مقام سعودی: انصارالله در حال تبدیل شدن به کره شمالی جهان عرب است
ریاض توافقهایی برای اعزام هزاران سرباز از پاکستان و سوریه بهمنظور کمک به دفاع از مرزهای این کشور با یمن منعقد کرده است. اما ممکن است این تلاشها کافی نباشد. حوثیها نیز با کمک ایران، چین، کره شمالی و روسیه در حال تقویت نیروهای خود هستند.
ریاض توافقهایی برای اعزام هزاران سرباز از پاکستان و سوریه بهمنظور کمک به دفاع از مرزهای این کشور با یمن منعقد کرده است. اما ممکن است این تلاشها کافی نباشد. حوثیها نیز با کمک ایران، چین، کره شمالی و روسیه در حال تقویت نیروهای خود هستند.
انتخاب: رابرت اف. وورث در نشریه آتلانتیک نوشت: اواخر ماه اکتبر، در یک مرکز خرید لوکس در ریاض با یک افسر نظامی یمنی دیدار کردم. او دشداشه پوشیده بود و رفتار و چهرهاش، خشونت و خستگی یک نظامی باسابقه و سالخورده را نشان میداد. یگان او در جنوب یمن، در فاصله بیش از ۸۰۰ مایلی از پناهگاه بینقص و مرمرپوشی که در مرکز پایتخت عربستان قرار داشت و ما در آن قهوه سفارش داده بودیم، با شبهنظامیان حوثی میجنگید.
او در حالی که با دستانش روی میز نقشه میدان نبرد را ترسیم میکرد و آخرین دور درگیریها را شرح میداد، ناگهان تلفنهای همراه در سراسر مرکز خرید بهطور همزمان شروع به بوق زدن کردند: هشدار حمله موشکی.
چند لحظه بعد، صدای انفجارهای مهیبی در مرکز خرید پیچید و پس از آن صدای فریادهای وحشتزده از میزهای اطراف و گریه یک کودک از ترس به گوش رسید. خریداران در جای خود میخکوب شدند و برخی با نگرانی به گنبد شیشهای بالای سرمان نگاه کردند.
افسر یمنی بدون آنکه چیزی بگوید به من نگاه کرد. لبخندی تلخ بر لبانش نشست؛ گویی میخواست بگوید: حالا همه دارند حوثیها را میشناسند.
موشکها رهگیری شدند، اما آن لحظه در ذهنم باقی ماند. واقعیتی جدید به زندگی جمعیتی هجوم آورده بود که سالها با رؤیای آیندهای بدون اصطکاک در دوران پس از نفت، آیندهای که در آن فناوریهای نوین همه را راضی و سرگرم نگه میدارند، خو گرفته بودند.
عربستان سعودی در جنگ است. حوثیها با حملات موشکی مکرر خود نشان دادهاند که هر زمان بخواهند میتوانند بخش بزرگی از اقتصاد این کشور را فلج کنند. حملهای مرگبار به فرودگاه اصلی ریاض در اواسط اکتبر دستکم ۱۴ کشته و صدها زخمی بر جای گذاشت. بیش از یک ماه بعد، هنوز تعداد اندکی از پروازها از سر گرفته شدهاند.
عبدالرحمن الراشد، روزنامهنگار سعودی، ماه گذشته به یک پادکستر سعودی گفت: «پادشاهی عربستان امروز با خطرناکترین بحران تاریخ خود روبهرو است.»
چنین صراحتی در عربستان سعودی بهشدت نادر است. هیچیک از مقامهای سعودی یا یمنی که در ماه اکتبر در ریاض با آنها دیدار کردم، حاضر نشدند با ذکر نامشان با من صحبت کنند. آنها گفتند که خاندان سلطنتی اکنون تهدید حوثیها را بسیار جدیتر از گذشته میگیرد.
