از شیث و نصرتی تا جان تری و لوئیس سوارز

همین اطراف. لیگ بر‌تر ایران. پخش مستقیم داخلی. داماش گیلان و پرسپولیس تهران. نبرد نفس گیر. دیدار پایاپای. با گل پیروزی بخش دیرهنگام پرسپولیسی‌ها. با شادی وصف ناپذیر سرخپوش‌ها در زمین حریف. بالا رفتن از سروکول هم. حلقه شادی. حلقه جنجالی. شیث رضایی و محمد نصرتی. صحنه دیده شده‌ای توسط بعضی‌ها و دیده نشده توسط خیلی‌ها. تکرار صحنه در تلویزیون. در برنامه اخبار. در ساعتی که همه آن را ببینند. تماشا کنند. تا حیرت و هیاهو. هیاهو و حیرت. حمله واویلا وار به فوتبال. به رسانه. جدل و بحث. بحث و جدل. سیاهه دراز مجازات کنندگان خشمگین. لشگر توجیه کنندگان بخشش گر... انتظار و انتظار.

به صف کشیدن اهالی تنبیه و مجازات. ولی ا.. حسنی یکی از قضات دادگاه کیفری استان تهران خواستار حبس و زدن شلاق آن‌ها به دلیل حرکت غیراخلاقیشان می‌شود. می‌گوید «ممکن است زن و شوهری با این توجیه که به هم محرم هستند در ملاء عام اقدام به عملی کنند که خلاف عفت عمومی باشد». اظهار می‌کند «ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی در دو بخش به این موضوع می‌پردازد. در بخش نخست این ماده آمده هر فردی که علنا در انظار، اماکن عمومی و معابر به عمل حرامی تظاهر کند مجازات خواهد شد. دادستان رشت در شعبه ۱۴ بازپرسی دادسرای رشت علیه شیث و نصرتی به اتهام ارتکاب اعمال خلاف عفت عمومی و جریحه دار شدن افکار عمومی اعلام جرم می‌کند. اشاره به قانون مجازات اسلامی. به شلاق.

هیاهوی خارجی. ذوق زدگی یاهو، فاکس نیوز، فرانس پرس، بی‌بی سی. از همسایه‌های عرب تا اروپا و آمریکا. چالش‌های داخلی. روزنامه‌ها و مجله‌ها. وب سایت‌ها. متهم کردن مسئولان باشگاه به مسامحه. انتقاد از تلویزیون برای نمایش تصاویر. انتقاد از فدراسیون فوتبال برای تعلل. نامه نوشتن بازیکنان تیم ملی. ادامه قصه رسانه‌ای. کم رنگ شدن مسائل روز، تنش‌های سیاسی، تحریم و ارتشا... کمیته انضباطی در هیبت دادگاهی برای همه چیز. سرانجام اعلام مجازات. تعیین مدت محرومیت. اعلام رقم جریمه. عقوبت سنگین. بیست ماه محرومیت برای شیث و ده ماه برای نصرتی. محرومیتی که با توجه به سی سالگی هر دو بازیکن مترادف با پایان بخشیدن به زندگی حرفه‌ای آن‌ها هم بشمار می‌رود... گذر دو سه هفته‌ای. زمزمه بخشش.

 

تجدید نظر. کمیته استیناف. بند‌ها و ماده‌ها. کم شدن محرومیت. کاهش زمان دور ماندن از می‌ادین. ادامه واکنش‌های چند گانه. واکنش خرده گیران علیه بخشش. رضایت استقبال کنندگان از کم شدن مدت محرومیت.

با این وصف جدل مجازات و بخشش و مسامحه به قوت خود باقی ماند. پرسش‌ها و تردید‌ها. براستی سقف آن جریمه/مجازات چقدر است؟ چگونه می‌توان حدود و صغور جریحه دار شدن معنوی در مواردی از این دست را تعیین کرد؟ اشد مجازات برای آن دو بازیکن چقدر بود؟ چقدر و تا کجا؟ فوتبال باید محاکمه می‌شد یا رسانه؟ انتشار تصویری که جوانی روی زمین طی بیست دقیقه جان کند، در حالی که قداره کشی بالای سرش نعره زد و حکایات روابط پنهانی را دوره کرد تا چه حد عفت عمومی را را جریحه دار ساخته بود؟ تا چه حد بی‌تفاوتی ناظران بر جان دادن تدریجی جوان شکم دریده را زیر سئوال برده بود؟ آن‌هایی که آن فیلم را موبایلی به موبایل و‌ای میلی به‌ای میل برای دیگران ارسال کردند - احتمالا شامل من و شما - در آن جریحه دار شدن چه نقشی داشتند؟ گناه دست بدست کردن تصاویر حلقه شادی در مقایسه با آنچه شیث و نصرتی انجام دادند چقدر بود و چقدر هست؟

حالا می‌خواهیم باور می‌کنیم شیث و نصرتی متنبه شده‌اند. خوش اخلاق‌تر. ورزشکار‌تر. با‌‌ همان شخصیتی که از پسران خود انتظار داریم. اما پرسش پاسخ نداده بزرگتری پیش رویمان جلب نظر می‌کند: نقش ما چه بوده و چه هست؟
 
پرده آنجایی

آن سوی آب. اروپا. بریتانیا. لیگ بر‌تر انگلیس. پخش مستقیم جهانی. لیورپول برابر منچس‌تر یونیاتد در آنفیلد. سه هفته پس از برپایی برنامه» یک بازی، یک جامعه «در اشاره به وحدت فارغ از رنگ و قوم در فوتبال... رویارویی لوئیس سوارز اروگوئه‌ای و پاتریس اورا فرانسوی طی نبرد سنتی.

