تفاهم بر سر کریدور جدید

صبح نو نوشت: ایران و عمان پس از سفر وزیر خارجه عمان به تهران، از بررسی چارچوب ایجاد یک کریدور دریانوردی موقت مشترک در تنگه هرمز خبر دادند؛ مذاکرات فنی برای مسیر دائمی، پاکسازی مین‌ها، مدیریت ترافیک و تأمین امنیت دریانوردی ادامه خواهد یافت. در پی سفر وزیر خارجه عمان به تهران و دیدارش با مقامات تهران، بیانیه مشترک مطبوعاتی جمهوری اسلامی ایران و سلطنت عمان در مورد ایجاد یک کریدور دریانوردی موقت مشترک از طریق تنگه هرمز منتشر شد.

بر اساس بیانیه مشترک پس از سفر وزیر خارجه عمان به تهران، دو کشور بر سر ایجاد یک کریدور دریانوردی موقت در تنگه هرمز و انجام پروژه مشترک پاکسازی مین به توافق رسیده‌اند . این توافق که در چارچوبی مرحله‌بندی‌شده دنبال می‌شود، مبنایی عملی برای ازسرگیری تردد ایمن کشتی‌ها با حفظ حاکمیت کشورهای ساحلی در نظر گرفته شده است .

در مرحله بعد، مذاکرات فنی برای دستیابی به یک کریدور دائمی و تعیین نظام مدیریت آینده تنگه شامل سازوکارهایی برای تبادل اطلاعات، مدیریت ترافیک و ارائه خدمات امنیتی ادامه خواهد یافت . دو طرف همچنین بر اهمیت گفت‌وگو با سایر کشورهای منطقه هم‌مرز با خلیج فارس و رعایت حقوق بین‌الملل تأکید کرده‌اند .

این توافق را می‌توان گامی مهم در جهت کاهش تنش در منطقه قلمداد کرد. نقش عمان به عنوان میانجی در اینجا کلیدی است؛ با توجه به روابط نزدیک عمان با آمریکا، بعید است این کشور بدون هماهنگی با کاخ سفید وارد چنین توافقی با ایران شده باشد. بنابراین، این تفاهم نشانه‌ای از چراغ سبز غیرمستقیم واشنگتن برای یافتن راه‌حلی عملیاتی برای یکی از بحرانی‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان محسوب می‌شود.

بستن تنگه هرمز واکنشی مستقیم به حمله آمریکا علیه ایران بود . پس از این حمله، ایران برای پاسخ نظامی و فشار اقتصادی، تنگه را به روی ترانزیت بین‌المللی بست و آمریکا نیز در مقابل، محاصره دریایی بنادر ایران را اعمال کرد . این تنگه که به طور معمول حدود یک‌پنجم نفت و گاز مایع جهان از آن عبور می‌کند، عملا فلج شد و بازارهای جهانی انرژی را با شوک مواجه ساخت .

هدف راهبردی تهران فراتر از بازگشت به وضعیت پیشین است. ایران به دنبال ایجاد «مسیر جدید» در تنگه هرمز است که نظارت و کنترل آن عمدتا در اختیار خود ایران باشد. پیش از این، ایران لیستی از کشتی‌های متخلف را منتشر کرده و حتی به برخی از آن‌ها حمله کرده بود تا برتری خود را در تعیین قواعد عبور و مرور به رخ بکشد . ایجاد کریدور موقت و سپس دائمی با مشارکت عمان، در واقع تلاشی برای نهادینه‌سازی این نظارت از طریق یک توافق دوجانبه است تا مسیر مورد تأیید ایران به عنوان تنها مسیر امن شناخته شود و در نتیجه، ابزار فشار تهران بر بازارهای نفت و کشورهای متخاصم، به شکلی قانونی‌تر تداوم یابد .

در نهایت، این توافق اگرچه گامی به جلوست، اما ایران صراحتا اعلام کرده که تا زمانی که تحریم‌های نفتی لغو نشود، دارایی‌های بلوکه‌شده آزاد نشود و محاصره دریایی آمریکا پایان نیابد، تنگه به طور کامل باز نخواهد شد .