ریاض توافقهایی برای اعزام هزاران سرباز از پاکستان و سوریه بهمنظور کمک به دفاع از مرزهای این کشور با یمن منعقد کرده است. اما ممکن است این تلاشها کافی نباشد. حوثیها نیز با کمک ایران، چین، کره شمالی و روسیه در حال تقویت نیروهای خود هستند.
حوثیها دیگر نیروهای نوپای یک دهه پیش نیستند. آنها بهسرعت در حال تبدیل شدن به کره شمالی جهان عرب هستند: دولتی کوچک، بهشدت مسلح و متعصب.
آنها یک صنعت تسلیحاتی مجهز به هوش مصنوعی دارند و جنگ اوکراین را مطالعه کردهاند. عملیات اطلاعاتی آنها بسیار پیشرفتهتر از رقبای سعودی و یمنیشان است.
ارتش عربستان سعودی برای چنین جنگی طراحی نشده است. حاکمان این کشور همواره تمایلی نداشتهاند ارتشی بسازند که روزی بتواند تهدیدی برای سلطنت باشد. حتی اکنون نیز آنها ایده اعزام نیروهای نظامی خود برای جنگ با حوثیها را رد کردهاند؛ بهاستثنای نیروهای ویژه نخبهای که هماکنون در یمن مستقر هستند.
اما ممکن است بهزودی دریابند که وقتی کشورشان با تهدیدی کاملاً واقعی از سوی یک نیروی متجاوز روبهرو است، نمیتوانند به نیروهای خارجی اتکا کنند.
حمله نظامی کنونی حوثیها از ماه سپتامبر آغاز شد؛ زمانی که این گروه کنترل تنگه بابالمندب در دریای سرخ را به دست گرفت.
او به من گفت که هیئتی از انصارالله در ماه ژوئیه در مراسم تشییع پیکر [رهبر شهید ایران] در تهران شرکت کرد و هنگام بازگشت، هواپیمایی که این هیئت را منتقل میکرد، یک تیم کامل از فرماندهان و متخصصان نظامی محور مقاومت را نیز به همراه داشت؛ از جمله دو تبعه کره شمالی، یک سوری که از اعضای حکومت بشار اسد بود و اعضایی از حزبالله لبنان.
سعودیها برای جلوگیری از فرود آن، باند فرودگاه پایتخت یمن را بمباران کردند. اما هواپیما مسیر خود را تغییر داد و به بندر حدیده، شهری در ساحل دریای سرخ که آن هم تحت کنترل حوثیهاست، رفت و در آنجا فرود آمد.
این مقام سعودی همچنین به من گفت که روسیه محموله بزرگی از تسلیحات و فناوری را در پوشش هزاران تن گندم به این منطقه ارسال کرده است.
اگر روایت این مقام سعودی دقیق باشد، نشان میدهد که حوثیها بیش از هر زمان دیگری از حمایت بینالمللی برخوردارند. حتی اگر این گزارش برای جلب نظر یک روزنامهنگار آمریکایی اغراقآمیز بیان شده باشد ــ چراکه مقامهای سعودی بهشدت در پی دریافت کمکهای نظامی بیشتر از ایالات متحده هستند ــ باز هم به حقیقتی بزرگتر درباره ماهیت امروزی حوثیها اشاره دارد
حوثیها به مسئلهای برای کل جهان تبدیل شدهاند. آنها ثابت کردهاند که میتوانند یک آبراه حیاتی را که حدود ۱۵ درصد تجارت جهانی از آن عبور میکند، مسدود کنند.
آنها اکنون حدود یکسوم خاک یمن و بخش عمده جمعیت این کشور را تحت کنترل دارند و هدفشان تصرف تمام یمن است.
این اهداف صرفاً ادعاهای توخالی نیستند. حوثیها بهطور مداوم در حال گسترش تولید موشک و پهپاد خود هستند و از فیبر نوری و سایر موادی استفاده میکنند که چین در اختیارشان قرار داده است.
اخیراً شواهدی منتشر شده که نشان میدهد آنها برای بهبود فناوری موشکهای هدایتشونده خود از ابزار هوش مصنوعی «کلود» استفاده کردهاند.
