سپاه «چشم آمریکا» در اربیل را زد/ شکار بالن جاسوسی با شاهد۱۳۶

سرویس سیاسی فردا: خبرگزاری تسنیم در گزارشی از انهدام یکی از سامانه‌های نظارتی ارتش آمریکا در شمال عراق خبر داده؛ یک بالن PSS-T که در اطراف فرودگاه اربیل مستقر بوده و به نوشته این رسانه، بامداد چهارشنبه گذشته با پهپاد شاهد۱۳۶ نیروی هوافضای سپاه هدف قرار گرفته و منهدم شده است.

اما این بالن دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد که انهدامش اهمیت دارد؟ PSS-T را می‌توان یک «برجک نگهبانی در آسمان» دانست. برخلاف بالن‌های معمولی، آزادانه حرکت نمی‌کند و با کابل در یک نقطه ثابت نگه داشته می‌شود تا به‌صورت شبانه‌روزی محیط اطراف را زیر نظر داشته باشد.

پیمانکار اصلی این سامانه برای ارتش آمریکا لاکهید مارتین است. بالن حدود ۳۵ متر طول دارد، می‌تواند نزدیک به ۵۰۰ کیلوگرم تجهیزات حمل کند و بنا بر برخی برآوردها در ارتفاع حدود ۷۵۰ متری مستقر می‌شود. هر دوره مأموریت آن نیز می‌تواند تا حدود یک ماه ادامه داشته باشد.

محموله این بالن از خود بالن مهم‌تر است؛ انواع رادار، سامانه‌های اپتیکی و حرارتی، تجهیزات شنود الکترونیکی، جنگ الکترونیک و رله‌های مخابراتی را می‌توان روی آن نصب کرد. یکی از رادارهای مورد اشاره در گزارش تسنیم Vista F25 است که پوشش ۳۶۰ درجه دارد و بسته به نوع هدف، برد آن می‌تواند به حدود ۶۰ کیلومتر برسد.

در کنار رادار، سامانه‌های اپتیکی سری WESCAM نیز می‌توانند روی این بالن قرار بگیرند؛ مجموعه‌ای از دوربین‌های روزانه و حرارتی که حتی قابلیت استفاده از مسافت‌یاب و نشان‌گذار لیزری را دارند.

اهمیت چنین سامانه‌ای در اربیل با جغرافیای شمال عراق بیشتر می‌شود. مناطق کوهستانی برای رادارهای زمینی نقاط کور ایجاد می‌کنند و موشک‌های کروز و پهپادهای ارتفاع‌پست می‌توانند از همین عوارض برای پنهان ماندن استفاده کنند. اما وقتی رادار و دوربین از ارتفاع به منطقه نگاه می‌کنند، احتمال کشف زودهنگام این پرنده‌ها افزایش پیدا می‌کند.

به نوشته تسنیم، انهدام این بالن ادامه راهبردی است که نیروهای مسلح ایران در درگیری‌های اخیر دنبال کرده‌اند: زدن شبکه راداری، نظارتی و هشدار زودهنگام آمریکا در اطراف ایران. این رسانه در همین چارچوب به هدف قرار گرفتن رادارهای مرتبط با سامانه‌های تاد و پاتریوت و دیگر تجهیزات نظارتی آمریکا در منطقه اشاره کرده است.

قیمت یک مجموعه کامل PSS-T همراه با تجهیزات راداری و اپتیکی نیز بنا بر این گزارش حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون دلار برآورد می‌شود؛ با این حال، ارزش عملیاتی آن فقط با قیمتش سنجیده نمی‌شود.

در یک نبرد موشکی و پهپادی، گاهی چند ثانیه دیرتر دیدن هدف می‌تواند به‌اندازه از دست دادن یک سامانه پدافندی اهمیت داشته باشد. هرچه تعداد این «چشم‌ها» کمتر شود، زمان هشدار و واکنش شبکه پدافندی هم کاهش پیدا می‌کند.

به همین دلیل، اگر روایت تسنیم از این عملیات را مبنا قرار دهیم، سپاه در اربیل صرفاً یک بالن آمریکایی را نزده؛ یکی از چشم‌هایی را هدف گرفته که قرار بود شاهد۱۳۶ و موشک‌های کروز را زودتر ببیند؛ این‌بار اما شاهد، زودتر به چشم آمریکا رسید.