بی بی سی فارسی زیر سایه بنیان گذاران بهایی

بر اساس گزارش منابع خبری، شبکه تلویزیونی بی بی سی فارسی از امروز چهار شنبه بیست و پنجم دی ماه فعالیت خود را آغاز می کند. تلویزون بی بی سی فارسی در حالی شروع به کار می کند که پیش از این، رادیو و سایت اینترنتی فارسی بنگاه خبر پراکنی بریتانیا هم سالهاست که برای مخاطبان ایرانی خود برنامه پخش و منتشرمی کنند. به گزارش «فردا»، رادیو فارسی بی بی سی از حدود 68 سال پیش تا کنون و البته در سال هایی که منابع خبری در ایران بسیار اندک بود و یا تحت نظارت کامل دولت ها بود و فضای خفقان بر کشور حاکم بود، نام و البته منبع و مرجع آشنا و معتبری برای مردم ایران بوده است. تاثیر گزاری رادیو فارسی این بنگاه خبری در تحولات تاریخ معاصر ایران، چه مثبت و چه منفی امری است که کارشناسان امور رسانه و مورخان به آن اذعان دارند. ایفای نقش در کودتای 28 مرداد 1332 از جمله عمده ترین مقاطع و نمونه فعالیت این رادیو در راستای منافع انگلیس و به ضرر دولت ملی مصدق است و پوشش و انعکاس اخبار مربوط به تحولات و اخبار دوران انقلاب اسلامی هم به عنوان نمونه تاثیر گزاری مثبت این رسانه یاد می شود. به هر روی سال 1379 که دسترسی به فضای مجازی برای کاربران اینترنتی در ایران گشترده و عمومی تر شد، بنگاه خبر پراکنی بریتانیا، اقدام به راه اندازی سایت فارسی بی بی سی هم کرده که این سایت نیز به اعتبار همان رادیو و فضای سیاسی حاکم بر آن سال های ایران ( دولت اصلاحات و تقاضاهای سیاسی مردم) توانست مخاطبانی را جلب کند. با این حال پس از فیلتر شدن این سایت دسترسی برای عموم مخاطبان غیر ممکن شد. حال در شرایطی که چندین شبکه تلویزیونی فارسی زبان در خارج از مرزهای ایران فعالیت می کنند و عموما هم در اختیار اپوزیسیون جمهوری اسلامی است، بی بی سی به فکر راه اندازی شبکه تلویزیونی افتاده و عزم خود را برای ارتباط تصویری با مخاطبان فارسی زبان خود جزم کرده است. برخی بر این عقیده اند که بی بی سی با درایت و زیرکی که مختص انگلیسی هاست، سال ها صبر کرده تا شبکه های فارسی زبان دیگر که با عنوان شبکه های لس آنجلسی در ایران شناخته می شوند، به آخر راه برسند و آنگاه عرض اندام خود را شروع کند. حال با توجه به عدم استقبال ایرانی ها از شبکه های لس آنجلسی نوبت به بی بی سی رسیده که در صورت موفقیت، با اخبار، تحلیل و گزارش های تصویری متفاوت از شبکه های مختلف سیمای جمهوری اسلامی، کانون توجه ایرانیان شود. انتظارات برآورده نشد بر این اساس پس از ورود تلویزیون عربی بی‏بی‏سی، بحث راه اندازی تلویزیون فارسی بی‏بی‏سی نیز مطرح شد و دو سال پیش ( 2006) با موافقت نهایی وزرات خارجه انگلیس و تصویب بودجه سالیانه برای آن عملا کار های مقدماتی آن آغاز شد. با این حال شرایط آنگونه که مدیران این بنگاه رسانه ای جهانی انتظار داشتند پیش نرفت. آنها در صدد تاسیس دفتر در تهران و تهیه گزارش و اخبار و تحلیل از داخل ایران بودند و همچنین تدارک همکاری با خبرنگاران ایرانی را دیده بودند. اما نگاه مسئولان جمهوری اسلامی به نحوه فعالیت بی بی سی نگاهی