اصل ما در مذاکرات، «تعهد در برابر تعهد» است/خط ارتباطی ایران و آمریکا بین نظامیان نیست

 سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری با خبرنگاران رسانه های داخلی و خارجی در پاسخ به پرسش ایرنا گفت: اصل «تعهد در برابر تعهد» در مذاکرات به این معناست که ما تا زمانی تعهدات خود را  اجرا می‌کنیم که طرف مقابل هم تعهدات خود را اجرائی کند. قرار نیست تعهدی به صورت یک‌سویه و یک‌جانبه اجرا بشود.

به گزارش ایرنا؛ «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه روز سه‌شنبه ۹ تیرماه، در نشست خبری با خبرنگاران گفت: اجازه بدهید سخنانم را با چند مناسبت آغاز کنم؛ زیرا به نظر من، یادآوری این مناسبت‌ها اهمیت دارد تا بدانیم که چه کسانی هستیم، چه حوادثی را از سر گذرانده‌ایم و چگونه باید از این حوادث برای ادامه مسیر استقلال، عزت و پیشرفت کشور درس بگیریم.

وی ادامه داد: هفتم تیر، سالروز فاجعه شیمیایی سردشت است. استفاده رژیم صدام، برای چندمین بار، از سلاح‌های شیمیایی علیه مردم ایران، اعم از نظامی و غیرنظامی، در هفتم تیر ۱۳۶۶، به‌عنوان یکی از فجایع حقوق بشری و حقوق بشردوستانه در تاریخ قرن بیستم ثبت شد. البته ما همچنان مطالبه حقیقت و اجرای عدالت را از همه طرف‌هایی که به اَشکال مختلف به رژیم صدام در توسعه تسلیحات شیمیایی این کشور کمک کردند، به‌ویژه آلمان، داریم. بارها نیز به‌صورت رسمی، درخواست خود را برای پیگیری این موضوع مطرح کرده‌ایم و این مطالبه ملت ایران همچنان به قوت خود باقی است.

بقائی گفت: به‌زودی سالروز حمله آمریکا به هواپیمای مسافربری ایران، در دوازدهم تیر ۱۳۶۷، فرامی‌رسد که آن نیز نمونه دیگری از اقدامات آمریکا علیه ملت ایران بود. شاید مهم‌تر از همه این مناسبت‌ها، فاجعه هفتم تیر و شهادت آیت‌الله دکتر بهشتی و ۷۲ تن از یاران ایشان باشد که آن نیز در نتیجه یک اقدام تروریستیِ مورد حمایت آمریکا رخ داد. جا دارد هفته قوه قضائیه را به ریاست محترم قوه و همه خدمتگزاران کشور در دستگاه قضا تبریک عرض کنم.

وی ادامه داد: اما مهم‌ترین رویدادی که در روزهای آینده در ایران، منطقه و به نوعی در جهان رخ خواهد داد، مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب خواهد بود. این رویداد، هم برای ملت ایران، هم برای مردم منطقه و هم برای همه مسلمانان و آزادگان جهان، یک رویداد تاریخی و فوق‌العاده مهم خواهد بود. یکی از اهداف سفر وزیر امور خارجه به عراق در دو روز گذشته نیز به همین موضوع مربوط بود که احتمالاً در سؤال‌ها مطرح خواهد شد و درباره آن، جزئیات بیشتری را توضیح خواهم داد.

 رابطه جمهوری اسلامی ایران و عراق رابطه‌ای بسیار ریشه‌دار، عمیق است

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ  پرسشی درباره نتایج سفر وزیر امور خارجه به عراق و هماهنگی‌ها و تمهیدات مشترک برای برای برگزاری مناسب مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب و اینکه برگزاری چنین مراسمی در نقاط مختلف عتبات عالیات چه پیام جهانی رو در بر خواهد داشت، گفت: سفر بسیار مهمی بود. این اولین سفر وزیر امور خارجه بعد از تشکیل دولت دولت جدید عراق محسوب می‌شود. رابطه جمهوری اسلامی ایران و عراق رابطه‌ای بسیار ریشه‌دار، عمیق و مبتنی بر حلقه‌ها و پیوندهای فرهنگی، دینی و همسایگی دو ملت بزرگ ایران و عراق است و قطعاً تغییر دولت‌ها نه تنها تاثیری در این روابط خوب ندارد، بلکه ما از هر فرصتی استفاده می‌کنیم برای تعمیق روابط.

وی ادامه داد: دیدارهایی که وزیر امور خارجه با مقام‌های ارشد عراق داشتند، هم نخست وزیر، رئیس جمهور، وزیر امور خارجه، مشاور امنیت ملی، رئیس مجلس، در راستای بررسی روابط دوجانبه و تقویت مناسبات در همه حوزه‌های مورد علاقه طرفین اعم از اقتصادی، تجاری، هماهنگی در امور امنیتی و مرزی و همینطور مباحث مرتبط با ارتباطات مردمی بین دو کشور بود.

مواضع علما و مراجع عظام تقلید عراق در مورد جنگ تحمیلی برای ما ارزشمند بود / مردم عراق بی‌صبرانه آماده مشارکت گسترده در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب هستند

 سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه این نشست خبری با اشاره به اینکه موضع کشور و ملت عراق در طول دوران جنگ، موضعی کاملاً مسئولانه بوده است؛ افزود: مردم شریف عراق با تمام وجود با برادران و خواهران مسلمان خود در ایران ابراز همبستگی کردند که این مودت و همبستگی برای جمهوری اسلامی ایران بسیار ارزشمند و قابل تقدیر است. در همین راستا، هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران حامل پیام تقدیر و تشکر صمیمانه دولت و ملت ایران از آحاد مردم عراق به پاس مواضع مسئولانه و برادرانه‌شان در جریان جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بود. همچنین مواضع علما و مراجع عظام تقلید عراق در این زمینه، برای ما بسیار ارزشمند بود.

