گزارش تحلیلی آماری فردا از بن‌بست پس از انتخابات رژیم صهیونیستی
نتانیاهو چه زمانی سقوط می‌کند؟ / ریاضیات ائتلاف در کنست
مسئله اصلی حالا دیگر فقط این نیست که رقیب نتانیاهو کیست؛ سؤال مهم‌تر این است: آیا مخالفان او می‌توانند اختلافات خودشان را کنار بگذارند؟
مصطفی صادقی: انتخابات ۲۷ اکتبر رژیم صهیونیستی یک برنده روشن نداشت، اما یک بازنده روشن داشت: فرمولی که بنیامین نتانیاهو سال‌ها با آن دولت می‌ساخت.لیکود همچنان بزرگ‌ترین حزب کنست است، نتانیاهو همچنان نخست‌وزیر موقت است و هیچ رقیبی هم هنوز نتوانسته دولت جایگزین تشکیل دهد؛ با این حال ائتلاف مذهبی ـ ملی‌گرای او اکثریت خود را از دست داده است.
مسئله اصلی حالا دیگر فقط این نیست که رقیب نتانیاهو کیست؛ سؤال مهم‌تر این است: آیا مخالفان او می‌توانند اختلافات خودشان را کنار بگذارند؟
۵۳؛ عددی که برای حکومت کافی نیست
ائتلاف نتانیاهو در کنست جدید ۵۳ کرسی از ۱۲۰ کرسی دارد؛ یعنی هشت کرسی کمتر از اکثریت ۶۱ نفره. لیکود با ۲۷ کرسی هنوز حزب اول است، اما پنج کرسی کمتر از انتخابات ۲۰۲۲ گرفته است. شرکای سنتی آن نیز در مجموع ۲۶ کرسی دارند:
یهودیت متحد توراتی و قدرت یهود هر کدام ۷ کرسی
شاس و صهیونیسم مذهبی هر کدام ۶ کرسی
یعنی مشکل نتانیاهو شکست شخصی در سطح حزب نیست؛ مشکل، فروریختن اکثریتی است که سال‌ها پشت سر او ایستاده بود. حتی همین ۵۳ کرسی هم دیگر کاملاً منسجم نیست.
«یهودیت متحد توراتی» با هفت کرسی، که سال‌ها یکی از شرکای اصلی نتانیاهو بود، این بار حاضر نشده او را برای تشکیل دولت معرفی کند. هاآرتص گزارش داده آیزنکوت بر همین اساس می‌گوید حمایت واقعی نتانیاهو اکنون به ۴۶ نماینده کاهش یافته است.
۶۷؛ اکثریتی که هنوز دولت نیست
در طرف مقابل، چهار حزب یهودی مخالف نتانیاهو ۴۸ کرسی گرفته‌اند و دو حزب عربی نیز با ۱۹ کرسی وارد کنست شده‌اند. جمع این دو عدد می‌شود ۶۷؛ یعنی از نظر ریاضی شش کرسی بیشتر از نصاب لازم برای تشکیل دولت.اما همین عدد، تناقض اصلی انتخابات را نشان می‌دهد.
آیزنکوت، نفتالی بنت و آویگدور لیبرمن در جریان مبارزات انتخاباتی گفته‌اند حاضر نیستند دولتشان به احزاب عربی وابسته باشد.بنابراین ۶۷ نماینده‌ای که در مجموع مخالف ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو هستند، هنوز حاضر نشده‌اند به یک ائتلاف ۶۱ نفره تبدیل شوند. بن‌بست سیاسی از کمبود رأی نمی‌آید؛ از تضاد میان وعده‌های انتخاباتی و ضرورت تشکیل دولت می‌آید.
