روشنفکری "درانداز" يا روشنفکر"برانداز"
محمدعلي وکيلي در این شماره ابتکار نوشت: در ايران ما، جريان روشنفکري فراز و فرود بسيار داشته است و توامان از نوعي سرگشتگي و کم گشتگي هويتي، نارسايي و فقر بازنمايي و بحران کارآمدي،رنج مي برد.اگر تا ديروز روشنفکري به عامل توسعه يافتگي تعبير و تفسير مي شد با مرور تاريخ اين جريان،عکس آن ديده مي شود. روشنفکر ايراني به جاي اينکه نگاه علمي را اوج دهد،پس از دهه 40 اسلحه به دست گرفت و خانه تيمي تشکيل داد او براي خود رسالت بهشت بردن مردم و لو با زور را قايل بود. تقريبادر کليه نهضت هاي معاصر،از مشروطه تا نهضت جنگل و از نهضت ملي تا پانزده خرداد،اين روشنفکران بودند که آلت دست بيگانگان شده و تلاش هاي مردم و رهبران مذهبي را به انحراف کشاندند.در سالهاي قبل از انقلاب، روشنفکران چپ و راست عمدتا يا به پروژه مدرنيزاسيون پهلوي پيوسته بودند و يا به گوشه اي خزيده و تنها به گلايه ها و شکوه بي اثر اکتفا مي کردند. در اين مجال فرصت آن نيست که به آسيب شناسي رفتار روشنفکران در قبل از انقلاب پرداخته شود. جريان روشنفکري در دو سال نخست انقلاب از بيشترين آزادي هاي سياسي و اجتماعي برخوردار بود اما همچون هميشه قدر ندانست و با تشکيل شبکه هاي سياسي، رويکرد براندازي نظام را پيش گرفتند.در طول هشت سال جنگ تحميلي به جاي آنکه در کنار مردم غيور قرار گيرند و اميد خلق کنند با گوشه گيري و انزوا و راحت طلبي تخم ياس کاشتند. در دوران سازندگي روشنفکر اجتماعي تقويت شد و گفتمان اجتماعي طيفي از روشنفکران مقدمه دوم خرداد76 گرديد با پيروزي محمد خاتمي عرصه بر قرائت هاي مختلف روشنفکري بخصوص در حوزه فرهنگ و ادبيات گشوده شد اما ديري نپائيد که روشنفکري سياسي عرصه را بر روشنفکر اجتماعي تنگ کرد و عبدالکريم سروش با سياسي نويسي آهنگ براندازي سر داد. سروش با به چالش گرفتن حکومت ديني محوريت روشنفکري سکولار را عهده دار شد وطيف گسترده اي از روشنفکران هم نسل خود را تحت رهبري خود گرفت.او اکنون نه در لباس يک روشنفکر نظريه پرداز، که با لباس رزم در اتاق فرماندهي اغتشاشات ظاهر ميشود و در پس تلاش بي وقفه دو دهه به منظور قداست زدايي و مشروعيت ستيزي از حکومت ديني اکنون ناکام در پذيرش القائات خود،مجبور به عبورازکارکرد روشنفکري و ورود به جنگ چريکي شده است به تعبير ديگر سروش اکنون با نا اميدي از تاثير گذاري قلمش، به اسلحه روي آورده است.او و همفکرانش به جاي اينکه آسيب شناسي درستي از شکست پروژه هاي اجتماعي خود داشته باشند با تغيير رويکرد، تلاش دارند بر شکست هاي خود سرپوش گذارند.اينان براي استحاله فکري مردم به خدا و قران و نبوت هم رحم نکردند اما ناکام تر از هميشه بر نفرت خود در بين ملت ايران افزودند.وظيفه روشنفکر نقد قدرت است. او حق ندارد حرف مائو را تکرار کند و بگويد قدرت از لوله تفنگ بيرون مي آيد و به خانه تيمي پناه ببرد. اصولا روشنفکران حاملان رويکرد "دراندازي" مي باشند روشنفکر حامل طرح نوست. او با آسيب شناسي درست از جامعه خود وظيفه اصلاح را عهده دار است ،نگاه او به قدرت سياسي نيست و کارکردش اجتماعي است در شرايط کنوني،فاصله ذهني و فرهنگي روشنفکران با مردم ايران بيشتر از آن است که بتوان کام تلخ مردم را با آن شيرين کرد روشنفکران تا شناخت درست از فرهنگ و آرمان ريشه دار مردم و تحليل درست از نيازها و واقعيت هاي اجتماعي کشور پيدا نکنند به افتخار رهبري مردم نايل نخواهند شد.