مهار شتاب تورم در غياب رشد شتابان؟
محمدصادق جنانصفت
رشد شتابان تورم از مصيبتبارترين پديدههاي اقتصادي در هر جامعهاي و در هر اقتصادي است و آسيبهاي جدي بر كسبوكار و سطح معيشت شهروندان و يك كشور وارد ميكند. كاهش سطح قدرت خريد شهروندان و فقيرتر شدن آنها در يك دوره معين كه آثار آن البته ادامه خواهد داشت، از بدترين آسيبهايي است كه نرخ تورم شتابان وارد ميكند. از طرف ديگر، نرخ تورم شتابان در اقتصاد يك كشور به ويژه اگر بالاتر از ميانگين نرخ جهاني باشد، قدرت رقابتي توليد ملي را كاهش داده، ميل به واردات را افزايش و ميل به سرمايهگذاري را كاهش ميدهد. به همين دليل است كه مهار تورم، استراتژي تغييرناپذير سياستگذاران اقتصادي است و چون ريشه تورم در سياستهاي پولي است، اين وظيفه به بانك مركزي سپرده شده است. محمود بهمني، رييسكل بانك مركزي ايران، روز گذشته ضمن ابراز خرسندي از كاهش شتاب رشد تورم در سال 1388 نسبت به 1387، برخي دلايل اين كاهش را يادآور شد.او تاكيد كرد كه «كنترل نقدينگي» و «كنترل قيمت مسكن» دو عامل اصلي مهار شتاب رشد تورم بوده است. هر ايراني دلسوزي از اينكه شتاب تورم روندي كاهنده پيدا كند و جامعه از فقر و فساد دور شود، خرسند است؛ اما اين مهار تورم نيز بايد مابه ازايي مناسب داشته باشد و نبايد به قيمت ركود اقتصادي و آسيب زدن به فعاليتهاي اقتصادي تمام شود. اين چيزي است كه متاسفانه پاسخ شفاف و روشني درباره آن ديده نميشود و رييسكل بانك مركزي نيز درباره «كاهش رشد اقتصادي» كه احتمالا از دلايل اصلي كاهش شتاب رشد تورم است، توضيحي نداده است. واقعيت اين است كه بانك مركزي ايران هنوز عدد دقيقي را از رشد احتمالي اقتصاد ايران حتي براي نيمه اول سال 1388 ارائه نكرده است تا معلوم شود، آيا اين ركود اقتصادي بوده است كه باعث كاهش تورم شده يا عوامل ديگر؟ اگر بانك مركزي اعلام كند رشد اقتصادي ايران در سال 1388 چقدر بوده و آيا عددي بالاتر از نرخ رشد اقتصادي سال 1387 را تجربه كرده است، داوري درباره كاميابي بانك مركزي در مهار تورم كارشناسانهتر خواهد بود. اگر نرخ رشد اقتصاد ايران در سال 1388 كمتر از دو درصد باشد كه برخي برآوردها چنين چيزي را نشان ميدهد يا دستكم برخي اقتصاددانان چنين تخميني زدهاند، به معناي ركود است و در سالي كه ركود بر اقتصاد ملي حاكم باشد، تورم روندي كاهنده خواهد داشت. اميدواريم رييسكل بانك مركزي و مسوولان ارشد اين نهاد معتبر با اعلام رشد اقتصاد ايران در سال 1388، اين مساله را روشن سازند. كاهش شتاب رشد اقتصادي از نظر اثراتش بر توليد ثروت و درآمد جامعه، همان اثري را دارد كه تورم شتابان دارد: فقيرتر شدن جامعه و خانوارها، مصيبتي است كه كاهش رشد اقتصادي ميتواند به همراه داشته باشد. جهان صنعت:يک ديالوگ طلايي «يک ديالوگ طلايي»غعنوان سرمقالهي روزنامهي جهان صنعت است كه در آن ميخوانيد؛يکي از ديالوگهاي ماندگار فيلم جاويد پدرخوانده مربوط به صحنهاي است که مايکل کورلئونه (آل پاچينو) به داماد خانواده ميگويد: فقط به من نگو بيگناهي، چون به شعورم توهين ميکني و اين خيلي عصبانيم ميکنه. آنچه باعث شد ميان اين همه يارانه هدفمند نشده و کشمکش دولت و مجلس ياد اين ديالوگ طلايي کنم اظهارات روز گذشته رييس بانک مرکزي بود.محمود بهمني که وعده تورم تکرقمي را از شهريور تا اسفندماه 88 کش داده بود ديروز مدعي شد اگر قانون هدفمندي يارانهها اجرا نشود تورم به هفت درصد ميرسد. تا اينجا، ماجرا اگرچه خيلي واقعي به نظر نميرسد اما وقتي جالبتر ميشود که به اين بخش از اظهارات مرد اول بانک مرکزي برسيم. جايي که محمود بهمني مدعي شده با اجراي درخواست دولت- که از قضا حداقل فعلا غيرقانوني هم هست- مبني بر کسب درآمد 40 هزار ميليارد توماني ناشي از هدفمند کردن يارانهها تورم تنها 15 درصد اضافه ميشود. فاصله رقم پيشبيني شده مرکز پژوهشها که بين 50 تا 60 درصد بود و 15 درصدي که رييس کل بانک مرکزي اعلام کرده گوياي مسايل بسياري است. افزايش تنها 15 درصد به نرخ تورم همانقدر براي مردم باورپذير است که نرخ 8/10 درصدي فعلي که به صورت رسمي اعلام شده است. درخواست زيادي نيست اگر بخواهيم حداقل حرمت شعور ما را نگه داريد!