۷۷.۹ درصد؛ جامعه‌ای که واقعاً بسیج شد
یکی از مهم‌ترین داده‌های انتخابات، میزان مشارکت است. ۷۷.۹ درصد واجدان شرایط رأی دادند؛ بالاترین مشارکت از سال ۱۹۹۹. چهار نفر از هر پنج نفر نیز پیش از انتخابات گفته بودند این رأی‌گیری را «بسیار مهم» یا «مهم‌ترین انتخابات تاریخ» می‌دانند. پس نتیجه را نمی‌توان محصول بی‌تفاوتی یا مشارکت پایین دانست. تقریباً همه شکاف‌های بزرگ جامعه به صندوق رأی منتقل شدند:
مذهبی و سکولار
یهودی و عرب
مرکز و پیرامون
مخالف و موافق معافیت حریدی‌ها از سربازی
تحلیل MENAF می‌گوید مانند پنج انتخابات میان ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، این انتخابات هم تا حد زیادی «رفراندوم درباره نتانیاهو» بود؛ اما این بار اختلافات عمیق‌تری درباره خدمت سربازی، دستگاه قضایی، ۷ اکتبر و جایگاه بین‌المللی رژیم صهیونیستی پشت این دوگانه قرار گرفته است.
۸۰ درصد؛ جهش رأی عربی که معادله را عوض کرد
شاید مهم‌ترین تحول اجتماعی انتخابات در میان عرب‌های ساکن سرزمین‌های اشغالی رخ داده باشد. مشارکت در مناطق عرب‌نشین به حدود ۸۰ درصد رسید؛ در حالی که در انتخابات ۲۰۲۲ کمی بیش از نیمی از رأی‌دهندگان عرب پای صندوق آمده بودند.در ام‌الفحم، مشارکت از ۳۸.۳ درصد به ۷۵.۷ درصد رسید؛ تقریباً دو برابر. نتیجه این بسیج انتخاباتی، رسیدن دو فهرست عربی به رکورد ۱۹ کرسی بود. همین ۱۹ کرسی امروز به مرکز بحران تشکیل دولت تبدیل شده است.بدون آنها، بلوک آیزنکوت فقط ۴۸ کرسی دارد؛ با آنها ۶۷ کرسی.
۶۱ درصد؛ رأی‌دهندگان از سیاستمداران جلوترند
یک نظرسنجی دانشگاه عبری، بخش مهمی از بن‌بست را توضیح می‌دهد. در میان رأی‌دهندگان «بلوک تغییر»، ۶۱ درصد گفته‌اند با دولتی که حزب عربی رعام در آن حضور داشته باشد موافق‌اند. فقط ۲۰ درصد انتخابات دوباره را ترجیح داده‌اند و تنها ۱۲ درصد خواهان دولت چرخشی با نتانیاهو بوده‌اند. یعنی بخشی از پایگاه اجتماعی مخالفان نتانیاهو حاضر است از یکی از خطوط قرمز قدیمی سیاست رژیم صهیونیستی عبور کند؛ اما رهبران همان اردوگاه هنوز چنین تصمیمی نگرفته‌اند.
۴۸+۷+۶؛ یک اکثریت دیگر، با یک مانع بزرگ
احزاب عربی تنها راه آیزنکوت نیستند. اگر بلوک ۴۸ نفره او بتواند حمایت «یهودیت متحد توراتی» با ۷ کرسی و شاس با ۶ کرسی را جلب کند، دقیقاً به عدد ۶۱ می‌رسد. اما مشکل اینجاست که مهم‌ترین مطالبه حریدی‌ها با یکی از مهم‌ترین وعده‌های مخالفان نتانیاهو در تضاد است: معافیت طلاب مدارس دینی از خدمت سربازی. احزاب حریدی برای حفظ این معافیت بسیج شده‌اند، در حالی که بخش مهمی از اپوزیسیون وعده داده این وضعیت را تغییر دهد.
بعد از چند سال جنگ و بسیج گسترده نیروهای ذخیره، مسئله «چه کسی باید سربازی برود» به شکافی اجتماعی تبدیل شده است؛ شکافی میان بخش‌هایی از جامعه که بار جنگ را بر دوش خود می‌بینند و جامعه حریدی که تلاش می‌کند سبک زندگی و استقلال مذهبی خود را حفظ کند.
نتانیاهو سال‌ها توانسته بود ملی‌گرایان راست و حریدی‌ها را در یک ائتلاف کنار هم نگه دارد.
