مطلع عشق» یادآوری كرده‌ام كه این كتاب مدعی این نیست كه مجموعه‌ی دیدگاه‌های رهبر انقلاب را در موضوع خانواده و ازدواج ارائه كرده است. بلكه تنها مربوط به جلسات خطبه‌خوانی عقد است. بنده سراغ سخنان دیگر آقا نرفتم. در بخش منابع كتاب هم این موضوع نمایان است. البته لازم است در این زمینه نكته‌ای را بگویم. نباید ارائه‌ی دیدگاه‌های رهبری از دیدگاه كلان ایشان فاصله داشته باشد. یعنی گاهی من احساس می‌كنم در بعضی از آثاری كه می‌بینم، مثل اینكه دارند یك نظری را با توجه با استفاده از سخنان رهبری تحمیل می‌كنند. در حالی‌كه وقتی ما می‌خواهیم راجع به موضوع خاصی از سخنان ایشان استفاده كنیم و آنها را كنار هم قرار دهیم، باید توجه داشته باشیم كه ساختار را هم باید از نگاه كلان رهبری استخراج كرد. در غیر این صورت برداشت‌ها و اجتهادات شخصی غالب می‌شود كه به اصل كار آسیب می‌رساند. - آیا رهبری كتاب را دیده‌اند و یا نظر خاصی در رابطه با آن اظهار كرده‌اند؟ بله، یكی از امتیازات این اثر این بود كه قبل از انتشار، كتاب را جهت ملاحظه و اعلام نظر به رهبر انقلاب دادیم. در ابتدا كه این كتاب را دیدند، برای ایشان جالب و شیرین بود كه از جلسات پراكنده‌ی عقد، یك‌چنین مجموعه‌ای به‌دست آمده است. در هر صورت به تفصیل نگاه كردند و تذكراتی هم برای من فرستادند. مواردی مربوط به بعضی از روایات و استنادات آن بود كه آنها را اصلاح كردیم و یكی دو نكته از خاطرات مربوط به عقد ازدواج خود حضرت آقا -كه در بعضی از این جلسات اشاره شده بود- به مجموعه اضافه شد و در كل، خوشبختانه كتاب مورد پسند ایشان قرار گرفت. - به نظر شما دلیل استقبال از این كتاب چیست؟ به عبارت دیگر این كتاب از چه خصوصیات ویژه‌ای برخوردار است؟ به نظرم آن چیزی كه كار را خیلی جذاب كرده، تركیب دو حوزه‌ی مطالب كلی و معرفتی و نكات كاربردی و عملی است. ما گاهی صرفاً نكات ناظر به بخش‌های عملی و كاربردی را در نظر می‌گیریم. درواقع یك سپهر معرفتی را به روی مخاطب باز نمی‌كنیم و یا بالعكس. در نتیجه كار ناقصی به مخاطب ارائه می‌شود. ویژگی این جلسات این است كه هم نكاتی در ارتباط با مسائل شناختی و معرفتی مطرح شده و هم چند نكته‌ی كاربردی هم برای زوج‌های جوان گفته می‌شود. این تركیب، تركیب بدیع و دلنشینی است كه وقتی كنار هم می‌گذاریم، اثری مثل «مطلع عشق» تدوین می‌شود. در این سال‌ها كه این اثر در اختیار خانواده‌ها و جوان‌ها و نیز دست‌اندكاران عرصه‌ی ازدواج قرار گرفته است، تمام بازخوردهای مربوط به این كتاب، نشانگر آن است كه تأثیر ویژه‌ای در ذهن و جان مخاطب داشته است. ویژگی مهم دیگر این است كه اولاً جامعه باخبر شد كه بالاخره رهبر عزیز ما علاوه بر آن شأن ولایی و حكومتی، این‌چنین جلوه‌های ویژه‌ای هم دارند. یعنی در ارتباط با خانواده‌سازی و ازدواج كه یكی از آن چهار واقعه‌ی مهم زندگی هر انسانی محسوب می‌شود، رهبر انقلاب اسلامی طبق سیره و سنت اولیاء خدا در این زمینه هم اهتمام و توجه دارند. برای خیلی‌ها جذاب و شیرین بود كه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای خیلی صمیمی كنار زوج‌های جوان نشسته و مثل فرزندان خودشان با آنها گفت‌وگو می‌كنند. خطبه‌ی عقدشان را می‌خوانند و با شیرینی آنها را بدرقه می‌كنند. اما یك ویژگی خاص دیگر، ارجاع رهبر انقلاب به سیره‌ی پیامبر و ائمه است. سیره‌ی صحیح را در مورد ازدواج و برنامه‌های آن نظیر مهریه، جهیزیه، جلسه‌ی عقد، تشریفات و... می‌توان در سیره‌ی ممتاز ازدواج امیرالمؤمنین(ع) و حضرت زهرا(س)، كه ازدواج دو