سرمقاله تهران امروز: بستر های آزاد اندیشی در همه حوزه های فرهنگی
بهمن سعادت
تهران امروز: اجماعی وجود دارد که بعد ازچندین ماه تنش و درگیری به واسطه حوادث پس از انتخابات ،با راهپیمایی 9 دی و بعد ازآن راهپیمایی پرشکوه 22 بهمن ما شاهد روندی پایدار از بازگشت آرامش به کشور بوده ایم.در این میان مسئله آن است که ماههای پس از انتخابات به واسطه شرایط خاص خود امکان فعالیت بهگونهای عادی و مطابق روال را محدودتر از قبل کرده بود.چنانکه شاهد بودیم برخی از سیاسیون و فعالان حوزه های مختلف بر این نکته اشاره کردند که به واسطه غلبه موضوعات سیاسی بستر مناسبی برای کار وجود نداشته است. در همین راستا می توان نامگذاری سال جاری به عنوان همت مضاعف و کار مضاعف از سوی مقام معظم رهبری را تعبیر به این موضوع نیز کرد که ایشان خواستار ارائه این توصیه هستند که باید با گذار از حاشیه ها به موضوعات اصلی و اساسی پرداخت. رسانه ها از مهم ترین حوزه های فعالیت فرهنگی در کشور به حساب می آیند و اهمیت آنها در شکل دادن به نشاط و پویایی در عرصه اجتماعی،برقراری پیوند میان مردم با فعالان حوزههای تخصصی و مهم تر از آن پیوند میان نهادهای حاکمیتی و مجموعه اقشار مردم بر هیچ کس پوشیده نیست.در این میان موضوع آن است که طی سال گذشته به واسطه حوادث ناگوار پیش آمده و روند تلخی که قضایا طی کردند مطبوعات و افراد فعال در این حوزه از جمله نهادها و گروههايی بودند که آسیبهای جدی ای به خود دیدند و در یک فاصله زمانی وضعیتی پیش آمد که آه از نهاد بسیاری در آورد و انتقادهایی را باعث شد. روند بعدی به گونه ای پیش رفت که همزمان با افزایش انتقادات و آرام تر شدن فضا شاهد کاهش فشار بر جراید و رسانه ها بودیم و همین دلیلی شد تا برخی عزم بازگشت به حوزه رسانهای کرده و اخباری نیز از عزم برخی دیگر به گوش رسید.برای گروهی بازگشت رونق رسانهای به معنای ان بود کشور در حال خلق یک ظرفیت جدید برای تغذیه افکار عمومی است،افکار عمومیای که به صورتی طبیعی به دنبال اخبار و تحلیلهای اصولی و منطقی هستند و در فضای محدودیت به مخاطب رسانههای بیگانه بدل خواهند شد. بحث این گروه آن است در شرایطی که به قول رهبر معظم انقلاب جنگ نرم در اولویت اصلی غرب بر علیه نظام قرار گرفته است، یک برنامه جدی و اصولی برخورد با هجومی که افکار را نشانه رفته است آن است که موفق شویم یک فضای پویا به وجود آوریم که به مثابه یک ظرفیت جدی در داخل کشور در مقابل ظرفیت دشمن عمل کند و ضمن حرکت در چارچوب خطوط قرمز مورد اجماع،فضایی از انعکاس اخبار، بازتاب نگاهها و سلیقه های مختلف حول موضوعات مختلف را به وجود اورده و طیف بزرگتری از واقعیتهای اجتماعی و سیاسی را در پوشش دهد.چراکه منطق رسانهای آن است که هر چقدر ظرفیت رسانهای داخل کشور محدودتر باشد به معنای آن است که زمین بازی رسانههای خارج از سیستم بزرگتر خواهد بود،لذا حتی از باب مصلحت نیز نهادهای متولی در پی بستر سازی برای شکل گیری ظرفیت های نو در حوزه رسانهای باشند. البته معمولا در هر شرایطی در کنار مزایا،آسیبهایی نیز به وجود آمده است که باید در جای خود مرد توجه قرار بگیرند ولی اصل و فرع ماجرا نباید فراموش شود و برنامه ریزی باید بر محور تقویت مزایا و معایب باشد. اما در خوف و رجا حاکم بر فضای رسانه ای گرچه مسیر طی شده در یکی دو ماه اخیر،شواهد حاکی از بهبود اوضاع بود ولی در این میان حوادثی نیز دیده می شود که پیام خوبی را برای رسانه ها ندارد و دوباره تردید بر دلها می اندازد که از جمله آنهاست توقیف روزنامه ای و تذکر به برخی دیگر. نگاهی به سخنان رهبر معظم انقلاب در مواقعی که در مورد بایسته های حوزه فرهنگ صحبت کرده اند به خوبی این نکته را نشان می دهد که ایشان درکی تیزبینانه از اقتضائات حوزه فرهنگ در جامعه دینی دارند و بارها بر این نکته اشاره کرده اند که در زیر مجموعه حاکمیت دینی هیچ تعارضی میان حفظ چارچوبها و حرکت در مرزهای نو وجود ندارد.تاکید ایشان بر موضوع آزاد اندیشی حاوی و در بردانده همین نکته است که تلاش برای ایجاد بسترهای آزاد اندیشی و محیط مناسب برای شنیده شدن سخنها و تحلیلها از وظایف و اولویت های نظام اسلامی و تردیدی نیست این اولویت در دوره جنگ نرم برجستگی خاصی جایگاهی خاص می یابد و ضرورت برنامه ریزی در حوزههای مربوطه و مدیران این حوزه ها موضوعی جدی میشود،چراکه هیچ تلاشی برای مقابله با جنگ نرم بدون عنایت ویژه به آزاد اندیشی به سرانجام نمی رسد و دوستداران و به طریق اولی کارگزاران نظام اسلامی وظیفه دارند در این حوزه بکوشند. نظیر چنین تلاشی را طی هفته گذشته در قالب برگزاری برخی جلسات نقد و بررسی عملکرد دستگاه سیاست خارجی و مهم تر از آن برگزاری کرسی های آزاد اندیشی در دانشگاهها شاهد بودیم که حاوی پیام بازگشت نشاط و پویایی بر محیط دانشگاه بود و امیدواری زیادی وجود دارد که این مسیر در قالبها نوتر و محتوای پویاتر ادامه یابد و بستر تحقق آنچه از دانشگاه و دانشگاهی انتظار می رود را فراهم آورد. با توجه به آرام تر شدن هرچه بیشتر فضای کشور و شکل گیری فضای کار، حرکت در چنین مسیرهایی در سایر حوزه های فرهنگی نظیر حوزه حساس رسانه نیز احساس می شود،البته حساسیت ها نیز به جای خود در بسیاری موارد قابل توجه هستند.مسئله ایجاد تعادلی میان محیط مناسب تحرک و پویایی در عین حفظ چارچوبهاست که راه آن از هم اندیشیهايی می گذرد که اجماعی میان مسئولان امر و اصحاب رسانه ایجاد کند.