 

برخورد‌های فیزیکی به علاوه درگیری‌های لفظی. ادعای اورا. اینکه سوارز بیش از ده بار طی بازی او را» کاکا سیاه «خوانده. او را با لقب» سیاهپوست کثیف «،» سیاه بوگندو «ناچیز و خوار خوانده. شکایت اورا و یونایتد در اتحادیه فوتبال انگلیس. صدور رای. مجازات سنگین. هشت جلسه محرومیت به علاوه چهل میلیون پوند. بر اساس بند E۳ تحت عنوان» استفاده از واژه‌های توهین آمیز «. ضربه مهلک به لیورپول. به رویاهای کنی دالگلیش.

مرور دوباره محرومیت‌ها. دیوید لاین، پی‌تر سوان و تونی کی سال ۱۹۶۴ به دلیل تبانی و شرکت در شرط بندی با محرومیت مادام العمر روبرو شدند. اریک کانتونا در سال ۱۹۹۵ برای زدوخورد با طرفدار فحاش کریستال پالاس به نه ماه محرومیت محکوم شد. پائولو دی کانیو در سال ۱۹۹۸ برای هل دادن داور و به زمین کوفتن او یازده دیدار را دور میادین سپری کرد. مارک بوسنیچ در سال ۲۰۰۲ برای استفاده از مواد مخدر با نه ماه محرومیت روبرو شد... اعتراض طرفداران لیورپول. قربانی قلمداد کردن خود. پوشیدن تی شرت‌هایی در دفاع از سوارز. نشستن روی صندلی‌های آنفیلد و شعار دادن علیه فدراسیون فوتبال و منچس‌تر یونایتد. فریاد زدن. روبرو شدن با واکنش‌های تند. متهم شدن لیورپول و طرفدارانش به قبیله‌گری. به طرفداری کورکورانه. مگر همین طرفداران لیورپول نبودند که در بازی دوستانه پیش از آغاز فصل برابر والرنگا پارچه‌های و پلاکاردهایی با شعار» به نژادپرستی کارت قرمز نشان دهید «در اشاره به کشته شدن ۷۷ جوان نروژی توسط یک افراطی دست راستی ضد خارجی‌ها بالا نبرده بودند؟

اینکه اروپای پرمدعا هنوز با‌نژاد پرستی دست و پنجه نرم می‌کند به خودی خود طعنه آمیز است. با نمونه‌های پرشمار. میلان باروش با پیراهن لیون در لیگ فرانسه بود که استفن امبیا را سیاهپوست کثیف خواند (سال ۲۰۰۷). طرفداران یوونتوس در ایتالیا ماریو بالوتلی از این‌تر را با شعار‌هایشان به بند کشیدند (سال ۲۰۰۹)... در عین حال میزان مجازات‌ها طعنه آمیز‌تر به نظر می‌رسید. وقتی جان مکی، مدافع گمنام ردینگ سال ۲۰۰۳ کارل آسابا مهاجم سیاهپوست شفیلد یونایتد را» سیاه نکبتی «خواند با پنج جلسه محرومیت و سه هزار پوند جریمه روبرو شد. در حالی که وقتی لوئیس آراگونس سرمربی تیم ملی اسپانیا قهرمان جهان سال ۲۰۰۵ تیری آنری را طی تمرینات با جمله‌های نژادپرستانه‌اش زیر شلاق گرفت با مبلغ اندکی جریمه شد. با فقط دو هزار پوند. در حالی که وقتی ساموئل اتوئو اسپانیا را ترک کرد، از عتاب‌های نژادپرستانه قصه‌ها داشت. حکایت‌ها.

قصه‌هایی که ادامه دارند. حکایت‌هایی که دراز شده‌اند. هفته پیش بود که الن هانسن - بازیکن سابق لیورپول و تیم ملی اسکاتلند و کار‌شناس فوتبال تلویزیون بی‌بی سی - جلوی دوربین دو بار در اشاره به بازیکنان سیاهپوست آن‌ها را با واژه» رنگی «(Coloured) خطاب کرد و مجبور به عذرخواهی شد. با اعتراف به اشتباه. ماه آینده جان تری کاپیتان چلسی و تیم ملی انگلیس را برای عتاب‌های‌نژاد پرستانه‌اش خطاب به هم وطنش آنتون فردیناند پا به دادگاه خواهد گذاشت. او برخلاف سوارز نه در اتخادیه فوتبال، بلکه در دادگاه قضایی برابر قاضی خواهد ایستاد. با شکایت شاکی خصوصی. از سوی فردی که نامش فاش نشده (ظاهرا یکی از طرفداران کوئینز پارک رنجرز). طرفداران چلسی و آندره ویلاش بواش از تری حمایت همه جانبه‌ای کرده‌اند. اما اینکه کاپیتان تیم ملی انگلیس متهم به‌نژاد پرستی شده سوی تیره کژی‌های آن فوتبال را عیان می‌کند. مجازات نژادپرستی چقدر است؟ در میادین فوتبال. در قرن بیست و یکم. در بریتانیا. در اروپا. با لکنت در ادای الفبای انسانی. در پذیرش برابری انسان‌ها.

 
بار انداخته شده روی دوش فوتبال بیشتر شده. افزون‌تر. سنگین‌تر. فوتبال بیش از همیشه آینه‌ای برابر ما برپا ساخته. اخلاقیات ما را به آزمون می‌کشد. مبانی انسانیمان را. خشونتمان را. چه آن سو. چه اینجا.