پاسخ بانک مرکزی به «تاخیر دو ساله یک توجیه!»

شفاف: روابط عمومی بانک مرکزی با ارسال نامه‌ای نسبت به انتقاد شفاف به استدلال رئیس کل بانک مرکزی پاسخ داد. پس از اعلام سازمان بازرسی مبنی بر منفی بودن حساب ذخیره در سالهای 87 و 88، بهمنی گفت که براساس قانون اندوخته ارزی حساب ذخیره ارزی به صندوق توسعه ملی منتقل می‌شود و بر این اساس هم اکنون اندوخته حساب ذخیره ارزی صفر است. شفاف نیز با انتقاد از رئیس کل بانک مرکزی نوشت که از آنجا که صندوق توسعه ملی به طور رسمی از سال جاری شروع به کار کرد، بنابراین قانون نمی‌توانسته است که بانک مرکزی را ملزم به انتقال اندوخته از حساب ذخیره به صندوق توسعه ملی در سال 87 و 88 کرده باشد. روابط عمومی محترم بانک مرکزی با ارسال نامه‌ای نسبت به شبهه شفاف، پاسخ داد. نامه بانک مرکزی و پاسخ شفاف را در ادامه می‌خوانید: بسمه تعالی مدیر مسئول محترم سایت شفاف نیوز با سلام احتراما"، بازگشت به مطلب منتشره در سایت شفاف نیوز مورخ 7/7/90تحت عنوان «تاخیردوساله یک توجیه!» به استحضارمی رساند: در قانون برنامه پنجم توسعه مصوب سال 1389، انواع منابع تأمين مالي صندوق توسعه ملي تصريح شده است.يکي از موارد مطروحه در قانون مذکور واريز 50 درصد مانده نقدي حساب ذخيره ارزي در پايان هرسال قانون برنامه مي باشد.درهمين ارتباط مطابق نظر قانونگذار بانک مرکزي در پايان هريک از سالهاي برنامه پنجم درصورت موجود بودن مانده حساب مذکور نسبت به واريز 50٪ از آن به حساب صندوق توسعه ملي اقدام خواهد نمود. شايان ذکر است مطابق قانون بودجه سال جاري بانک مرکزي مقدمتاً بايستي با وصول درآمدهاي حاصل از صادرات نفت خام و ميعانات گازي تعهدات ناشي از جزء «ب» بند (1) قانون مذکور را تأمين نموده و بدنبال آن نسبت به واريز مبالغ مصرح در بند 2 همان قانون نيز اقدام نمايد. بنابراين متأثر از تعهدات قانوني يادشده امکان واريز مازاد حاصل صادرات نفت خام به حساب ذخيره ارزي در 6 ماهه نخست سال فراهم نشده است. بديهي است درصورت تحقق درآمدهاي حاصل از صادرات نفت خام بشرح قانون بودجه سالجاري، بانک مرکزي آمادگي دارد در چارچوب قانون نسبت به واريز مازاد حاصل از صادرات نفت خام و ميعانات گازي به حساب ذخيره ارزي نيز اقدام نمايد. خواهشمند است دستور فرمایند مراتب فوق جهت روشن شدن ذهن خوانندگان گرامی، طبق قانون مطبوعات درآن سایت منتشر گردد. روابط عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران شفاف ضمن تشکر از روابط عمومی بانک مرکزی، به عرض می‌رساند: الف- آنچه در رسانه‌ها به عنوان منفی شدن حساب ذخیره ارزی مطرح شده بود، بر اساس خبر منتشره از گزارش سازمان بازرسی در تاریخ سوم مهرماه سال 90 است که به منفی شدن مانده حساب ذخیره ارزی پس از کسر تعهدات در «پایان سال‌های 87 و 88» اشاره دارد. تذکر شفاف نیز مربوط به منفی شدن حساب در سال 87 و 88 بود، در حالی که پاسخ رئیس کل و روابط عمومی بانک مرکزی به این دو سال اشاره‌ای ندارد. ب- آنچه ذیل عنوان «منبع صندوق توسعه ملی» در ماده 84 قانون برنامه پنجم آمده و روابط عمومی محترم بانک مرکزی نیز به آن اشاره کرد، شامل انتقال «پنجاه درصد (50%) مانده نقدی حساب ذخیره ارزی در پایان سال 1389 و سالهای بعد» به صندوق توسعه است. در این صورت، اگر حساب ذخیره ارزی دارای مانده حسابی در پایان سال 89 بوده، 50 درصد آن به صندوق توسعه ملی منتقل می‌شود. با انتقال 50 درصد از مانده حساب، میزان آن به صفر کاهش نمی‌یابد. بنابراین استدلال رئیس کل محترم بانک مرکزی مبنی بر اینکه «براساس قانون مقرر شد اندوخته ارزی حساب ذخیره ارزی به صندوق توسعه ملی منتقل شود و بر این اساس هم اکنون اندوخته حساب ذخیره ارزی