وی ادامه داد: در کنار این مباحث، بخش قابل‌توجهی از این سفر به هماهنگی برای برگزاری هرچه باشکوه‌تر مراسم تشییع پیکر مطهر شهدا در عراق اختصاص یافت. یقیناً مردم قدرشناس عراق برای شرکت در آیین وداع با رهبر شهید انقلاب اسلامی لحظه‌شماری می‌کنند؛ شخصیتی که به عنوان یک عالم برجسته، مرجع عالی‌قدر دینی و پیشگامِ دغدغه‌مندِ صلح، امنیت و عزت منطقه شناخته می‌شدند. امروز اقشار مختلف مردم عراق آماده مشارکت گسترده در این مراسم باشکوه هستند.

بقائی خاطرنشان کرد: در همین راستا و به منظور انجام هماهنگی‌های لازم، نخست‌وزیر محترم عراق اقدام به تشکیل یک کمیته عالی به ریاست رئیس دفتر خود نموده‌اند. در جریان این سفر، جلسه‌ای با جناب آقای احسان العبادی، رئیس دفتر نخست‌وزیر عراق، برگزار شد و مشورت‌های لازم پیرامون نحوه برگزاری مراسم صورت گرفت. این رایزنی‌ها ادامه خواهد داشت تا این مراسم به بهترین نحو برگزار شود. برگزاری این آیین بزرگ حاوی پیام‌های متعددی است که مهم‌ترینِ آن‌ها، نشان دادن عمق الفت، مودت و پیوند ناگسستنی دو ملت ایران و عراق است. این رویداد ثابت می‌کند که ملت عراق نیز همانند ملت ایران، داغدار و سوگوار فقدان رهبر شهید انقلاب و همراهان باوفای ایشان هستند. امیدواریم با هماهنگی‌های صورت‌گرفته، این مراسم به بهترین شکل هم در ایران و هم در عراق و عتبات عالیات برگزار شود.

ملاک ما در مورد لبنان متن تفاهم‌نامه است و تعهدات آمریکا باید مطابق متن تفاهم‌نامه انجام شود

سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به سوالی در مورد ادعاها در مورد مهلت دولت عراق به گروه‌های مقاومت برای خلع سلاح و ادعا در مورد بخش‌های مخفیانه توافق دولت لبنان و رژیم اسرائیل برای خلع سلاح حزب‌الله لبنان پاسخ داد: ربط دادن این دو مسئله به یکدیگر صرفا می‌تواند یک تحلیل رسانه‌ای باشد. در رابطه با مسئله لبنان، موضع ما روشن است. تعهد ایالات متحده آمریکا برای خاتمه دادن به جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله جبهه لبنان، یک تعهد صریح و آشکار است که وفق بند اول یادداشت تفاهم بر آن تأکید شده است.

اسماعیل بقائی خاطرنشان کرد: برای ما ملاک اصلی، پایبندی آمریکا به این تعهدات و وادار کردن رژیم صهیونیستی توسط آمریکا به اجرای این تعهدات است؛ چرا که طرف توافق جمهوری اسلامی ایران در این یادداشت تفاهم، آمریکاست و این کشور موظف است در هر مقطعی که لازم باشد، رژیم صهیونیستی را نیز وادار به اجرای تعهدات خود کند. در مورد هرگونه ادعا، توافق یا عدم توافقی ملاک اصلی برای سنجش میزان پایبندی آمریکا، صرفاً متن همین یادداشت تفاهم است. مقاومت و ملت لبنان با تکیه بر تجارب ذی‌قیمتی که طی سالیان متمادی از رفتار و عهدشکنی‌های رژیم صهیونیستی اندوخته‌اند، قطعاً به بهترین نحوِ ممکن و بر اساس مصلحت، عزت، حاکمیت ملی و استقلال کشور خود در این زمینه تصمیم‌گیری و برخورد خواهند کرد.

در امور داخلی عراق دخالت نمی‌کنیم

سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت داخلی در عراق گفت: در خصوص مباحث مرتبط با دولت عراق نیز بارها تصریح کرده‌ایم که امور داخلی این کشور صرفاً به خود عراقی‌ها مربوط می‌شود و آن‌ها بهتر از هر طرفِ خارجی دیگری قادر به تشخیص و اقدام در این زمینه‌ها هستند. ملت و دولت عراق به‌خوبی از خدمات و نقش اساسی که گروه‌های مقاومت در صیانت از امنیت کشورشان در برابر تروریسم و مداخله‌جویی‌های بیگانه آگاهند. تردیدی نیست که مسئولان و مردم عراق در هر تصمیمی که اتخاذ می‌کنند، خیر و صلاح، استقلال و حاکمیت ملی کشور خود را در اولویت قرار خواهند داد؛ بنابراین این موضوع نیز کاملاً در دایره شئون داخلی کشور عراق تعریف می‌شود.

