دو نكته در باب كوچ از پايتخت
محمد رضا جمالي
موضوع خروج 5 ميليون نفر از شهروندان تهراني به شهرستان از دسته جريانهاي خبري است كه به كرات در رسانهها ميبينيم و ميشنويم و حتي برخي مسئولان نيز مشوقهايي مانند افزايش حقوق و غيره را نيز عنوان كردهاند. صرفنظر از اينكه اين سياست ارائه شده از جانب دولت تا چه حد عملي و امكان عملياتي شدن داشته باشد، بايد به يك نكته اخلاقي اشاره كرد و آن، اينكه اگر دولت طرحي براي خلوت كردن تهران از جمعيت دارد و ميخواهد مردم با اطمينان خاطر به وعدههاي ارائه شده توجه كنند و بار سفر بندند و از تهران به ديگر مناطق كوچ كنند حتماً بايد از خود شروع كند. امروز بيشترين تعداد مراكز درماني دولتي و آموزش عالي مربوط به دولت است و همه ديوانسالاري دولتي در تهران تمركز دارد و متأسفانه روز به روز نيز گسترش مييابد و بر بار سنگين اداره تهران توسط مردم پايتخت نيز ميافزايد و هيچ گرهي از مشكلات تهران را نيز باز نميكند. اگر واقعبين باشيم ميتوانيم در جاي جاي تهران به اماكن و مراكزي اشاره كنيم كه نمايندگي كارخانهها، دانشگاهها و استانداريها و فرمانداريها و غيره است. راه صواب اين است كه دولت ابتدا اين دفاتر غيرضرور را تعطيل كند و بعد از ديگران انتظار داشته باشد و اساساً چرا وقتي مراكز نفتي ما در جنوب كشور هستند و كارگران، مهندسان و پيمانكاران آنها با صرف عمر با دقت و توجه كافي به استخراج و پالايش نفت و حتي اداره مراكز عظيم پتروشيمي مشغولند بايد تعداد عظيمي مدير و مسئول در دفاتر پرهزينه و ساختمانهاي مجلل و چشمنواز در تهران مشغول بهكار باشند. وقتي مراكز مرتبط با دريانوردي و كشتيراني و شركتهاي فلاتقاره و سازمانهاي شيلات و اماكن اداري مربوط به تأسيسات دريايي را در تهران ميبينيم، متعجب ميشويم در كدام بخش اين پايتخت دريا براي صيد و كشتيراني و ساخت سازههاي دريايي وجود دارد كه اين همه ساختمانهاي مجلل با تعداد كثير كارمند بدان اختصاص دادهاند و آيا نميشد اين مراكز در همان مكانهايي قرار گيرند كه حتماً ارتباط معناداري با نوع توليد آن دستگاه داشته باشد. اگر فرد دقيقي بخواهد در اين خصوص مطالعاتي انجام دهد،حتماً تعداد كثيري دستگاه را نام ميبرد كه بدون كمترين توجيهي مركزنشين شده و عرصه را بر پايتختنشينان تنگ كرده است. مناسب است دولت در يك فرصت كوتاه نام اين مراكز و مشوقهاي خود را براي مردم اعلام كند و سپس گزارشي از كوچ دستگاههاي غيرضرور ساكن در تهران ارائه نمايد و بعد، انتظار خود را از ديگران بيان كند. نكته ديگر نيز كه در باب كوچ تهراننشينان بايد گفت اين است كه عرصههاي جوامع انساني حالت ديناميكي دارد، نه مكانيكي. جامعه يك موجود پويا و زنده است و از كاركردهاي خود پيروي ميكند. نگاه دستوري و انشايي حلال مشكلات نيست. اگر زيرساختها در شهرهاي ديگر آماده شود و ضروريات اوليه چون بهداشت و درمان، آموزش و مسكن از حداقلها به سمت متوسط يك زندگي شهري طي مسير كند، چه بخواهد چه نخواهد فضاي ديناميكي جامعه به سمت شرايط مطلوب -يعني كوچ براي زندگي بهتر از سمت تهران به شهرستانها- طي مسير ميكند. پس مناسب است دولت از خود شروع كند و براي طرحهاي خود راههاي عملي جستوجو نمايد و عمليترين كار نيز همان است كه گفته شد؛ يعني از خود شروع كند چرا كه «دوصد گفته چون نيم كردار نيست». منبع همشهری