صفر است» ناکافی است. برخلاف آنچه از پاسخ رئیس کل بانک مرکزی برداشت می‌شود، قانون فقط انتقال 50 درصد از مانده موجودی ارزی حساب ذخیره به صندوق توسعه را تکلیف کرده است و نه «اندوخته ارزی حساب ذخیره ارزی». در نهایت و بر اساس نامه روابط عمومی بانک مرکزی که هنوز درآمدهای نفتی بند الف ماده 85 در سال 90 وصول نشده، علت صفر بودن موجودی حساب ذخیره ارزی یا صفر بودن آن در پایان سال 89 است و یا برداشت از آن در خلال سال 90 که این برداشت در «خلال سال» نباید شامل انتقال ارز به صندوق توسعه باشد. ج- بر اساس جوابیه روابط عمومی محترم بانک مرکزی، مطابق قانون بودجه سال جاري بانک مرکزي مقدمتاً بايستي با وصول درآمدهاي حاصل از صادرات نفت خام و ميعانات گازي تعهدات ناشي از جزء «ب» بند یک قانون مذکور را تأمين نموده و بدنبال آن نسبت به واريز مبالغ مصرح در بند 2 همان قانون نيز اقدام نمايد. از آنجا که بر طبق قانون برنامه پنجم، بانک مرکزی موظف به انتقال 50 درصد از مانده حساب ذخیره «در پایان سال» به صندوق توسعه است، انتقال آن در میانه سال 90 خلاف نظر قانونگذار است. آنچه بر اساس قانون برنامه پنجم توسعه از حساب ذخیره به صندوق توسعه ملی می‌توانست تا کنون منتقل شود فقط مربوط به مانده حساب ذخیره در پایان سال 89 است و شامل درآمدهای نفتی صندوق ذخیره در خلال سال 90 نمی‌‌شود. بنابراین استدلال بانک مرکزی به بند الف ماده 85 قانون برنامه پنجم توسعه و عدم وصول درآمدهای مذکور در کنار انتقال ارز از این حساب به صندوق توسعه، نمی‌تواند توجیهی برای صفر بودن مانده حساب ذخیره ارزی باشد. درآمدهای مذکور در سال 90 باید پس از کسر 50 درصد سهم صندوق توسعه ملی در پایان سال به حساب ذخیره واریز شود. د- در صورت قبول استدلال رئیس کل بانک مرکزی مبنی بر اینکه قانون با الزام بانک مرکزی به انتقال اندوخته ارزی حساب ذخیره به صندوق توسعه باعث به صفر رسیدن آن شد، بنای قانونگذار بر تعطیلی صندوق ذخیره بوده است. درحالی که از قانون برنامه پنجم این چنین استنباط نمی‌شود و بنای قانونگذار هم این چنین نبوده است. ه- شفاف آمادگی خود را برای انتشار پاسخ مجدد بانک مرکزی به شبهات موجود با هدف تنویر افکار عمومی اعلام می‌کند. توضیحات بند الف ماده 85 قانون برنامه پنجم توسعه: [ادامه فعالیت حساب ذخیره ارزی حاصل از عواید نفت موضوع ماده (1) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب3/6/1383 به شرح زیر]: عواید حاصل از صادرات نفت اعم از (نفت خام و میعانات گازی) به صورت نقدی و تهاتری و درآمد دولت از صادرات فرآورده‌های نفتی و خالص صادرات گاز در سال 1389 و سالهای بعد پس از کسر مصارف ارزی پیش‌بینی‌شده در جداول قانون بودجه کل کشور و پس از کسر سهم صندوق توسعه ملی به حساب ذخیره ارزی واریز می‌شود. منابع صندوق توسعه ملی 1ـ حداقل معادل بیست درصد (20%) از منابع حاصل از صادرات نفت (نفت‌خام، و میعانات گازی، گاز و فرآورده‌های نفتی) در سالهای برنامه و تعیین مبلغ آن در قوانین بودجه سنواتی 2ـ حداقل بیست درصد (20%) ارزش صادرات تهاتری اقلام فوق‌الذکر 3ـ افزایش سهم واریزی از منابع بندهای (1) و (2) هر سال به میزان سه واحد درصد 4ـ پنجاه درصد (50%) مانده نقدی حساب ذخیره ارزی در پایان سال 1389 و سالهای بعد 5 ـ منابع قابل تحصیل از بازارهای پولی بین‌المللی با مجوز هیأت امناء با رعایت قوانین مربوط. 6 ـ سود خالص صندوق طی سال مالی 7ـ درآمد حاصل از سود موجودی حساب صندوق در بانک مرکزی، معادل میانگین نرخ سود سپرده‌های بانک مرکزی در بازارهای خارجی با محاسبه و پرداخت هر سه ماه یک‌بار 8 ـ بیست درصد (20%) منابع موضوع جزء (د) بند (4) قانون بودجه سال 1389 کل کشور