آنها همچنین در نمایشی از مهارت سیاسی و شور ایدئولوژیک، در حال جذب نیرو و آموزش گروههای قومی و قبیلهای در سراسر شاخ آفریقا هستند؛ از جمله در سومالی، جیبوتی، اریتره، اتیوپی، کنیا و سودان.
به نظر میرسد این ارتباطگیریها با الگوبرداری از تلاشهای ایران برای ایجاد و تقویت متحدان منطقهای انجام میشود و میتواند به افزایش تنشها در منطقهای از آفریقا منجر شود که هماکنون نیز بهشدت بیثبات است.
در حال حاضر، عربستان سعودی در خط مقدم هرگونه تلاش برای مهار قدرت حوثیها قرار دارد. ایالات متحده چنان درگیر جنگ خود با ایران است که نمیتواند کمکی فراتر از حمایتهای حداقلی ارائه دهد و اروپاییها نیز بر جنگ اوکراین متمرکز هستند.
سایر کشورهای حوزه خلیج فارس دلایل خوبی برای جنگیدن با حوثیها دارند، اما به دلایل مختلف وارد چنین جنگی نخواهند شد.
عمان سالهاست سیاستی دوپهلو در پیش گرفته است؛ این کشور اجازه داده حوثیها از مرز مشترک عمان با یمن تسلیحات قاچاق کنند و حتی برخی اطلاعات اطلاعاتی را در اختیار آنها قرار داده است؛ اقدامی که احتمالاً برای حفظ موقعیت خود در صورت پیروزی حوثیها انجام میدهد.
امارات متحده عربی سالها در کنار سعودیها در داخل یمن با حوثیها جنگید، اما در اواخر سال گذشته، تنشهای طولانیمدت میان دو کشور به نقطه بحرانی رسید و سعودیها به اماراتیها دستور دادند نیروهای خود را خارج کنند. غیبت اماراتیها به تلاشهای گستردهتر جنگی آسیب زده است.
سعودیها که مدتهاست از دولت یمنِ بهرسمیتشناختهشده بینالمللی در عدن حمایت میکنند، پس از تصرف بابالمندب توسط حوثیها، یک ضدحمله سازماندهی کردند.
آنها نیروهای کماندوی سعودی را در میان نیروهای دولت یمن در سراسر کشور مستقر کردند. تعدادی از این نیروها در حمله ویرانگر حوثیها در ۱۹ اکتبر کشته شدند.
مقام سعودی که در ریاض با او دیدار کردم، گفت هدف کوتاهمدت، بازپسگیری تمام مناطقی است که در ماه سپتامبر از دست رفتهاند و سپس برقراری نوعی آتشبس است.
نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان هنوز به این هدف دست نیافتهاند و مشخص نیست که اصلاً بتوانند به آن برسند یا خیر.
ندوی الدوسری، پژوهشگر وابسته به مؤسسه خاورمیانه، به من گفت: «راهی برای خروج از این وضعیت نمیبینم، مگر اینکه ایالات متحده با ارائه پشتیبانی مستقیم هوایی موافقت کند.»
حتی اگر سعودیها بتوانند وقفهای در درگیریها ایجاد کنند، حوثیها همچنان دست بالا را در این منازعه خواهند داشت؛ زیرا همچنان قادر خواهند بود فرودگاهها و تأسیسات نفتی عربستان را هدف قرار دهند.
آنها قطعاً از هرگونه آتشبس برای ادامه توسعه توان نظامی خود استفاده خواهند کرد؛ همانطور که در گذشته نیز چنین کردهاند.
این مقام سعودی گفت برنامه بلندمدت پادشاهی، ایجاد ارتشی بزرگتر و یکپارچهتر در یمن است که بتواند حوثیها را به عقب براند و «توانمندیهای نظامی آنها را از بین ببرد».
اما این هدف بسیار دشوار است.