نبود که انگلیسی ها از آن بی خبر باشند. بر همین اساس کیفیت برقراری ارتباط با مسئولان امر در ایران برای فعالیت موضوعی است که در برخی گزارش ها از آن به عنوان یک چالش عمده بی بی سی یاد شده است. در یکی از این نوع گزارش ها آمده است: رایزنی های گسترده با مقامات و سفارت جمهوری اسلامی در اواخر سال 1386 کم کم به این باور دامن زد که دولت احمدی نژاد با فعالیت تلویزیون فارسی زبان مخالفتی ندارد. این باور به ویژه پس از سفر ریچارد سمبروک به ایران و سخنرانی ش در نهمین جشنواره بین المللی رادیو در اصفهان و رایزنی هایی که با مقامات جمهوری اسلامی صورت گرفت، تقویت شد. با این حال پیگیریهای سرویس جهانی بی‏بی‏سی برای ایجاد دفتر مستقل بخش فارسی در تهران با تعلل های وزارت ارشاد روبرو شد، اما درست در زمانی که بخشی از کارکنان بخش فارسی آماده می شدند تا به ساختمان تازه ساز برادکستنیگ هاس در نزدیکی آکسفورد استریت اسباب کشی کنند ناگهان با موضع گیری خبرگزاریهای فارس و ایرنا و روزنامه کیهان و متعاقب آن اعلامیه وزارت ارشاد و هشدار به روزنامه نگاران مبنی بر عدم همکاری با بی‏بی‏سی روبرو شدند. با اعلام نظر وزیر ارشاد و اطلاعات در حاشیه یک جلسه هیات دولت در این خصوص اینکه با روزنامه نگارانی که با بی بی سی فارسی همکاری کنند برخورد خواهد شد، در حقیقت آب سردی بود بر روی مدیران بی بی سی و چه بسا برخی همکاران داخلی . در پی این اظهار نظرها معلوم شد که دفتری در تهران در کار نخواهد بود، یعنی تلویزیون فارسی ناچار است محدود به گزارشهای دفتر بی بی سی در تهران و رسیدن گاه و بی گاه تکه فیلم هایی از ایران و یا همکاری گاه و بیگاه برخی از برنامه سازان و روزنامه نگاران کم سابقه تر که چندان در تیررس نیستند، بماند. واکنش ها در داخل با این حال واکنش ها در داخل هم نسبت به راه اندازی این شبکه تلویزیونی متفاوت بود. علاوه بر مواضع مسئولان که در بالا ذکر شد، رسانه های اصلاح طلب و اصول گرا نیز مواضع متفاوتی بیان کردند. در این میان به نظر می رسد اصلاح طلبان چندان تمایلی برای ورود به این بحث از خود نشان نداده اند. تا پیش از این گفته می شد روزنامه نگاران اصلاح طلب گزینه های اولویت دار برای همکاری با این شبکه هستند، اما با منتفی شدن تاسیس دفتر و ممنوعیت همکاری با آن و اعلام رسمی مواضع مسئولان در این خصوص رسانه های اصلاح طلب واکنش چندانی به این موضوع نشان ندادند. اما در آن سوی میدان رسانه های اصول گرا در چند روز اخیر گزارش های مختلفی در این باره منتشر کرده اند که شاه بیت مشترک اکثر آنها، بهایی بودن بنیان گذاری بی بی سی فارسی است. در همین ارتباط روزنامه ایران دیروز در گزارش با عنوان" لندن دوباره به فرقه ضاله سرويس ويژه مى دهد" این گونه به استقبال بنگاه خبر پراکنی بریتانیا رفت: بنگاه خبرى بى.بى.سى تجربه مشابهى را درحوزه رسانه هاى صوتى سال هاست تجربه مى كند. اما تحقيقات نشان مى دهد راديو فارسى زبان بى.بى.سى دقيقاً با نفوذ مستقيم بهائيان ايرانى تبار راه اندازى شده و در طول اين سال ها سعى كرده زمينه روانى را براى اجراى سياست هاى دولت بريتانيا در ايران فراهم كند.