هرس خوشههای بیبار
محمود فراهانی
کد خبر :
103088
منتفی شدن خوشه ها یک اتفاق ساده نیست، یک فاجعه است. «مرکز آمار ایران» به عنوان نهاد رسمی آمارگیری کشور مامور میشود به هر دلیل طرح شناسایی افراد دهکهای محتلف جامعه را از نظر درآمدی شناسایی کند. پس از یک سال و نیم کار آماری و کشاندن 17.5 میلیون سرپرست خانوار به مراکز طرح جمعآوری اطلاعات اقتصادی خانوار، مشخص می شود جامعه آماری استخراج شده با واقعیتها منطبق نیست و به ناچار باید کنار گذاشته شود. این اتفاق از دو جنبه زیر سوال است. یکی نتایج طرح و دیگری اینکه چرا کسی استعفا نکرد. تحلیل نتایج آماری طرح نقطه نقص اساسی نتایج آماری طرح آن بود که کسی جای خودش نبود. یعنی اینکه آن کس که ندار است دارا شده و آنکس که داراست ندار شده. به عبارت دیگر در دنیای اطلاات و ارتباطات و قرن 21 مرکز عریض و طویل ایران آمار ایران آخر نتوانست ساختار درآمدی کشور را با ظریب خطایی استاندارد شناسایی کند. اگر چه برای همه نظامات آماری ضریبی از خطا را منظور میکنند اما وقتی فرآیند به گونهای رقم بخورد که به جای آنکه ضریب اشتباه 5 درصد باشد احتمالا ضریب درستی در همین مقدار است. بنابراین باید کل دادهها را کنار گذاشت و تدبیر دیگری اندیشید.
اما جنبه دیگری تحلیل دادههای طرح آن است که نهاد رسمی آماری کشور سرانه درآمدی را اعلام میکند که بر اساس آن 66 درصد مردم کشور فقیر محسوب شوند. اگر چه تورم در اقتصاد کشور ما باعث شده فاصله هزینه و درآمد هرساله عمیق تر شود . اما آمارهای بانک مرکزی و خود مرکز آمار نشان می دهند سرانه درامد شش دهک بالای جامعه (دهک پنجم تا دهم) یعنی بالغ بر 60 درصد جمعیت کشور سرانه درآمد بالای 160 هزار تومان دارند. چرا که متوسط درامد خانوار ایرانی در سال 86 در دهک پنجم 570 هزار تومان است. در همین حال ارقام بانک مکزی نشان می دهد درآمد خانوار های شهری 13 درصد رشد کرده که در نتیجه متوسط درآمد خانوارهای شهری که 70 درصد جامعه را تشکیل می دهند بالغ بر 644 هزار تومان می شود که بر اساس متوسط خانوار 4 نفره سرانه درآمد خانوارهای دهک پنجم به بالا بالغ بر 161 هزار تومان خواهد بود. به حر حال نمیتواند هردو آمار ها درست باشد که 66 درصد جامعه کشور ما سرانه زیر 130 هزار تومان داشته باشند و در این بین 42 درصد درآمد سرانه زیر 79 هزار تومان داشته باشند. در این صورت باید اعتراف کرد که بسیاری از خانواده های دو و سه نفره زیر 158 و 237 هزار تومان
درامد دارند. بر این اساس شاید یکی از نقاط تارگ نتایج طرح نکته آن است که آمارگیری اخیر مرکز آمار عملکرد 30 ساله نظام را نیز زیر سوال برد. چرا کسی استعفا نکرد ؟ اما بحث دیگر آن است که وقتی نتایج یک طرح بشدت استراتژیک و حساس پس از سرمایه گذاری مالی، انسانی و زمانی فراوان ناکارا از آب درمی آید آیا برای حفظ اعتبار نهاد آمار گیر کشور نباید مسئول آن پاسخگو باشد و دست کم اینکه استعفا دهد. این یک سوال اساسی است که از این به بعد چگونه می توانیم نتایج آماری مرکز آمار را معتبر بدانیم وقتی طرحی ملی و پر اهمیتی چون نظام خوشه بندی از ضریب خطا بالا برخوردار بوده و در نتیجه مقام بالاتر مجبور به کنار گذاشتن طرح شده است. در ين میان سوال دیگری هم مطرح می شود که دولت چگونه خواهد توانست ظرف دوماه مکانیزم جدیدی برای خوشه ها جایگزین کند. به تعبیر دیگر، طرحی که نهاد تخصصی آمارگیر کشور طی یک و نیم سال تهیه کرد در نهایت به دلیل ناکارا کنار گذاشته شد حال چگونه می توانیم مکانیزمی را دردوماه تهیه کنیم و انتظار داشته باشیم از کارایی لازم برخوردار باشد.