ایران بهتر از هر طرفی به مسئولیت‌های خود واقف است و توان ایفای آن‌ها را نیز دارد/ مداخلات صرفاً موجب پیچیده‌تر شدن وضعیت خواهد شد

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «اظهاراتی از سوی امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در خصوص تنگه هرمز مطرح شده است که بر اساس آن اعلام کرده این کشور به همراه عمان و چند کشور دیگر قصد دارد در زمینه لایروبی تنگه هرمز اقدام کند. شب گذشته نیز وزیر امور خارجه با همتای فرانسوی خود تماس تلفنی داشته‌اند. موضع جمهوری اسلامی ایران در قبال این اظهارات چیست؟ گفت:  به نظر می‌رسد اظهارنظر درباره همه موضوعات، نه نشانه مسئولیت‌پذیری است و نه موجب افزایش اعتبار برای کشورها خواهد شد. ضروری است همه کشورها در جهت تشخیص دقیق حدود و مرزهای خود اقدام کنند و توجه داشته باشند که در بسیاری از موارد، مسئولانه‌ترین و سازنده‌ترین رویکرد آن است که اجازه داده شود امور به صورت طبیعی و منطقی پیش برود. پیش‌تر نیز بارها اعلام شده است که تعهد جمهوری اسلامی ایران بر اساس یادداشت تفاهم خاتمه جنگ، مورخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵، در خصوص تنگه هرمز روشن است. جمهوری اسلامی ایران بهتر از هر طرفی به مسئولیت‌هایش واقف است و توان ایفای آن‌ها را نیز دارد و نیازی به مداخله دیگران وجود ندارد. مداخلاتی که  حتی اگر با نیت خیر نیز صورت گیرد، در عمل صرفاً موجب پیچیده‌تر شدن وضعیت خواهد شد.

اصل ما در مذاکرات، «تعهد در برابر تعهد» است/ برای صیانت از منافع ملی از همه اهرم‌های خود استفاده می‌کنیم

در ادامه این نشست خبری خبرنگار ایرنا از سخنگوی وزارت خارجه سوال کرد:  قریب به بیست روز از امضا یادداشت تفاهم اسلام آباد می گذرد. جدا از جزئیات این مذاکرات و وضعیتی که دو طرف در آن قرار دارند که شما شب گذشته مختصات آن را تشریح کردید، نگرانی در حال شکل گرفتن است مبنی بر اینکه اجرای این یادداشت تفاهم با توجه دو مسئله یکی مفاد متن آن که اجرای بخش هایی را به همراهی اسرائیل با ان ولو به شکل غیرمستقیم متصل کرده و دومی حاشیه های تاثیرگذار از جمله اراده امریکا برای تن دادن به تعهداتش با سختی های بسیار روبه رو است که می تواند رسیدن به نتیجه را حتی غیرممکن کند. نگاه وزارت خارجه به این وضعیت چیست؟ تا چه اندازه فکر می کنید چالش ها می تواند مانع از حرکت یادداشت تفاهم در مسیر تعیین شده شود؟ این نگرانی ها ناخودآگاه ذهن را به سمت تکرار سناریوی جنگ هم می برد؟

اسماعیل بقائی در پاسخ گفت: از ابتدایی که ما وارد این روند دیپلماتیک شدیم، کسی تصور یک فرایند روان و بدون چالش را نداشت. در نظر داشته باشید که این روند دیپلماتیک بعد از دو جنگ، در کمتر از یک سال، شروع شد؛ در فضای سوءظن شدید، در فضای بدگمانی و با توجه به تجارب قبلی، تجارب عهدشکنی آمریکا و کارشکنی‌های رژیم صهیونیستی. خب، ما انتظار داشتیم که در مرحله اجرا با چالش‌هایی مواجه بشیم.

وی ادامه داد: در عین حال، از همان ابتدا فکر می‌کنم برای همه شما روشن شده که اصل «تعهد در برابر تعهد» به این معناست که ما تا زمانی تعهدات خود را  اجرا می‌کنیم که طرف مقابل هم تعهدات خود را اجرائی کند. قرار نیست تعهدی به صورت یک‌سویه و یک‌جانبه اجرا بشود.  تعهدات طرفین کاملاً روشن و شفاف هستند.

سخنگوی وزارت خارجه خاطرنشان کرد: متن یادداشت تفاهم خیلی دقیق و روشن نگارش شده است. هم در بند یک مشخص است که توقف جنگ در همه جبهه‌ها باید شامل لبنان بشود و هم اینکه آمریکا، به عنوان طرف دیگر یادداشت تفاهم، باید به تعهدات خود پایبند باشد و در رابطه با لبنان هم هر کاری که لازم هست انجام بدهد تا تجاوزهای نظامی رژیم صهیونیستی علیه لبنان متوقف بشود. با در نظر گرفتن این پیشینه و این مختصات، ما باید به صورت لحظه‌ای ایفای تعهدات طرف مقابل رو رصد بکنیم. هر جا که لازم باشد، از ابزارها و اهرم‌های خود برای صیانت از منافع ملی و امنیت ملی ایران استفاده خواهیم کرد.

تعلیق یا قطع روابط، تصمیمی یک‌جانبه و ناموجه از سوی کانادا بوده و اگر درخواستی برای بازگشایی دریافت کنیم، آن را بررسی خواهیم کرد

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «بعد از گذشت تقریباً بیش از ۱۰ سال، دولت کانادا اخیراً اعلام کرده که رسماً موضوع بازگشایی سفارت در تهران یا دست‌کم از سرگیری فعالیت‌های کنسولی را در دست بررسی دارد. سیگنال تغییر رویکرد در سیاست خارجی این کشور را چگونه باید ارزیابی کرد؟ ممنون می‌شوم.» گفت:  بیش از ۱۰ سال است، از دسامبر ۲۰۱۲، که کانادا به صورت یک‌جانبه و بدون دلیل مشخص تصمیم گرفت روابط دیپلماتیک خود با جمهوری اسلامی ایران را به حالت تعلیق درآورد. از آن زمان، ایرانیان مقیم کانادا از جمله کسانی بودند که به‌دلیل عدم امکان ارائه خدمات کنسولی، متضرر شدند و این مسئله نشان می‌داد که دولت کانادا توجه چندانی به مسائل انسانی و حقوق بشری نداشته است.

وی ادامه داد: در رابطه با سؤال شما، به‌طور مشخص باید گفت ما هیچ درخواست رسمی در این خصوص دریافت نکرده‌ایم. تعلیق یا قطع روابط، تصمیمی یک‌جانبه و ناموجه از سوی کانادا بوده است. در این زمینه اگر درخواستی دریافت کنیم، آن را بررسی خواهیم کرد، اما تا کنون چنین درخواستی دریافت نشده است.

