«بایدن» بازی
آیا جو بایدن فرشته نجات برجام است؟ آیا او که این روزها ستاره دموکراتها برای انتخابات 2020 است تهران و واشنگتن را به نقطه توافق وین باز میگرداند؟
اینها سوالاتی است که اصلاحطلبان بعد از پررنگ کردن آن به پاسخدهی به آنها پرداختهاند. پاسخ آنها به این سوالات درواقع اجرایی کردن پروژه «تصویرسازی ناجی برجام از بایدن» است. به یک معنا آنها میخواهند اینگونه به جامعه القا کنند که همچنان راه مواجهه با ایالات متحده مذاکره است نه چیز دیگری و اگر جو بایدن رئیس جمهوری ایالات متحده شود، مذاکره با او باید در دستور کار رئیسجمهور بعدی ایران قرار گیرد. البته بعد از این تصویرسازی آنها اینگونه القا میکنند که زبان مذاکره با آمریکاییها را فقط ما اصلاحطلبان بلد هستیم همانگونه که در انتخابات سال 1396 آنها میگفتند اصولگرایان بلد نیستند مذاکره کنند؛ واقعیت اما این است که تاریخ نشان داده دموکراتها و جمهوریخواهان در مواجهه با ایران اگر در «فرم» و روش اختلاف داشته باشند هرگز در محتوا با یکدیگر اختلافی ندارد. محتوای مد نظر آنها مقابله تمامعیار با نظام جمهوری اسلامی است. نگاهی به تاریخ البته این را نشان میدهد که بدترین تحریمها در زمان حضور دموکراتها در کاخ سفید علیه ایران اعمال شده است؛ طرفه آنکه عهدشکنی در مورد برجام از زمان باراک اوباما آغاز شد.
در همین زمینه علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در مجلس نهم در گفتگو با خبرنگار «فردا» گفت: «همه کسانی که حداقل شناخت را از آمریکا دارند، به خوبی میدانند که نظام حاکم بر آمریکا یک نظام یکپارچهای است و تغییر دولتها به معنی دو حزب حاکم بر این کشور تاثیری در تغییر سیاست راهبردی ایالات متحده به خصوص درباره جمهوری اسلامی ایران نخواهد داشت.»
وی افزود: «فکر نمیکنم روی کار آمدن احتمالی بایدن تاثیری بر رویکرد آمریکا در قبال ایران داشته باشد. ما هم دموکراتها را آزمودهایم و دیدیم که بسیاری از تحریمها در دوران آنها علیه کشورما شکل گرفت و هم جمهوریخواهان را آزمودهایم؛ بنابراین به نظر من آزمودن مجدد آنان نوعی سادهاندیشی در رابطه با آمریکا است و هیچ خوشبینی نسبت به بروزتغییر اساسی در سیاستهای آمریکا نداریم».
این کارشناس مسائل بینالمللی خاطرنشان کرد: «سیاستهای ما کاملا روشن و شفاف است و آمریکاییها نیز دقیقا در نقطه مقابل این سیاستها حرکت میکنند و سیاست براندازی جمهوری اسلامی ایران را بارها از جمله سیاستهای خود قرار داده و اعلام کردهاند. این جمله اوباما مبنی بر اینکه اگر میتوانستیم همه پیچ و مهرههای هستهای ایران را باز کنیم، حتما میکردیم، اما نمیکردیم نشان میدهد که آمریکاییها اگر در جایی اقدامی علیه ما نمیکنند به خاطر آن است که نمیتوانند نه اینکه نخواهند.»
این نماینده ادوار مجلس در واکنش به اینکه برخی با اشاره به حصول توافق در دوران اوباما گمان میکنند که آمدن رئیس جمهوری غیر از ترامپ میتوان توافق دیگری صورت داد، گفت: «توافقی که در دوران اوباما حاصل شد هم برای ما کارکردی نداشت. قرار بود که آنها تحریمها را بردارند و شاهد گشایشی باشیم، اما این اتفاق نیفتاد؛ بنابراین ساده انگاری است که منتظر باشیم با آمدن احتمالی بایدن این اتفاق رخ دهد و شاهد گشایش باشیم.»
