شكست در استراتژی بن بست در تاكتيك

سعدالله زارعي

کد خبر : 107973

اظهارات رئيس جمهور آمريكا در مصاحبه روز 17 فروردين با «نيويورك تايمز» كه يك روز بعد بصورت «بيانيه كاخ سفيد» درآمد و ذيل عنوان «استراتژي جديد اتمي آمريكا» شهرت پيدا كرد، قابل تأمل است. اين بيانيه و آن اظهارات ابعاد مختلفي دارند ولي براي ما مهمترين بخش آن، نكاتي است كه وي درباره ايران بيان كرد. آمريكا در اين اظهارات بطور تلويحي از «محتمل بودن» حمله اتمي به ايران عليرغم عضويت آن در NPT و رعايت مقررات آن سخن گفته است. البته در اين سخنان دقيقاً معلوم نيست كه واشنگتن از يك اقدام آفندي- عمليات بدون زمينه قبلي- يا اقدام پدافندي- عمليات واكنشي- سخن مي گويد اما اين مقدار معلوم است كه آمريكا ايران را از جمله كشورهايي كه مصون از مواجه شدن با حمله اتمي است، مستثني مي داند. بر مبناي استراتژي اعلامي رئيس جمهور آمريكا، ايالات متحده به ديگر كشورها اطمينان مي دهد كه حتي اگر آمريكا مورد حمله ميكربي و شيميايي رقباي غيرهسته اي قرار گيرد، از سلاح اتمي خود عليه آنان استفاده نمي كند و رئيس جمهور آمريكا مي گويد من شخصاً چنين تعهدي را از سوي آمريكا مي دهم. از سوي ديگر آمريكايي ها در جريان «نشست امنيت هسته اي»- كه ديروز و پريروز در واشنگتن با حضور سران و يا نمايندگان 47 كشور برگزار شد- وعده دادند كه براي تعميم اين استراتژي جديد و واداشتن ديگر كشورهاي داراي بمب اتمي به دادن تعهد مشابه تلاش خواهند كرد و از اين طريق نگراني كشورها را از احتمال استفاده از بمب اتمي توسط مخالفانشان برطرف مي كنند. اگر اندكي در اين روند و اظهارات رسمي مقامات آمريكايي نظر بيفكنيم، درمي يابيم كه آمريكا وعده بسيار مهم و استراتژيك- و در عين حال فاقد ضمانت لازم - را به كشورهاي مختلف مي دهد و اين نشان مي دهد كه آمريكايي ها با مشكل- يا مشكلات- استراتژيك مواجه اند و برون رفت از آن را بدون دادن امتيازات بزرگ- يا وعده بزرگ- ميسر نمي دانند، آمريكا مي گويد به همه- آنها كه بمب دارند و آنها كه ندارند، آنها كه با ما دوستند، آنها كه با ما دشمنند، آنها كه در آينده عليه ما دست به حملات ميكربي و شيميايي مي زنند و آنها كه نمي زنند-، اطمينان مي دهيم در معرض تلافي با اسلحه اتمي نيستند. آمريكايي ها براساس همين برنامه پيمان استارت را با مشاركت روسيه تجديد و وانمود كردند كه در حال كاستن از سلاح هاي استراتژيك هستند و حال آنكه آنان قرار است فقط شماري از كلاهك هاي اتمي را از حالت فعال به حالت غيرفعال درآورند و همه مي دانند كه فقط چند ساعت و يا حداكثر يك روز زمان نياز است تا يك كلاهك از انبار خارج شده و روي موشك و يا... سوار شود. اما باوجود اين رهبران آمريكا New start را با «نشست امنيت هسته اي» و «بيانيه رسمي كاخ سفيد» گره زدند تا بگويند- يا بباورانند- كه واقعاً دارند كاري انجام مي دهند. اما سؤال اين است كه آن «مشكل استراتژيك» چيست؟ به نظر مي رسد كه آمريكايي ها با ناشي گري «مشكل استراتژيك» خود را لو داده اند. وقتي اوباما مي گويد «همه ايمنند به جز جمهوري اسلامي» در واقع اعتراف به مشكل استراتژيك خود كرده اند و اين نشان مي دهد كه آمريكا در مواجهه طولاني مدت خود با ايران به بن بست رسيده و تغيير اساسي در استراتژي به بن بست رسيده خود را ضروري مي داند. دشمني آمريكا با ايران سابقه اي سي و چند ساله دارد آنان بطور خاص در طول حدود 7-6 سال گذشته، تلاش گسترده اي كردند تا دنيا - بخصوص كشورهاي صنعتي - ايران را يك مشكل جهاني تلقي كرده و با آمريكا درخصوص ايران هماهنگ شوند. احتمالا اكثر اين كشورها به دليل مواضع انقلابي ايران با تضعيف ايران مشكلي ندارند و همداستاني هم مي كنند ولي اكثر كشورهاي دنيا مي دانند كه آمريكا درصدد است تا با عنوان كردن «مشكل مشترك»، سياست خارجي يكجانبه گرايانه خود را - كه بر مبناي «آمريكايي كردن قرن 21» استوار است - به دنيا تحميل كند و در عمل تيغ مقابله عليه ايران را به تيغي عليه «غيرآمريكا» تبديل نمايد. همه به ياد دارند كه جرج بوش در ماجراي 11 سپتامبر از يك سو از جنگ صليبي سخن گفت و از سوي ديگر با صراحت اعلام كرد كه «هر كه با ما نيست، بر ماست». اكثريت قاطع كشورهاي دنيا زير بار دعواي ايدئولوژيك آمريكا با ديگران و نيز زير بار دعواي مبتني بر تحميل سيطره آمريكا بر جهان نمي روند. امروزه حتي فرانسوي ها كه بعد از انگليس نزديك ترين كشور به آمريكا به حساب مي آيند نسبت به تئوري «پايان تاريخ» فوكوياما- كه مي گويد انتهاي آمال جامعه بشري رسيدن به جامعه اي مشابه آمريكاست- واكنش شديد نشان دادند تا جايي كه امروز اكثر نشريات آمريكايي اجازه ورود به فرانسه را ندارند و اغلب سايت هاي اينترنتي آمريكا در فرانسه فيلتر مي شوند و امكان ديده شدن از بسياري از شبكه هاي تلويزيوني آمريكا در فرانسه گرفته شده است. در طول اين 7-6 سال فعاليت گسترده و فشرده مقامات مختلف آمريكا با كشورهاي مختلف - از اروپايي ها تا همسايگان عرب ايران تا روسيه و چين و- تلاش هاي فراوان آمريكا براي همراه سازي ديگران عليه ايران پاسخ كمي دريافت كرده است اين پاسخ هاي محدود از نظر آمريكايي ها، به هيچ وجه حتي به كنترل ايران هم منجر نمي شود چه رسد به اينكه راه ايران را تغيير دهد. امروز، آمريكايي ها خود را ناچار ديده اند كه از «امتيازات بزرگ» حرف بزنند البته امتيازاتي كه عنوان بزرگي دارند ولي در واقع توأم با چندين ايهام و ابهام اند. اولين سأال اين است كه وقتي يك رئيس جمهور استراتژي كشورش را تغيير مي دهد از كجا كه رئيس جمهور بعدي دست به تغيير جديدي نزند و نگويد كه «من به عنوان رئيس جمهور آمريكا اعلام مي كنم كه آمريكا به وعده آقاي باراك اوباما تعهد ندارد»؟ در واقع سخنان اوباما و نشست ديروز و پريروز واشنگتن نمي تواند به اجماع در استراتژي يا اجماع در تغيير استراتژي سنتي منجر گردد دقيقاً از همين روست كه ديروز در اثناي اجلاس ياد شده، رئيس نزديك ترين دولت غربي به آمريكا با صراحت گفت كه مواضع اوباما را قبول ندارد. نيكلاساركوزي رئيس جمهور فرانسه ديروز در مصاحبه با شبكه تلويزيوني A.B.C آمريكا گفت: «ما در جهاني كه بشدت ناامن است، سلاح هسته اي خود را نابود نخواهيم كرد. من يك تعهد تاريخي به حفظ امنيت فرانسه دارم» علاوه بر آن مطبوعات فرانسوي هم با اشاره به بحث هاي جاري نوشتند: «استراتژي اوباما پاسخ نمي دهد چرا كه خلع سلاح يا وعده به عدم بكارگيري سلاح اتمي عملاً مانعي بر سر راه پيدايي كشورهاي جديد اتمي و يا گروههاي مجهز به بمب اتمي ايجاد نمي كند و به كاهش تمايل به دستيابي به تسليحات هسته اي منجر نخواهد شد.» اما اين يك طرف قضيه است. طرف ديگر قضيه، جمهوري اسلامي است. در متن اظهارات و بيانيه اوباما اين نكته وجود دارد كه ايران بايد تهديدات را جدي بگيرد و به تغيير مسير بينديشد. اوباما نمي گويد من از بمب اتمي استفاده مي كنم مي گويد ايران يك استثناست و من مي توانم با ايران برخوردي