سرویس بین الملل «فردا»: بیش از ۷۰ کشته در جریان بازی فوتبال میان دو تیم المصری و الاهلی رویدادی بود که در نوع خود بینظیر، و در عین حال بیانگر اوضاع خشونتزده مصر و استعداد بالای این کشور در گرایش به خشونت است. به تعبیری اتفاقات پیرامون این حادثه را میتوان ماکتی از مصر کنونی دانست. این اقدام با محکومیت گسترده داخلی و بینالمللی نیز همراه بوده و در داخل گروههای مصری - از اخوان گرفته تا گروههای لیبرال - تلاش کردهاند تا این اتفاق تلخ را به گردن رقبای خود بیاندازند.

این اتفاقات و موضعگیریهای حول آن، سبب شد تا برای بدستآوردن تحلیلی جامع به سراغ دکتر سید عبدالامیر نبوی، کارشناس مسائل مصر، برویم.
دکتر نبوی در تحلیل این رویداد تلخ گفت: اتفاق شگفتی آور و ناراحت کنندهای که در خلال و پایان بازی فوتبال رخ داد نمادی است از رویدادهایی که در سطحی بالاتر و جدیتر در حال وقوع است. به گفته دکتر نبوی، جامعه مصر در سالهای اخیر درگیر پیامدهای جوانی جمعیت و بیکاری فزاینده بوده است؛ میانگین سنی در سال گذشته میلادی ۳/۲۴ سال در یک جمعیت بالای ۸۰ میلیون نفری است. این بیکاری، جوانان جویای کار را درگیر خود کرده است.
به گفته وی، بعد از انقلاب ۲۵ ژانویه این امید عمومی وجود داشت که فضای اقتصادی مناسب شود، اما به دلیل پیامدهای انقلاب ازجمله کاهش درآمدهای خارجی، و به ویژه ناشی از گردشگری، وضعیت اقتصادی افت کرده و از طرف دیگر نیز فضای کسب و کار نیز به دلیل رقابتهای سیاسی بدتر شده است. این امر موجب شده است مردمی که از ماه عسل انقلاب فاصله گرفتهاند، به تدریج نسبت به دستاوردهای انقلاب دچار پرسش شوند و حتی نشانههایی از بیصبری و عصبیشدن پدیدار شود.
دکتر نبوی پیرامون میزان رضایت عمومی در جامعه مصر افزود: یک نظرسنجی جدید درباره عملکرد شورای نظامیان مصر و دستگاههای دولتی و قضایی نشان میدهد که این میزان رضایت ظرف چند ماه به شدت کاهش یافته است، به گونهای که بیش از ۵۰ درصد پرسششوندگان گفتهاند میزان فساد اقتصادی و سیاسی در مصر پس از انقلاب، در مقایسه با دوره مبارک، تغییری نکرده و یا حتی افزایش یافته است.
این ناراحتی و نگرانی در جامعهای که بسیاری از جوانان آن دچار بیکاری یا کمبود درآمد هستند و از طرفی خود آنجامعه با بحرانهای متراکم دیگری هم روبهرو است، سبب میشود که گرایش به اقدامات خشونتآمیز بیشتر شود. لذا در ماههای اخیر شاهد رشد اقدامات خشونتگرایانه بودهایم، تا جایی که برخی از نهادها و سازمانهای حقوق بشری گفتهاند که وضع حقوق بشر در مصر پس از انقلاب اوضاع بدتر شده است. با درنظرگرفتن چنین وضعی، ناآرامیهای پس از مسابقه اخیر فوتبال بهتر قابل فهم و درک است.
دکتر نبوی در ادامه به رقابتهای سیاسی درون مصر و بهرهگیری احزاب و گروهها از این حادثه اشاره کرد و افزود: میان این دو تیم و طرفداران آنها رقابت شدیدی از سالهای قبل وجود داشته و موارد محدودی از درگیری هم بوده است. تیم الاهلی به دلیل آنکه قویتر از تیم المصری بوده، در بیشتر موارد پیروز شده است، اما در بازی اخیر این تیم المصری بود که مسابقه را برد و خوشحالی حین و آخر بازی طرفدارانش زمینه را برای یک درگیری خونین فراهم کرد، البته گفته میشود پلاکاردهای طرفداران تیم الاهلی هم در تحریک و عصبیکردن طرفداران تیم المصری موثر بوده است. بنابراین بروز چنین حادثهای در متن چنان وضعیتی که ذکر شد، چندان نباید عجیب جلوه کند.
نکته اینجاست که واکنشها به این رویداد تاسفآور هم نمادی از وضعیت مصر کنونی است. در حالی که اخوانالمسلمین طرفداران رژیم سابق را متهم به اخلال و حادثهآفرینی کرده است، عدهای کمبودن نیروهای امنیتی حاضر در ورزشگاه و عملکرد ضعیف آنها را عامل این فاجعه میدانند، لذا وزارت کشور و نیروهای امنیتی حاضر در ورزشگاه را مسئول دانستهاند.
از سوی دیگر، عدهای شورای عالی نظامیان را مقصر دانستهاند و حتی اعلام کردهاند که آنها میخواستند از طرفداران تیم الاهلی انتقام بگیرند، چرا که این طرفداران در جریان راهپیماییهای سال گذشته علیه مبارک به صورت فعالانه وگاه با آرم باشگاه شرکت میکردند و پیشرو بودند. لذا این رویداد، انتقامگیری نیروهای امنیتی از تیم الاهلی بعد از یک سال بوده است. بنابراین میبینیم که نوع تحلیلها کاملا در چارچوب ائتلافها و رقابتهای موجود است، و به صورت اهرم فشاری علیه رقیبان و برای بهرهبرداری از شرایط جدید استفاده میشود.
دکتر نبوی در پایان ضمن اشاره به رقابتهای سیاسی و استعداد خشونت در مصر تصریح کرد: تمامی این واکنشها نشان میدهد که جامعه مصر چقدر سیاستزده و قطبی شده است که درگیری در یک بازی فوتبال، به خشونتی شدید و غیرقابل کنترل ختم، و بلافاصله به صحنه اختلافات سیاسی کشیده میشود. درست است که این درگیری پرتلفات بوده است، اما بعید است که بتوان در آن انتقامگیری نیروهای امنیتی را، آن هم بعد از یک سال، دخیل دانست، کما اینکه کمبود نیروهای امنیتی حاضر در ورزشگاه خطا محسوب نمیشود چون اصلا پیشبینی نمیشد که این رقابت فوتبال بدان وضعیت ختم شود.
همچنین واکنش پارلمان مصر و رئیس آن؛ یعنی محمدسعد الکتاتنی، و تلاش برای نشاندادن قدرت و پیگیربودن پارلمان بیانگر آن است که نیروهای سیاسی مصر، در فضایی به شدت سیاسی و قطبیشده، چگونه از این حوادث برای فشار بر رقبای خود استفاده میکنند.