افسر نظامی یمنی که ماه گذشته در ریاض با او دیدار کردم، نیرویی نظامی را توصیف کرد که به دلیل وفاداریهای سیاسی و منطقهای متضاد، با محدودیتهای جدی روبهرو است.
او گفت: «نیروهایی هستند که به حزب اصلاح وفادارند»؛ حزب اسلامگرای یمن؛ «و آنها از ما متنفرند.» منظور او جناح سکولارتر خودش بود. (البته لازم نبود اضافه کند که احساس متقابل نیز وجود دارد.)
در جنوب، بسیاری از سربازان بیش از آنکه علاقهمند به جنگ با حوثیها باشند، خواهان تشکیل یک کشور مستقل هستند.
این افسر گفت: «حوثیها از تمام اختلافات و شکافهای طرف ما خبر دارند و از آنها سوءاستفاده میکنند.»
سعودیها نیز مشکلات خاص خود را به این منازعه آوردهاند.
یکی از این مشکلات، فرهنگ برخورداری از امتیازات ویژه و فساد در این پادشاهی است که به رفتار عربستان در یمن نیز سرایت کرده است.
سعودیها برای چندین دهه نفوذ خود را در یمن از طریق نظامی مبتنی بر پرداخت مستمری و کمکهای مالی به شیوخ قبایل و چهرههای نظامی حفظ کردند. آنها همچنین نگاهی شبهاستعماری به یمنیها داشتند و آنها را زیردستانی بدوی و عقبمانده تلقی میکردند.
سعودیها به این شهرت داشتند که حقوق نیروهای نیابتی خود را آنقدر ناچیز یا با چنان تأخیری پرداخت میکردند که برخی از این نیروها برای سیر کردن شکم فرزندانشان مجبور میشدند سلاحهای خود را بفروشند.
این الگوی رفتاری خشم و نارضایتی عمیقی ایجاد کرد؛ تا حدی به این دلیل که یمنیها با رویکرد متفاوتی نیز آشنا شده بودند.
اماراتیها طی چند دهه در کشور خود فرهنگ انضباط و پاسخگویی را تقویت کرده بودند. آنها در یمن نیز به آموزش متحدان خود، پرداخت حقوق بالاتر به آنها و مطالبه نتایج در مقابل این پرداختها شهرت داشتند.
به همین دلیل، اماراتیها ــ که ارتشی کوچک اما بسیار کارآمد در اختیار دارند ــ در جذب و آموزش نیروهای یمنی موفقیت بسیار بیشتری کسب کردند.
سعودیها میگویند در حال اصلاح نظام خود هستند، اما این کار به زمان نیاز دارد.
سعودیها و متحدانشان اکنون برای پایان دادن به محاصره یکماهه تعز، یکی از بزرگترین شهرهای یمن، توسط حوثیها تلاش میکنند.
اگر حوثیها این شهر را تصرف کنند، تا عدن، پایگاه دولت یمنِ بهرسمیتشناختهشده بینالمللی و مقر فرماندهی نظامی آن، چیزی جز جادههای باز باقی نخواهد ماند.
هنری تامپسون، کارشناس یمن که با سازمان ملل متحد همکاری کرده است، به من گفت: «هیچ اقدامی برای دفاع از عدن در حال انجام نیست.»
در همین حال، حوثیها در مناطق تحت کنترل خود اقداماتی انجام دادهاند که حتی در صورت موفقیت نیروهای یمنی در بازپسگیری مناطق، میتواند آنها را وارد جنگی طولانیمدت کند.
در برخی از محمولههایی که اخیراً در مسیر بنادر تحت کنترل حوثیها توقیف شدهاند، تجهیزاتی برای حفر تونل، از جمله ابزارهای حفاری و سامانههای تهویه هوا، کشف شده است.
به نظر میرسد حوثیها طی سالهای اخیر موفق شدهاند مقادیر زیادی از این نوع تجهیزات را وارد کنند.