طرح رژیم صهیونیستی برای آزادی جابجایی فلسطینیان؛  آزادی نیست، کوچ اجباری است

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «رژیم صهیونیستی قصد دارد عنوان طرح اخراج فلسطینیان از غزه را از مهاجرت داوطلبانه به آزادی جابجایی تغییر دهد، در حالی که هدف هر دو می‌تواند یکی باشد و آن نیز اخراج فلسطینیان از سرزمین خودشان است. موضع‌گیری شما در این خصوص چیست؟» گفت:  این بازی با الفاظ است. یعنی «آزادی جابجایی» به این معناست که فلسطینی‌های ساکن در غزه یا کرانه باختری آزاد هستند از سرزمین مادری خودشان خارج شوند. این آزادی نیست، این کوچ اجباری است.

بقائی خاطرنشان کرد: دنیا هم به‌خوبی ماهیت نسل‌کشی و تلاش رژیم صهیونیستی برای تغییر کامل ترکیب جمعیتی فلسطین اشغالی و کوچاندن مردم فلسطین از سرزمین خودشان را در این دو یا دو و نیم سال گذشته درک کرده است. جنایاتی که مرتکب شده‌اند مصداق واقعی نسل‌کشی بوده و متأسفانه به دلیل برخورداری از نوعی مصونیت مطلق، به خاطر ارتکاب این جنایات، این روند همچنان ادامه دارد.

وی افزود: مادامی که آمریکا به حمایت‌های همه‌جانبه خود از رژیم صهیونیستی ادامه بدهد، ما شاهد تغییر در این روند نخواهیم بود. این وضعیت مسئولیت سازمان ملل متحد، شورای امنیت سازمان ملل و همچنین نهادهای منطقه‌ای و بین‌المللی به‌ویژه سازمان همکاری اسلامی را سنگین‌تر می‌کند برای اقدام جدی جهت جلوگیری از تداوم نسل‌کشی و محاکمه و مجازات جنایتکاران.

همه ارکان نظام در جریان تصمیم‌گیری‌های مربوط به جنگ و صلح و مذاکرات قرار دارند / جامعه‌ای چندصدایی داریم و مردم نظرشان را اعلام می‌کنند

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی در مورد برخی انتقادها از هیئت مذاکره‌کننده ایرانی و برخی شعارها و اعتراضات در تجمع‌های خیابانی توضیح داد: ما جامعه‌ای چندصدایی داریم و طبیعی است که همه مردم ما تحولات را هوشمندانه و با دقت رصد بکنند و دغدغه امنیت ملی و منافع ملی داشته باشند. این به نظرم یکی از برکات انقلاب اسلامی است که مردم ما آگاهانه در مورد مباحث مربوط به سرنوشت‌شان هم فکر می‌کنند و هم نظراتشان را اعلام می‌دارند. ما باید این را قدر بدانیم و حتماً در مواردی که لازم است، باید تبیین بیشتری صورت بگیرد.

وی ادامه داد: اما یک نکته را من با ضرس قاطع خدمتتان عرض می‌کنم و آن اینکه هر تصمیمی که در رابطه با وظایف ما به عنوان دستگاه دیپلماسی اتخاذ می‌شود، بر اساس روالی است که در کشور برای چند دهه تثبیت شده است. همه ارکان نظام در جریان تصمیم‌گیری‌های مربوط به جنگ و صلح و مربوط به مذاکرات و گفتگوهایی که برای وضعیت فعلی و آتی کشور بسیار اساسی است، قرار دارند. این‌طور نیست که یک وزارتخانه یا یک دستگاه خاص به تنهایی تصمیمی را اتخاذ بکند. حتماً هر تصمیمی با توجه به سنجش معایب و مزایایش اتخاذ می‌شود و وزارت خارجه در نهایت موظف به اجرای دستورالعمل‌هایی است که از سوی نهادهای بالادستی، از جمله شورای عالی امنیت ملی، به آن ابلاغ می‌شود.

بقائی خاطرنشان کرد: مهم این است که در این شرایط، ما از هیچ بیان و کلامی که در راستای تقویت انسجام ملی است کوتاهی نکنیم و از آن طرف هم از دامن زدن به مباحثی که واقعیت ندارد و می‌تواند موجب تفرقه در صفوف مردم بشود، پرهیز بکنیم.

وی ادامه داد: برنامه‌ای برای دیدار با طرف‌های آمریکایی در هیچ سطحی در این چند روز آینده نداشتیم که بخواهیم از آن منصرف شویم/ آنچه در دوحه احتمالاً فردا انجام خواهد شد، گفت‌وگو درباره اجرای بندهایی از یادداشت تفاهم است

اساساً برنامه‌ای برای دیدار با طرف‌های آمریکایی در هیچ سطحی در این چند روز آینده نداشتیم که بخواهیم از آن منصرف شویم

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «روز گذشته آقای ترامپ توییتی منتشر کرد و گفت که قرار است هیئت ایرانی و هیئت آمریکایی در دوحه با هم دیدار کنند و در این ارتباط آقای کوشنر و ویتکاف هم به دوحه سفر کردند. ایران هم اعلام کرده که قرار نیست که ما در جریان سفر به قطر با  مقامات آمریکایی دیدار  کنیم. از طرف دیگر وزیر خارجه قطر هم گفته که ایرانی‌ها از دیدار با مقامات آمریکایی منصرف شدند. روایت دقیق را بفرمایید که آیا واقعاً قرار بوده دیداری انجام شود بعد ایرانی‌ها منصرف شدند؟ همچنین وزیر خارجه امروز اعلام کردند که هیچ اتفاقی در ارتباط با آزادی دارایی‌های مسدود شده ایران رخ نداده است. در این خصوص توضیح بفرمایید» گفت:  روایت صحیح همان است که سخنگوی شما اعلام کرده است. ما اساساً برنامه‌ای برای دیدار با طرف‌های آمریکایی در هیچ سطحی در این چند روز آینده نداشتیم که بخواهیم از آن منصرف شویم. از ابتدا نیز آقای غریب‌آبادی این موضوع را اعلام کردند و بنده نیز دیروز به‌صورت صریح عرض کردم.