كنم كه آن را عليه ديگران حتي در هنگامي كه آمريكا مورد حمله - غير اتمي- آنان واقع شود انجام نمي دهم. بنابراين ايران بايد بداند كه حالا با يك تهديد بزرگ و خارج از تصور مواجه است حالا ديگر قصه، تحريم و تخريب روابط و... نيست. مردم ايران بايد بدانند كه شرايط تغيير كرده و ناچارند نظام سياسي خود را براي تغيير مسير تحت فشار قرار دهند برمبناي ديالوگ آمريكا و نكاتي كه بطور پراكنده در اظهار نظرهاي مقامات آمريكايي ديده مي شود، آنان به شركاي صنعتي خود كه از ناكارآمدي تحريم ها عليه ايران حرف مي زنند و تمايلي به آن نشان نمي دهند، مي گويند كه وقتي يكي دو فاكتور مهم ديگر به اين تحريم ها ضميمه شود، آن وقت خواهيد ديد كه ايران از تمرد به تمكين روي مي آورد! حالا بايد ديد كه در اين بخش، داعيه آمريكايي ها با واقعيت تطبيق مي كند يا خير؟ بايد گفت اين سخن رئيس جمهور آمريكا كه ايران يك استثناست و چون - به ادعاي باطل آنان- داراي حاكميتي غير متعارف است با واكنش غيرمتعارف مواجه مي گردد، دروغ است. از عمر اين دروغ البته بيش از 02 سال مي گذرد شايد اگر آمريكا مي گفت عراق و افغانستان دو استثنا هستند، عبارت جا مي افتاد. آمريكا عراق و افغانستان را اشغال كرده ولي در برخورد نظامي با ايران مرتب اين پا و آن پا نموده است و همين الان هم معلوم است كه در مورد روش مواجهه با ايران دچار ابهام و ترديد است در عين حال آمريكا مي گويد با ديگران قطعا برخورد نمي كنيم ولي احتمالا با ايران برخورد خواهيم كرد. نكته ديگر اين است كه كشورهاي صنعتي و... به هيچ وجه به اين جمع بندي آمريكايي ها نرسيده اند كه تحريم ها در صورت ضميمه شدن دو اقدام ديگر، عزم ايران را براي تداوم راه خود مي شكند. ممكن است بعضي از كشورهاي صنعتي و... به آمريكايي ها بگويند از اين كه تعهد داده اي كه ابتدا به ساكن از سلاح هسته اي استفاده نكني و به هر اقدام نظامي هم واكنش اتمي نداشته باشي، ممنونيم ولي اين كه يك كشور استراتژيك كه عضو پيمان منع تكثير سلاح هاي هسته اي است و در نقطه خاصي كه فوق العاده استراتژيك است قرار دارد را به واكنش اتمي تهديد كرده اي بشدت نگرانيم. اين نگراني حتي در داخل جامعه آمريكا از فرد شاخصي نظير «جاناتان گرانوف» رئيس مركز امنيت جهاني در واشنگتن ابراز شده است. او دو روز پيش گفت: «ايران حتي بايد از اظهارات اخير باراك اوباما استقبال كند چرا كه تهديد اوباما، فرصت هاي فراواني را به ايران اعطا مي كند تا از طريق يك ديپلماسي فعال و با استفاده از ابزار رسانه اي راه تشديد فشارهاي آمريكا عليه خود را مسدود نمايد.» البته واكنش ايران به گونه اي بود كه ضمن تقبيح اظهارات و مواضع اوباما، بطور تلويحي به آمريكايي ها يادآوري مي كرد كه ما را از سلاح اتمي نترسانيد اگر فكر مي كنيد اقدام نظامي عليه ايران مي تواند شكست هاي فاحش سياسي و نظامي شما در منطقه را جبران كند، ما آماده ايم تا مردانه با شما مواجه شويم. اگر شما براي حفظ جان حدود 040 هزار نيروي نظامي و شبه نظامي خود كه در باريكه اي به عمق - حداكثر- 05 كيلومتر در اطراف ايران حضور دارند و به آساني در معرض انواع سلاح هاي ايران قرار دارند، فكر كرده ايد، به ميدان بيائيد و بخت خود را آزمايش كنيد. واكنش ايران آب پاكي بر روي دستان اوباما ريخت و از اين رو حتي تندروهايي نظير جان بولتون و نيوت كينگريچ را به سرزنش رئيس جمهور آمريكا واداشت.

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: