روزه‌خواری در ملأعام چه مجازاتی دارد؟

روزه‌خواری در ملأعام، اگر به صورت آشکار و در انظار عمومی انجام شود، می‌تواند مشمول پیگرد قانونی قرار گیرد.

خبرگزاری فارس: روزه یکی از واجبات مهم دین اسلام است که در ماه مبارک رمضان بر مسلمانان واجب شده است. بر اساس آیات قرآن و نظر فقها و مراجع تقلید، ترک عمدی روزه بدون عذر شرعی، گناه محسوب می‌شود و از نظر شرعی حرام است.

در فقه اسلامی، نه‌تنها انجام واجبات اهمیت دارد، بلکه حرمت‌شکنی نسبت به احکام الهی نیز مورد توجه قرار گرفته است. به همین دلیل، آشکارا انجام دادن عملی که در شرع حرام است، از نگاه فقهی قبح بیشتری دارد؛ چرا که علاوه بر ارتکاب گناه، نوعی بی‌اعتنایی علنی به حکم الهی نیز تلقی می‌شود.

فقها معتقدند همان‌گونه که پنهان داشتن کار نیک می‌تواند موجب افزایش پاداش شود، علنی کردن گناه نیز آثار منفی بیشتری در پی دارد. بر همین اساس، تظاهر به روزه‌خواری در ماه رمضان از منظر شرعی، رفتاری حرام به شمار می‌آید.

وضعیت روزه‌خواری در قانون ایران

در قوانین کیفری ایران عنوان مجرمانه مستقلی با نام «روزه‌خواری» پیش‌بینی نشده است؛ با این حال، موضوع از طریق ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی قابل پیگیری است. این ماده مقرر می‌دارد هرکس علناً در انظار و اماکن عمومی مرتکب فعل حرامی شود، به مجازات حبس از ۱۰ روز تا ۲ ماه یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.

بر همین اساس، اگر فردی در ملأعام و به صورت آشکار اقدام به خوردن یا آشامیدن در ماه رمضان کند و این رفتار مصداق تظاهر به فعل حرام باشد، امکان تعقیب کیفری او وجود دارد.

منظور از «تظاهر به روزه‌خواری» چیست؟

تظاهر به روزه‌خواری به معنای انجام آشکار عمل خوردن یا آشامیدن در ماه رمضان در مکان‌های عمومی است؛ به‌گونه‌ای که قابلیت دیده شدن توسط دیگران را داشته باشد.

نکته مهم اینجاست که اگر شخصی به دلیل عذر شرعی مانند بیماری، سفر یا شرایط خاص دیگر مجاز به روزه نگرفتن باشد، اصل روزه نگرفتن او جرم محسوب نمی‌شود. اما اگر همان فرد در انظار عمومی و به شکل آشکار اقدام به خوردن یا آشامیدن کند، ممکن است رفتار او مشمول عنوان «تظاهر به فعل حرام» شود.

در رویه حقوقی، «علنی بودن» به معنای انجام عمل در مکان‌هایی است که برای مراجعه عموم مردم در نظر گرفته شده‌اند؛ از جمله خیابان‌ها، پارک‌ها، مراکز خرید، بیمارستان‌ها، وسایل حمل‌ونقل عمومی، ادارات، دانشگاه‌ها و سایر اماکن عمومی. حتی اگر در لحظه ارتکاب، افراد زیادی حضور نداشته باشند، همین که محل از نظر عرف عمومی محسوب شود، شرط علنی بودن تحقق می‌یابد.

آیا تظاهر به روزه‌خواری جرم مشهود است؟

چنانچه فردی در ملأعام مرتکب چنین رفتاری شود، این اقدام می‌تواند از مصادیق جرم مشهود تلقی شود؛ زیرا رفتار در منظر عمومی انجام شده است. مطابق ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی، مجازات این رفتار می‌تواند حبس کوتاه‌مدت یا شلاق تعزیری باشد.

در صورتی که نفس عمل دارای مجازات مشخصی نباشد اما موجب جریحه‌دار شدن عفت عمومی شود، باز هم مرتکب ممکن است به همان مجازات مقرر محکوم شود.

تشخیص جرم بودن رفتار با چه مرجعی است؟

احراز اینکه رفتار فرد مصداق «تظاهر به فعل حرام» بوده یا خیر، بر عهده دادگاه است. قاضی با بررسی شرایط، دلایل، وضعیت شخص و وجود یا عدم وجود عذر شرعی، تصمیم می‌گیرد که آیا عناصر قانونی جرم محقق شده است یا نه.

در مواردی که فرد به دلیل بیماری یا ضرورت ناچار به خوردن یا آشامیدن در فضای عمومی بوده است، دادگاه باید اوضاع و احوال را بررسی کند و سپس درباره مسئولیت کیفری تصمیم بگیرد.

در نهایت، در صورت صدور حکم محکومیت، اجرای مجازات طبق مقررات آیین دادرسی انجام می‌شود و فرد محکوم حق اعتراض و درخواست تجدیدنظر خواهد داشت.