وی ادامه داد: آنچه در دوحه احتمالاً فردا انجام خواهد شد، گفت‌وگو درباره اجرای بندهایی از یادداشت تفاهم است، از جمله بند مربوط به آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران که با طرف‌های قطری انجام خواهد شد. بنابراین تأکید می‌کنم هیچ نشستی در هیچ سطحی با طرف آمریکایی برای چند روز آینده برنامه‌ریزی نشده است.

بقائی خاطرنشان کرد: اجرای بندهای مختلف یادداشت تفاهم، از جمله بند مربوط به آزاد شدن دارایی‌ها، در حال انجام است. بند ۱۱ و تمامی مقدمات لازم نیز تمهید شده و امیدواریم این روند به‌نحو مناسبی پیش برود و به نتیجه مطلوب برسد.

اعتراف دبیرکل ناتو نشانه مشارکت در جنایت تجاوز و جنایات جنگی است

سخنگوی وزارت امور خارجه در مورد پیگیری حقوقی اقرار رسمی دبیر کل ناتو به مشارکت کشورهای عضو این پیمان در تجاوز نظامی علیه ایران گفت: این موضوع، موضوع نامکشوفی نبود؛ برای ما روشن بود که ناتو و برخی از کشورهای عضو این سازمان در طراحی، اجرا و پشتیبانی از اقدامات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی مشارکت فعالانه داشتند. آنچه که دبیرکل ناتو گفت دو وجه دارد: یکی اعتراف صریح به همدستی در جنایت تجاوز علیه ایران است. همه می‌دانند که اقدام آمریکا و رژیم صهیونیستی طبق همه موازین و قواعد حقوق بین‌الملل، اقدامی غیرقانونی و تجاوزکارانه و جنگی غیرقانونی بود.

وی افزود: دوم اینکه این اعتراف در هر محکمه‌ای قابل استناد است؛ هم شخص دبیرکل ناتو به عنوان کسی که عاملیت داشته در این تصمیم‌گیری و هم همه کشورهای عضو ناتو که در این تصمیم مشارکت داشتند و در اجرای تصمیم به هر نحوی اقدام کردند، به خاطر ارتکاب یک عمل متخلفانه بین‌المللی مسئولیت بین‌المللی خواهند داشت. در سطح شخصی هم همه این‌ها قابل پیگرد کیفری است. جنایاتی که در میناب، در لامرد و در جای‌جای ایران صورت گرفت به عنوان جنایات جنگی، با توجه به اعتراف صریح دبیرکل ناتو قابل انتساب است، هم به دولت‌های عضو ناتو و هم همه فرماندهان و تصمیم‌گیرانی که چنین تصمیمی و چنین دستوری را صادر کردند.

وی گفت: از طرف دیگر در نظر داشته باشیم که این اعتراف نشان‌گر بخش دیگری از برنامه است که آمریکا و رژیم صهیونیستی داشتند و نشان‌گر عظمت ایستادگی و مقاومت ایرانیان است. ایرانیان فقط در برابر دو رژیم شرور ایستادگی نکردند؛ الان هر روز ابعاد جدیدی از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی روشن می‌شود اینکه کشورهای دیگری درگیر این جنایت بودند.  تلاش برخی کشورهای اروپایی برای توجیه و به نوعی تبرئه خودشان از مشارکت در این جنایات است؛ اینکه اعلام بکنند حمایت یا مشارکت آن‌ها صرفاً در حد خدمات لجستیکی و فنی (Technical & Logistic Support) بوده است. این به هیچ عنوان بار جرمی که مرتکب شدند را سبک‌تر نمی‌کند؛ طبق حقوق بین‌الملل هرگونه مشارکت در ارتکاب جنایت تجاوز علیه کشورهای دیگر ممنوع و محکوم است. بنابراین طبیعی است که جمهوری اسلامی ایران در این زمینه رسماً مطالبه‌گری خودش را از همه طرف‌هایی که مستقیم یا غیرمستقیم در انجام عملیات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نقش داشتند، با جدیت ادامه خواهد داد.

از هر ابتکاری که تأمین‌کننده منافع جمعی کشورهای منطقه باشد استقبال می‌کنیم

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی در خصوص رایزنی‌های منطقه‌ای صورت‌گرفته در سفر سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، به عراق و پیشنهاد مطرح‌شده در نشست خبری وزرای امور خارجه دو کشور مبنی بر برگزاری نشستی با حضور اعضای شورای همکاری خلیج فارس به علاوه ایران و عراق، توضیح داد: ما از هر ابتکار و فرصتی که تأمین‌کننده منافع جمعی کشورهای منطقه باشد، استقبال می‌کنیم. این ابتکار قبلاً هم مطرح شده بود و در جریان سفر اخیر نیز باز دوستان عراقی ما این موضوع را مطرح کردند.

اسماعیل بقائی گفت: برگزاری چنین نشست‌هایی در راستای سیاست اصولی جمهوری اسلامی ایران برای تأمین امنیت منطقه به دور از مداخله نظامی مخرب طرف‌های خارجی است. اکنون شاید یکی از بهترین زمان‌ها برای گفتگو در رابطه با این موضوع باشد؛ به این دلیل که کشورهای منطقه نتیجه حضور نظامی آمریکا در منطقه را به عینه دیده‌اند و مشاهده کرده‌اند که چنین حضوری نه تنها تأمین‌کننده منافع ملی و امنیتی کشورهای منطقه نیست، بلکه خودش مسبب تفرقه و ناامن‌سازی منطقه است.