۴ درصد؛ چرا نتانیاهو هنوز به انتخابات دوباره امید دارد؟
در نگاه اول، از دست رفتن اکثریت باید نتانیاهو را از انتخابات مجدد بترساند.
اما یک داده باعث می‌شود تصویر پیچیده‌تر شود.
برخی تحلیلگران نزدیک به لیکود برآورد کرده‌اند حدود ۴ درصد آرای جناح راست به احزاب کوچکی رسیده که نتوانسته‌اند از حد نصاب ۳.۲۵ درصد عبور کنند و در نتیجه این آرا عملاً از تقسیم کرسی‌ها کنار گذاشته شده‌اند.
اگر این بخش از رأی راست در انتخابات بعدی در چند فهرست بزرگ‌تر تجمیع شود، نتانیاهو می‌تواند امیدوار باشد بخشی از فاصله هشت کرسی تا اکثریت را جبران کند. پس انتخابات دوباره برای او فقط تهدید نیست؛ می‌تواند یک راه بقا باشد.
۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲؛ تاریخ به سود چه کسی است؟
اینجا سابقه سیاسی نتانیاهو اهمیت پیدا می‌کند. میان سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، رژیم صهیونیستی پنج انتخابات در کمتر از چهار سال برگزار کرد.
در بخش مهمی از این دوره، نتانیاهو حتی بدون برخورداری از یک دولت پایدار، به عنوان نخست‌وزیر موقت در قدرت باقی ماند.
او در نهایت زمانی کنار رفت که مخالفانش حاضر شدند ائتلافی بسیار نامتجانس، از راست‌گرایان تا یک حزب عربی، تشکیل دهند؛ دولتی با دقیقاً ۶۱ کرسی که فقط حدود یک سال دوام آورد.
متغیر آمریکا؛ هزینه تازه برای نتانیاهو
نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا همزمان با بحران تشکیل دولت در سرزمین‌های اشغالی، یک فشار دیگر به نتانیاهو اضافه کرده است.دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست گرفته‌اند و مخالفان نتانیاهو بلافاصله این نتیجه را به روابط او با ترامپ پیوند زده‌اند.
استدلال آنها این است که نتانیاهو طی سال‌های گذشته رابطه با واشنگتن را بیش از اندازه به جمهوری‌خواهان و شخص ترامپ متصل کرده و حمایت سنتی دوحزبی از رژیم صهیونیستی را تضعیف کرده است.
برای جامعه‌ای که پیوند با آمریکا یکی از پایه‌های امنیت خود را می‌داند، این بحث صرفاً سیاست خارجی نیست؛ به یک موضوع داخلی تبدیل شده است.
از همین زاویه، نتیجه انتخابات آمریکا می‌تواند موقعیت آیزنکوت و جریان‌هایی را تقویت کند که وعده بازسازی رابطه دوحزبی با واشنگتن را مطرح می‌کنند.
پس نتانیاهو می‌ماند یا می‌رود؟
در حال حاضر سه عدد پاسخ را بهتر از هر پیش‌بینی توضیح می‌دهند:
۵۳ کرسی پشت سر نتانیاهوست.
۶۷ کرسی بالقوه مقابل او قرار دارد.
اما برای تشکیل دولت فقط یک عدد اهمیت دارد:۶۱
نتانیاهو فعلاً ۶۱ ندارد؛ مخالفانش هم با وجود داشتن ۶۷ کرسی بالقوه، هنوز نتوانسته‌اند ۶۱ کرسی را در یک ائتلاف واقعی کنار هم بگذارند.
انتخابات، فرمول قدیمی قدرت نتانیاهو را شکست؛ اما هنوز فرمول جایگزین را نساخته است و تا زمانی که این فرمول ساخته نشود، نتانیاهو فعلا همچنان در دفتر نخست‌وزیری باقی می‌ماند.اما هر چه هست گویا خبرهای تازه تری وجود دارد که از سقوط این جنایتکار بزرگ حکایت دارد.
دیدگاه تان را بنویسید