معصوم است، یافت. مخصوصاً روش پیامبر عزیزمان(ص) در مواجهه با این برنامه می‌تواند سودمند باشد. این ارجاع به سیره هم از خصوصیات رهبر انقلاب است. با اتخاذ تدابیری همه‌جانبه از شتاب‌زدگی‌ها و طرح‌های شتاب‌آلود كه غافل از مقتضیات فرهنگ‌سازی، آموزش و پایداری‌سازی خانواده، صرفاً تشویق‌كننده‌ی ازدواج هستند، جلوگیری شود. خصوصیت دیگر این كتاب این است كه تذكرات و مطالبی كه در این جلسات مطرح شده و از طریق این كتاب در اختیار مردم قرار گرفته است، از جانب رهبری اسلامی مطرح می‌شود. این مسائل را یك كارشناس معمولی مطرح نمی‌كند. برای جامعه و برای مخاطب جوان و خانواده‌ها مهم است كه مطالب و توصیه‌ها از چه جایگاهی مطرح می‌شود. وقتی از جایگاه ولایت مطرح می‌شود، درواقع مبتنی بر اندیشه‌ی وحی و مبتنی بر سیره‌ی اولیاء خدا است. بنابراین هم از لحاظ نظری و هم دریافت نكته‌های كاربردی و عملی، برایشان امنیت خاطر می‌آورد. - با توجه به طیف گسترده مقلدان شیعه حضرت آيت‌الله خامنه‌ای در كشورهای مختلف، اقداماتی جهت ترجمه این كتاب انجام شده است؟ به نظر بنده الان مخاطبین زیادی مخصوصاً در كشورهای عربی این توقع دارند كه این توصیه‌ها در اختیارشان قرار گیرد و باید این كتاب به زبان‌های دیگر به‌خصوص عربی ترجمه شود. البته نكته‌ی دیگر این‌كه باید دیدگاه رهبر انقلاب در موضوع خانواده و ازدواج جمع‌آوری و ارائه شود. كتاب «مطلع عشق» یك بخشی از این كار را ارائه كرده است. تولید این مجموعه مخصوصاً برای كسانی‌كه در مقام سیاست‌گذاری و طراحی كلان و برنامه‌ریزی در این امور هستند، می‌تواند یك منبع اساسی محسوب شود. به‌علاوه برای مراكز علمی و پژوهشی ارائه‌ی این دیدگاه‌ها بسیار كارساز است. - با توجه به این‌كه زمانی رئیس سازمان ملی جوانان بوده‌اید، وضعیت ازدواج را در كشور چگونه ارزیابی می‌كنید؟ به دلیل ساختار جوان كشور، در شرایط عادی و معمولی به‌سر نمی‌بریم بلكه شرایط ما شرایطی خاص است. الان قله‌ی هرم جمعیتی كشور حدود 24 سال است كه خیلی معنادار است. در چنین موقعیتی مسئله‌ی تشكیل خانواده، آن‌هم خانواده‌ی پاك و پایدار مهم جلوه می‌كند و باید جزء دغدغه‌ها و دل‌مشغولی‌های اصلی خانواده‌ها و نظام ما باشد. به نظر من باید یك نهضت خانواده‌سازی در جامعه شكل بگیرد. یك عظم ملی باید به میدان بیاید تا خانواده‌ها، دولت و نهادهای غیر دولتی نظیر روحانیت، همه دست به دست هم دهند و این امر را به شایستگی مدیریت كنند تا هم جوانانی كه در سن ازدواج هستند به این امر نایل شوند و هم به كسانی كه تأخیر در ازدواج داشته‌اند، كمك شود. ضمن این‌كه با اتخاذ تدبیری همه‌جانبه از شتاب‌زدگی‌ها و طرح‌های شتاب‌آلود كه غافل از مقتضیات فرهنگ‌سازی، آموزش و پایداری‌سازی خانواده، صرفاً تشویق‌كننده‌ی ازدواج هستند، جلوگیری شود. باید به‌شیوه‌ای عمل كرد كه هم سهم كمی و هم سهم كیفی ازدواج به شایستگی ادا شود. اگر این ملاحظات رعایت نشود، ما در آینده با ضایعات جدی روبرو خواهیم شد. از طلاق‌های عاطفی و طلاق‌های قانونی گرفته تا عواقب شوم دیگری مثل ازدواج در سنین بالا كه عوارض سنگینی برای جامعه‌ی ما خواهد داشت. از طرفی اگر اهتمام جدی به این موضوع نشود، پدیده‌ی مجردین سن‌بالا كه به یأس از ازدواج رسیده‌اند، زیاد خواهد شد كه آن هم عوارض روحی، فكری، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خاص خودش را خواهد داشت. بنابراین باید همه به میدان بیاییم تا این سنت اسلامی و الهی را كه راز برتری ما نسبت به غرب است مورد توجه قرار دهیم و حفظ كنیم.