اقدامات رژیم صهیونیستی در سوریه پرده دیگری از نمایش اشغالگری و جنایت این رژیم است

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «با توجه به تشدید اقدامات تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی در جنوب سوریه، موضع وزارت امور خارجه در قبال این‌گونه حملات به مردم مظلوم سوریه که منجر به ترک اجباری خانه‌هایشان شده و همچنین موجب نقض حاکمیت این کشور شده است، چیست؟» گفت: ما با موجودیتی در منطقه غرب آسیا مواجه هستیم که اساساً لحظه‌ای نمی‌تواند آرام بگیرد. در این هشت دهه، همواره به منطقه پیرامونی و کشورهای همسایه دست‌اندازی کرده و مدام در حال ارتکاب جنایات مختلف از جمله جنایات تروریستی، جنایات جنگی و نسل‌کشی بوده است.

وی گفت: اقداماتی که در سوریه در حال وقوع است، پرده دیگری از نمایشی است که رژیم صهیونیستی در این هشتاد سال اجرا کرده است؛ از اشغال سرزمین فلسطین تا حمله به لبنان و در حال حاضر تداوم حملات علیه سوریه. ما این حملات را محکوم می‌کنیم و با مردم سوریه اعلام همبستگی داریم. این تجاوزات به‌روشنی هم نقض اصول بنیادین منشور سازمان ملل متحد و نقض حاکمیت ملی و تمامیت ارضی سوریه است و هم تهدیدکننده جدی صلح و امنیت منطقه‌ای محسوب می‌شود.

اسماعیل بقائی خاطرنشان کرد: سازمان ملل متحد در این موارد مسئولیت روشنی دارد. بار دیگر باید ابراز تأسف کرد از اینکه شورای امنیت سازمان ملل متحد در قبال طرفی که هم‌زمان مرتکب تجاوز در چند جبهه است؛ یعنی هم علیه ایران، هم علیه لبنان، هم علیه سوریه و هم در ادامه نسل‌کشی در فلسطین، هیچ کنش و اقدام جدی اتخاذ نمی‌کند. این وضعیت موجب تداوم جنایات در منطقه می‌شود. باید واقعاً طرف‌هایی که به حمایت‌های خود از این رژیم ادامه می‌دهند، از جمله ایالات متحده، در قبال تبعات این وضعیت پاسخگو باشند.

در خصوص برخی بندهای یادداشت تفاهم از جمله صدور معافیت تحریم‌ها و رفع محاصر شرایط مطلوبی داریم

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی در خصوص ارزیابی حملات اخیر ایالات متحده به اهدافی در داخل خاک جمهوری اسلامی ایران و احتمال تأثیر منفی آن بر ادامه مذاکرات جاری صلح، توضیح داد: طبیعی است که عدم پایبندی آمریکا به تعهداتش طبق یادداشت تفاهم، حتماً در ادامه روند تأثیر منفی خواهد داشت و تردیدی در این مسئله نیست. ما اولاً هیچ اقدامی را بی‌پاسخ نخواهیم گذاشت؛ همان‌طور که نیروهای مسلح مقتدر ایران نشان دادند، هرگونه اقدام تجاوزکارانه علیه اهداف جمهوری اسلامی ایران با واکنش قاطع و فوری مواجه خواهد شد.

وی ادامه داد: ثانیاً این اقدامات، نقض بند اول یادداشت تفاهم محسوب می‌شود و طبیعتاً در شرایطی که چنین نقض‌هایی تکرار بشود و استمرار داشته باشد، ادامه این روند با مشکل مواجه خواهد شد.

اسماعیل بقائی خاطرنشان کرد: من شما را به بند ۱۳ یادداشت تفاهم و این موضوع توجه می‌دهم که گفتگو در رابطه با توافق نهایی، منوط به شروع اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ یادداشت تفاهم و تداوم اجرای آن است. ما در رابطه با برخی از بندها وضعیت نسبتاً مطلوبی داریم؛ از جمله در رابطه با خاتمه محاصره دریایی و در رابطه با صدور معافیت مربوط به فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران، و همچنین تعهد جمهوری اسلامی ایران در رابطه با تنگه هرمز که ما به آن کاملاً پایبند بوده‌ایم. اما در رابطه با برخی موارد ما دچار چالش جدی هستیم و در این زمینه لازم است که طرف مقابل، تعهدات خودش را وفق بندهای یادداشت تفاهم اجرا بکند.

مدیرکل آژانس به جای تکرار بیانیه‌های سیاسی، مسئولانه‌تر در قبال وظایفی که بر عهده داشته اما عمل نکرده، اقدام کند

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «گروسی گفته اجرای توافق مستلزم دسترسی و بازرسی آژانس در ایران است و خواستار این شد که در سریع‌ترین زمان ممکن اجازه دسترسی به سایت‌ها در اختیارشان قرار گیرد. آخرین روند ارتباط با آژانس به چه صورت است و واکنش به این اظهارات چیست؟» گفت: آخرین وضعیت همان است که هفته گذشته اعلام شد. تعامل ایران با آژانس به همان شیوه‌ای که تا چند ماه اخیر وجود داشته؛ ادامه پیدا خواهد کرد. به این معنا که ما به عنوان عضو معاهده NPT و کشوری که دارای توافق‌نامه جامع پادمان هستیم، در رابطه با مراکزی که آسیب ندیده‌اند، همان تعاملات قبلی ادامه دارد.

وی گفت: در رابطه با دسترسی به مراکز آسیب‌دیده، بارها گفته شده است که در این مورد، اولاً آژانس به وظایف خود عمل نکرده است. شخص دبیرکل آژانس نیز در جریان تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی در خردادماه در محکومیت آن اقدام قصور داشت و هم در جریان تجاوز نظامی اخیر.  بنابراین توصیه ما به مدیرکل آژانس این است که به جای تکرار بیانیه‌های سیاسی که به نظر می‌رسد در راستای تبلیغات انتخاباتی است، تصمیم بگیرد که مسئولانه‌تر در قبال وظایفی که بر عهده داشته اما عمل نکرده، اقدام کند.

در روزهای آینده در مورد زمان و شکل شروع مذاکرات توافق نهایی تصمیم‌گیری خواهد شد / شروع مذاکرات منوط به اجرای بندهای تفاهم‌نامه است

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی در خصوص شرایط لازم برای برگزاری نشست بین ایران و مقامات آمریکایی در راستای یادداشت تفاهم، توضیح داد: نشست باید هدفی داشته باشد و ضرورتی ایجاد بشود تا انجام بگیرد. اگر منظورتان شروع نشست برای آغاز مذاکرات مربوط به توافق نهایی است، لازمه‌اش این است که اجرای همان بندهایی از یادداشت تفاهم که اشاره کردم (یعنی بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱) شروع بشود و این اجرا تداوم هم پیدا بکند.

وی ادامه داد: من عرض کردم که در رابطه با برخی از این بندها روند اجرا هم شروع شده است و هم ادامه دارد. ما باید طی روزهای آینده روند جاری را ارزیابی بکنیم و بر اساس آن تصمیم بگیریم که به چه شکلی و در چه زمانی مذاکره برای توافق نهایی را شروع بکنیم.

در مورد سفر نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین توسط مراجع مربوطه اطلاع‌رسانی خواهد شد

سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین در پاسخ به سوالی در خصوص جزئیات سفر محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی به چین، احتمال همراهی هیئتی از وزارت امور خارجه، برنامه‌ریزی برای سفر احتمالی بعدی به روسیه و محورهای مورد بررسی در پکن، اظهار داشت: سفر آقای دکتر قالیباف در ظرفیت نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین صورت خواهد گرفت؛ بنابراین اجازه بفرمایید که در رابطه با جزئیات سفر، زمان سفر و ترکیب هیئت، دوستان همکار و متولی موضوع در مجلس شورای اسلامی در این خصوص اطلاع‌رسانی بکنند.

مذاکرات مربوط به تعهد آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران، به‌صورت مطلوبی در جریان است

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «راجع به روند مذاکرات با عمان درباره تنگه هرمز در خبرها مطرح می‌شود که عمان راه جدیدی را برای عبور کشتی‌ها باز کرده و کشتی‌ها با اسکورت آمریکایی‌ها در حال تردد هستند. این موضوعات تا چه اندازه صحت دارد؟ همچنین امروز آقای قائم‌پناه در نشستی که در دولت برگزار شده بود مطرح کردند که بخشی از میلیاردها دلار دارایی بلوکه‌شده ایران در یکی از بانک‌های کشورهای منطقه قرار دارد. این موضوع صحت دارد یا خیر» گفت:  اجازه بفرمایید در مورد نشست و برخاست‌ها موضعی نگیرم. آنچه مشخص است و می‌توانم خدمتتان اعلام کنم این است که مذاکرات مربوط به اجرای این تعهد، یعنی تعهد مربوط به آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران، به‌صورت مطلوبی در جریان است. فردا نیز در این خصوص، تیم کارشناسی ما در دوحه با طرف‌های قطری دیدار خواهد داشت.

اسماعیل بقائی گفت: مهم این است که ما به این دارایی‌ها آزادانه دسترسی داشته باشیم و بتوانیم، آن‌گونه که تشخیص می‌دهیم، برای تأمین نیازهای خود و خرید کالاهای مورد نیاز از آن استفاده کنیم. در رابطه با تنگه هرمز، تکلیف کاملاً روشن است. بند ۵ یادداشت تفاهم، مسئولیت جمهوری اسلامی ایران را به‌صراحت بیان کرده است. یک بار دیگر آن را قرائت می‌کنم: «با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری، بدون هزینه، فقط برای ۶۰ روز از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله آغاز و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مین‌زدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد.»

وی ادامه داد: بنابراین، روندی است که آغاز شده، تداوم خواهد داشت و قطعاً جمهوری اسلامی ایران به‌خوبی می‌تواند این روند را بدون نیاز به مداخله هر طرف دیگری انجام دهد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین ترتیبات آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بین‌الملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفت‌وگو خواهد کرد و با دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر می‌کند.

سخنگوی وزارت خارجه خاطر نشان کرد: مسئولیت ایران روشن است. ما از مدت‌ها قبل با دوستان عمانی در ارتباط بوده‌ایم و مشورت کرده‌ایم. بیانیه مشترک ایران و عمان را ملاحظه بفرمایید؛ بیانیه‌ای که پس از سفر آقای قالیباف به عمان منتشر شد. ما حتماً به مشورت‌ها و همکاری‌های خود با عمان برای تنظیم ترتیبات لازم جهت عبور ایمن کشتی‌ها ادامه خواهیم داد. در عین حال، این مسئولیتی است که جمهوری اسلامی ایران مصمم است مطابق بند ۵ یادداشت تفاهم آن را اجرا کند و در این زمینه تدابیر لازم را اتخاذ خواهد کرد.

خط ارتباطی ایران و آمریکا بین نظامیان نیست/ خط ارتباطی بین وزارت امور خارجه ایران و یکی از مقام‌های ذی‌ربط در تشکیلات سیاسی آمریکا مسئول این ارتباط هستند

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «آیا خط ارتباطی ایجاد شده بین ایران و آمریکا تاکنون کارایی داشته است؟ به‌ویژه با توجه به حملاتی که در چند شب اخیر در تنگه هرمز و خلیج فارس شاهد بودیم.» گفت:اولاً این خط ارتباطی، خط ارتباطی بین نظامیان نیست، بلکه یک خط ارتباطی بین بخش‌های سیاسی دو کشور است. از طرف جمهوری اسلامی ایران، وزارت امور خارجه و از طرف آمریکا نیز یکی از مقام‌های ذی‌ربط در تشکیلات سیاسی آن کشور مسئول این ارتباط هستند.

وی ادامه داد: این یکی از تفاهم‌هایی بود که در جریان نشست سوئیس حاصل شد و نشانگر رویکرد مسئولانه جمهوری اسلامی ایران در قبال اجرای بخش‌های مختلف یادداشت تفاهم است. امیدواریم این مجموعه تدابیر و ترتیبات بتواند به اجرای روان‌تر بخش‌های مختلف یادداشت تفاهم کمک کند.

فروش نفت و فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی بسیار تسهیل شده‌است

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی در خصوص بازگشت کامل فروش نفت به شرایط پیش از جنگ توضیح داد:  نکته‌ای که من پس از گفتگو و مشورت با بخش‌های ذی‌ربط در این زمینه، از جمله با وزارت نفت، می‌توانم خدمتتان عرض بکنم این است که روند امور در رابطه با فروش نفت و محصولات نفتی و پتروشیمی خیلی تسهیل شده است. همچنین در رابطه با معافیت صادرشده طبق بند یادداشت تفاهم نیز، هم این کار انجام شده است و هم بر اساس آن، اقدامات لازم دارد صورت می‌پذیرد.

ایران برای صیانت از منافع خود در رابطه با تنگه هرمز و اجرای مفاد بند ۵ یادداشت تفاهم، هر اقدامی که لازم باشد انجام خواهد داد

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «در صورت برقراری صلح پایدار، با توجه به تلاش کشورهای منطقه برای ایجاد کریدورهای جایگزین، از جمله از عمان، برنامه ایران برای مواجهه با این روند چیست؟ آیا این موضوع از نظر حقوق دریایی قابل پیگیری است یا ایران ابتکار خاصی در این زمینه دارد؟» گفت:  اگر منظورتان بحث تنگه هرمز است، وضعیت تنگه هرمز کاملاً روشن است. هم رویه‌هایی که از قبل وجود داشته و هم تعهدی که در بند ۵ یادداشت تفاهم به‌صراحت ذکر شده، تکلیف را مشخص کرده است. قطعاً جمهوری اسلامی ایران برای صیانت از منافع خود و اجرای مفاد بند ۵ یادداشت تفاهم، هر اقدامی که لازم باشد انجام خواهد داد.

مجلس به‌طور کامل در جریان روند مربوط به یادداشت تفاهم بوده و رئیس مجلس، مذاکره‌کننده ارشد در این زمینه است

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «اخیراً برخی گزارش‌ها درباره نحوه نظارت مجلس بر یادداشت تفاهم و توافق احتمالی مطرح شده است و اینکه آیا این یادداشت تفاهم نیاز دارد در مجلس بررسی و تصویب شود یا خیر. همچنین در ادامه و در خصوص توافق احتمالی، پاسخ حقوقی وزارت امور خارجه به این موضوع چیست و نظارت مجلس بر این روند چگونه ادامه خواهد داشت؟» گفت: مجلس به‌طور کامل در جریان روند مربوط به این یادداشت تفاهم بوده است. رئیس محترم مجلس شورای اسلامی، مذاکره‌کننده ارشد در این زمینه هستند و وزارت امور خارجه نیز در کنار ایشان وظایف خود را انجام داده است.

وی ادامه داد: تکلیف کاملاً روشن است. یادداشت تفاهم مورد تأیید شورای عالی امنیت ملی قرار گرفته است. در ادامه نیز باید محتوای توافق را در نظر گرفت. موضع حقوقی کشور در این رابطه، ناروشن نیست.

اسماعیل بقائی خاطرنشان کرد: طبق مقررات مربوط به تفاهم‌ها و توافق‌های بین‌المللی، تکلیف دستگاه‌های ذی‌ربط، دستگاه‌های مسئول و متولی در روند تدوین توافق‌های بین‌المللی روشن است و قاعدتاً هر زمان که لازم باشد، بر همان اساس تصمیم خواهند گرفت، به ما نیز ابلاغ خواهد شد و ما بر اساس ابلاغیه‌های مربوطه عمل خواهیم کرد.

استفاده از ظرفیت دیپلماسی پارلمانی برای ما از اهمیت بالایی برخوردار است

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی در خصوص ارزیابی سفر هفته گذشته محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، به باکو و حضور در اجلاس مجالس کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی، توضیح داد: این سفر یک سفر چندجانبه برای شرکت در یک نشست بین‌المللی بود. استفاده از ظرفیت‌های دیپلماسی و دیپلماسی پارلمانی جهت تبیین مواضع و همچنین تقویت روابط جمهوری اسلامی ایران با سایر کشورها برای ما از اهمیت بالایی برخوردار است. ما همیشه از این فرصت‌ها و حضور در نشست‌هایی که تعداد زیادی از کشورها در آن شرکت دارند، برای تبیین مواضعمان استفاده می‌کنیم؛ به‌ویژه در شرایطی که اکنون منطقه ما به دلیل اقدامات تنش‌زا و غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی با ناامنی بی‌سابقه‌ای مواجه است. از این جهت، ارزیابی ما این است که آن نشست و آن حضور، حضور موفقی بود و به توضیح و بیان مواضع جمهوری اسلامی ایران در رابطه با تحولات منطقه غرب آسیا کمک کرد.