محمد الباشا، تحلیلگر مسائل یمن و بنیانگذار شرکت مشاوره ریسکهای ژئوپلیتیکی «گزارش الباشا»، به من گفت: «حوثیها در حدیده، شهری در زیر شهر ساختهاند. برای هر کسی که بخواهد آنجا را تصرف کند، ورود به این شهر مثل ورود به غزه خواهد بود.»
در حال حاضر، جنگ بهخوبی پیش نمیرود.
نیروهای مورد حمایت عربستان پس از کسب برخی دستاوردها در ماه اکتبر، در ۱۵ نوامبر اعلام کردند که مجبور شدهاند از مناطق اطراف تنگه بابالمندب عقبنشینی کنند.
در ریاض با چندین عضو دولت یمنِ بهرسمیتشناختهشده بینالمللی دیدار کردم؛ دولتی که ریاض پایگاه پشتیبانی و عقبه آن محسوب میشود. آنها تلاش میکردند روحیه خود را حفظ کنند، اما میزان موفقیتشان متفاوت بود.
به نظر میرسد برخی از آنها خود را برای از دست دادن مناطق بیشتری آماده کردهاند.
یکی از آنها به من گفت: «حوثیها عدن را تصرف خواهند کرد و به پیشروی خود ادامه خواهند داد.»
میدان نبرد فعلی در جنوب یمن قرار دارد، اما تمام افرادی که با آنها صحبت کردم اتفاقنظر داشتند که حوثیها سرانجام جبهه جدیدی در شمال باز خواهند کرد و برای حمله به عربستان سعودی تلاش خواهند کرد.
چنین اتفاقی باعث میشود سعودیها دیگر نتوانند انکار کنند که درگیر جنگ هستند.
آنها تاکنون با قاطعیت بر این ادعا پافشاری کردهاند که این درگیری، منازعهای داخلی در یمن است و عربستان سعودی صرفاً طرفی ثالث محسوب میشود.
اما حوثیها سالهاست بهروشنی اعلام کردهاند که خود را در حال جنگ با ریاض میدانند و بارها دولت یمنِ بهرسمیتشناختهشده بینالمللی را بهعنوان پوششی سعودی به تمسخر گرفتهاند.
تقریباً هیچکس در عربستان سعودی تمایلی ندارد احتمال اینکه این کشور بهزودی مجبور به دفاع از خود شود را بپذیرد.
یکی از مقامهای سعودی در ریاض از من پرسید: «چرا باید جوانان خود را برای دفاع از بابالمندب اعزام کنیم؟ این درگیری در داخل یمن جریان دارد.»
او در ادامه حوثیها را چیزی بیش از یک «مایه دردسر» توصیف نکرد.
هیچیک از شهروندان عادی سعودی که در ریاض با آنها صحبت کردم، چه دوستان قدیمی و چه افرادی که در کافهها سر صحبت را با آنها باز کردم، احساس راحتی نمیکردند درباره جنگ حرف بزنند.
عربستان سعودی جامعهای خودکامه است که ابراز مخالفت در آن میتواند فرد را راهی زندان کند؛ اما این سکوت و احتیاط ممکن است بازتاب شکاف و تناقضی نیز باشد که مردم میان این جنگ و تمام وعدههایی احساس میکنند که حاکمشان طی یک دهه گذشته به آنها داده است.
قرار بود مشکلات عربستان سعودی از طریق فناوری و نوآوری حل شوند.
کشیده شدن به جنگی خونین با یک شبهنظامی افراطی، بخشی از آن برنامه نبود.
این جنگ بخشی از برنامههای آمریکا نیز نیست؛ بهویژه پس از آنکه دولت ترامپ در اوایل سال ۲۰۲۵ یک جنگ هوایی پرهزینه و عمدتاً بینتیجه را علیه حوثیها به مدت هفت هفته به راه انداخت.
اما این وضعیت ممکن است تغییر کند.
دیدگاه تان را بنویسید