حتى در دوره اخير هم نفوذ بهائيان در اين رسانه كمتر نشده و همچنان محورى است. سياست هاى اين رسانه در دوره پيش از ملى شدن صنعت نفت به وضوح عليه منافع ملت ايران در ملى شدن اين صنعت و به نفع حاكميت بريتانيا بوده است. پس از انقلاب نيز راديو فارسى زبان بى.بى.سى تلاش كرده تا نقش محورى رسانه هاى اپوزيسيون نظام را از آن خود كند. ارگان رسمی دولت می نویسد: اكنون اگرچه از پشت پرده راه اندازان و سياستگذاران اين شبكه تلويزيونى اطلاعات دقيقى در دست نيست اما نگاهى به پرونده نسخه راديويى وابسته به اين بنگاه مى تواند رمزگشايى از آنچه ناگفته است و احتمالاً مخفى خواهد ماند، نمايد. پشت پرده هايى كه با توجه به تمركز رهبرى بهائيان در سرزمين فلسطين اشغالى، از ارتباط وثيق بى.بى.سى فارسى، رژيم صهيونيستى و اپوزيسيون سياسى نظام پرده بردارد. خبرگزاري مهر، وابسته به سازمان تبليغات اسلامي هم در تحليلي درباره راه اندازي تلويزيون فارسي بي.بي.سي این سوال را پرسیده؛ لندن چه هدفی از تاسیس این شبکه جدید دارد که تا کنون محقق نشده است؟ مهر به پیوند بی بی سی با منافع دولت انگلیس اشارهمی کندو می نویسد: هرچند رسانه هایی چون بی.بی.سی علاقه ای ندارند پیوندهایشان با سیاست های دولت انگلیس آشکارا بازگو شود، اما پیوند عمیق رسانه و حاکمیت دراین کشور قابل انکارنیست.‌ مدیران بنگاه سخن پراکنی انگلستان به مدد شاخکهای سیاسی واطلاعاتی و دیپلماتیک(که جز با کمک دولت و حاکمیت مقدر نیست) در کشورهای مورد نظر، با شناسایی ‌بزنگاههای تاریخی و سیاسی،‌اولویت ها و نیازهای خبری مخاطبان هدف خود را شناسایی می کنند و سپس رسانه مورد نظر را راه اندازی می کنند. این خبرگزاری رسمی داخلی در انتها می نویسد: از نگاهی دیگر می توان یکی اهداف اصلی راه اندازی تلویزیون بی.بی.سی را جبران ناکامی رسانه های دیجیتالی غرب در اثرگذاری بر افکار عمومی داخل ایران ، از جمله در طول چالش هسته ای دانست و این موضوع تلاش برای مدیریت افکار عمومی ایرانیان در طول چالش های احتمالی آتی ایران و غرب را نیز همچنان در بر می گیرد. روزنامه وطن امروز از رسانه های نزدیک و حامی دولت نیز همین موضوع را سوژه گزارشی کرده و با عبدالله شهبازی پژوهشگر مسائل تاریخی به گفت و گو نشسته است. شهبازی هم با تایید تاثیر گزاری رادیو بی بی سی در سال های گذشته، به روزهای نخستین تاسیس بی بی سی فارسی در سال 1319 و یهودی بودن بنیان گذار آن اشاره می کند. وی می گوید: بخش فارسی بی بی سی در اوج جنگ جهانی دوم تاسیس شد و کسی که آن را بنیان گذاری کرد فردی بود به نام حسن موقر بالیوزی که از خویشاوندان میرزا محمد علی شیرازی معروف به باب محسوب می شد. حسن بالیوزی از شخصیت های بلند پایه فرقه بهای بود که از نزدیکان شوقی افندی ( یکی از رهبران بزرگ بهاییان) نیز محسوب می شد. با این وصف به نظر می رسد بنگاه خبر پراکنی بریتانیا در نزد ایرانیان فارغ از نحوه و کیفیت کارشان همچنان زیر سایه بنیان گذاران بهایی خود هستند. سایه ای که قطعا بر چگونگی کار آنها تاثیر خواهد داشت.