اظهاراتی كه اسرائيل را نمیترساند
«اظهاراتي كه اسرائيل را نميترساند» يادداشت روز امروز روزنامه تهران امروز به قلم بهمن سعادت است كه در آن مي خوانيد:اظهارات انتقادآميز روز گذشته هيلاري كلينتون از اسرائيل كه طي آن موضوع ادامه شهركسازيهاي اخير اين رژيم عامل مخدوشكننده روابط دو كشور دانسته شده است، در ادامه اظهاراتي بود كه جو بايدن در پايان سفر خود به تلآويو در انتقاد از آن رژيم بر زبان رانده بود. اوباما گرچه طي دوران تبليغات رياستجمهوري خود، موضوع صلح خاورميانه را در كنار موضوع عراق و افغانستان و همچنين مساله ارتباط با ايران را جزو اولويتهاي اصلي سياست خاورميانهاي خود عنوان كرده بود، اما طي سال اول رياست خود بر كاخ سفيد، به دليل درگيريهاي مختلفي در داخل و خارج كشور، تمايل چنداني به توجه به موضوع فلسطين نداشت و از اين رو مورد انتقادات بسياري در رسانههاي غربي و همچنين نزد رهبران عرب واقع شده بود، از اين رو سفر چند روز قبل بايدن به تلآويو را ميتوان مهمترين تحرك سياست خارجي آمريكا در موضوع صلح دانست كه همه شواهد حاكي از ناكامي اوباما در نخستين گام جدي خود براي احياي روند صلح بوده است. برخي رسانههاي بينالمللي روز گذشته اظهارات كلينتون در تقبيح تصميم اسرائيل براي ساخت 1600 واحد مسكوني جديد را نمودي از تلاش آمريكا براي مجبور كردن تلآويو براي پذيرش روند صلح دانستهاند و عنوان كردهاند كه آمريكا قصد دارد با اين سخنان اراده قاطع خود مبني بر ضرورت احياي روند صلح را به اسرائيل و در وهله بعد كشورهاي عربي نشان دهد. اما بهرغم اين تحليلها و ادعاهاي خوشبينانه، بسياري از كارشناسان مسائل خاورميانه معتقدند كه اين سخنان نهتنها نخواهد توانست تغييري در اراده رهبران اسرائيل ايجاد كند، بلكه در صورت بياعتنايي آنها به تلاشهاي واشنگتن، آمريكا هيچگاه اقدامي عليه سركشيهاي تلآويو صورت نخواهد داد. استناد اين گروه از كارشناسان نيز به تلاشها در جريان دو دههاي صلح است. واقعيت آن است كه بعد از اجلاس مادريد كه در نهايت به موافقتنامههاي صلح اسلو منجر شد، بارها تلاشهاي آمريكا و حاميان روند صلح معطوف به راضي كردن اسرائيل براي پذيرش دولت مستقل فلسطيني و پايان روند شهركسازي بوده است و گرچه رژيم تلآويو، بارها قراردادهاي مربوط به اين موضوعات را امضا نموده ولي بارها به بهانههاي مختلف از اجراي اين معاهدات سر باز زده است و از اين رو اجماعي وجود دارد كه عامل اصلي شكست روند صلح خاورميانه، اسرائيل بوده است. نكته محوري اينجاست كه آمريكا در تمامي دوران طولاني طرح بحث صلح خاورميانه، به عنوان رابط و ضامن اجراي تعهدات عمل نموده ولي جالب آن است كه بهرغم عدم پايبندي رژيم صهيونيستي به تعهدات خود، واشنگتن هيچگاه نخواسته يا نتوانسته اين كشور را مجبور به اجرا و در وهله بعد مجازات به واسطه عدم اجرا نمايد. در مورد اين نوع جهتگيري آمريكا، دلايل مختلفي ذكر شده است كه در ميان آنها رويكرد دو تحليلگر برجسته آمريكايي، يعني استفان والت و جان وشاير را ميتوان قانعكنندهترين رويكرد دانست. اين دو پژوهشگر با تمركز بر نقش محوري و جهتدهنده لابي صهيونيستي بر اين موضوع، تاكيد دارند كه اين گروهها چنان نقش قاطعي در جهتدهي به سياستهاي خاورميانهاي آمريكا دارند كه مانع هر نوع سياستي ميشوند كه روند قضايا را به ضرر دولت اسرائيل سوق دهد. تاثير اين نقش محوري را ميتوان در موضوع عدم وجود ارادهاي جدي در آمريكا براي تنبيه اسرائيل به واسطه نقض تعهدات و ناكام گذاشتن تلاش اعراب و واشنگتن براي تحقق صلح، ديد. از اين چشمانداز، اظهارات كلينتون كه نزديكي بسيار به لابي صهيونيستي آمريكا دارد را نميتوان نمودي از اراده آمريكاييها براي مجبور ساختن دولت افراطي اسرائيل براي گردن نهادن به توافقنامههاي صلح دانست و بيشك تندروهاي سكاندار سياست خارجي اسرائيل آن را جدي تلقي نخواهند كرد و بر مسير خود خواهند رفت. از اين رو نتيجه اين دور از تلاشهاي اوباما براي احياي روند صلح را ميتوان از هماكنون پيشبيني كرد، جريان رويدادها بر همان سياق قبلي خواهد رفت: اميدواري اعراب به صلح، عدم توجه اسرائيل به تعهدات، لفاظيهاي آمريكا و نهايتا به محاق رفتن مجدد تلاشهاي آمريكا براي چند سال آتي.