بروجردی در پیشبینی نتیجه انتخابات آمریکا، گفت: «تنها چیزی که فعلا میتوان گفت این است که هر چه میگذرد شانس موفقیت ترامپ کمتر میشود. اینکه چه تغییرات احتمالی و پیش بینی نشدهای مشاهده شود هنوز معلوم نیست و برای صحبت درباره آن زود است.»
وی در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه برداشت شما از اظهارات آقای روحانی و مسئولین دولتی درباره مذاکره چیست و آیا هنوز میل به مذاکره وجود دارد یا سیاست کلی نظام مبنی بر عدم مذاکره مورد پذیرش قرار گرفته است؟ گفت: «من فکر میکنم که هنوز خط امید به مذاکره در درون دولت پررنگ است و اگر از ابتدا این ظرفیت عظیم ملی ما متمرکز بر اقتصاد مقاومتی، اقتصادی منهای نفت، عدم امید به غرب و نگاه پرنگ به شرق میشد، حتما امروز وضعیت بهتری داشتیم».
همچنین محمدحسن آصفری، تحلیلگر مسائل دیپلماتیک باور دارد که آمریکا از مذاکره سوءاستفاده میکند. او درباره این موضوع به «فردا» گفت: «جمهوری اسلامی ایران دارای تمدنی هزارانساله است و در همه این تاریخ دیدهایم که مذاکره در اولویت این ملت بوده است و ما آموختهایم که مشکلات را باید با مذاکره حل کرد اما بعضی کشورها از جمله آمریکا از ابزار مذاکره برای تحمیل خواستههای نامشروع خود استفاده میکنند. ما با آمریکا در چندسال گذشته در چند موضوع از جمله عراق، سوریه و برجام مذاکره کردیم و در تمام این مذاکرات دریافتیم که این کشور اهل مذاکره برد-برد نیست و صرفا میخواهد حرف خودش را به کرسی بنشاند».
او ادامه داد: «نمونه عدم اعتقاد آمریکا به مذاکره را در برجام دیدیم. برجام به وسیله مذاکره نهایی شد اما در نهایت آمریکا به تعهدات خود عمل نکرد و این درحالی بود که ایران بر تعهد خود ایستاد و پیمانشکنی نکرد. عدهای همچنان خوشبینانه به آمریکا نگاه میکنند و تصور میکنند هنوز راهحل رفع مشکلات مذاکره است. اگر قرار به مذاکره مجدد با آمریکا باشد، باید نتیجه مذاکرات پیشین مشخص شود که چه خروجیای داشته است؟ مگر آمریکا که تحریمهای شدید یکجانبه علیه ایران تصویب و اجرا کرد درباره این موضوع با ایران مذاکره کرد؟ واقعیت این است که گفتمان آمریکا زور است و نمیشود با چنین کشوری مذاکره کرد».
او در پاسخ به این پرسش که آیا با تغییر دولت در آمریکا و روی کار آمدن بایدن تفاوتی در مناسبات ایران و آمریکا ایجاد میشود یا خیر، تصریح کرد: «چه جمهوریخواهان در آمریکا روی کار باشند و چه دموکراتها فرقی به حال ایران نخواهد داشت. تا زمانی که سیاستهای خصمانه آمریکا از بین نرود، وضعیت همین است. مقامات آمریکا از هر دو حزب همیشه به دنبال فشار حداکثری بر ایران بودهاند و فراموش نمیکنیم که شدیدترین تحریمها به تصویب شورای امنیت سازمان ملل متحد در دموکراتها رخ داد. ما به جای آنکه اینقدر چشم به آمریکا بدوزیم باید قدرت اقتصادی، عمرانی و نظامی خود را تقویت کنیم زیرا راهحل رفع مشکلات داخلی در دست غربیها نیست».