جریان سوم چگونه محقق می شود

ابراهیم بهشتی نامدار

کد خبر : 110105

اظهارات اخیر علی مطهری نماینده اصول گرای مجلس، درباب ضرورت تشکیل جبهه ای سیاسی متشکل از میانه روهای اصلاح طلب و اصول گرا و یادآوری دوباره طرح هایی مثل دولت وحدت ملی و جریان سوم در رسانه ها، بیش از هر چیز نشان از دغدغه و نگرانی هایی است که به خاطر مضرات و هزینه های گزاف تندروی گروه های سیاسی رادیکال وجود دارد. در خصوص پیشنهاد مطهری مبنی بر تشکیل جریان سوم واکنش ها و اظهار نظرهای مختلفی از سوی فعالان سیاسی و کارشناسان سیاسی بیان شده است. برخی آن را مثبت ارزیابی کرده اند و برخی هم آن را غیر عملی دانسته اند. در یک نگاه واقع بینانه و با توجه به ساختار سیاسی و جناح بندی های موجود در عرصه سیاسی کشور، اگر مراد از تشکیل جریان سوم گردآمدن معتدلین اصلاح طلب و اصول گرا در یک مرکزیت سیاسی و در قالب یک تشکل سیاسی واحد باشد، به نظر نمی رسد عملی و البته منطقی باشد. عملی نیست از آن جهت که اصلاح طلبان و اصول گرایان هیچ کدام مدعی تندروی نیستند و تا کنون همدیگر را متهم به افراط و اقدامات رادیکالی کرده اند. در حقیقت هر کدام از گروهها چه اصلاح طلب و چه اصول گرا خود را شاقول و معیار کنش های صحیح و مطلوب می داند و طبیعی است که در چنین شرایطی ادعاهای هر یک از طیف های مختلف علیه طیف های دیگر همچنان ادامه یابد. هر چند افکار عمومی می تواند سنجه نسبتا درستی برای ارزیابی کیفیت عملکرد احزاب و گروه های سیاسی باشد، اما تشکیل جریان سوم در بدو امر نمی تواند متکی به رای و نظر مردم باشد. همانند ائتلاف هایی که پیش از انتخابات بسته می شود و ارزیابی مردم نسبت به آنها نه پیش از تشکیل و در بدو تاسیس بلکه بعد از شکل گیری و در قالب رای دادن به لیست ها مشخص می شود. گذشته از اینها تحولات و تجربیات سیاسی چند ساله گذشته نشان می دهد، تقسیم بندی جناح های سیاسی به چپ و راست یا اصلاح طلب و اصول گرا، به گونه ای در ساختار سیاسی کشور و نزد افکار عمومی جا افتاده، و منجر به مرزبندی های سیاسی شده است، که چرخش مواضع سیاسی از طرف چهره های سیاسی با واکنش منفی روبه رو می شود. این مرزبندی آنقدر صریح بوده که حتی بسیار کم اتفاق افتاده گروه های سیاسی با سلایق متفاوت بر سر موضوعی با یکدیگر به گفتگو و تشکیل جلسات مشترک بپردازند. حال در چنین شرایطی گردهم آیی چهرهایی از جناح های اصلاح طلب و اصول گرا به صرف اینکه میانه رو هستند، بعید به نظر می رسد. گذشته از غیر عملی بودن ایده تشکیل جریان سوم یا جبهه میانه روها، گفته شد که این مهم غیر منطقی نیز هست. غیر منطقی از این جهت که در ایده مذکور به تفاوت نظرها و سلایق و بخصوص اختلافات فکری جریان های سیاسی چندان توجهی نشده و تنها به وجه اشتراک برخی از گروه های سیاسی تاکید شده است. فارغ از اینکه وجه اشتراک ، موضوعی روشی است و اختلافات، نظری و بنیادی است. توضیح اینکه، گروه های اصلاح طلب و اصول گرای میانه رو، تنها وجه اشتراک شان به لحاظ سیاسی، همین میانه رو بودن و پرهیز از تندروی و خشونت است. مسلما این میانه رو بودن که مربوط به روش یا چگونگی و کیفیت کنش سیاسی است، نمی تواند مبنایی برای تشکیل یک جریان یا تشکل سیاسی واحد باشد. آیا همه میانه روها اعم از اصول گرا و اصلاح طلب درباره مقولات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی یک فکر و اندیشه را دنبال می کنند؟ در میان همین مجموعه میانه رو و معتدل که تمایلی به کنش های خشونت آمیز و رادیکالی ندارند، بی شک اختلاف سلایق و نظر فراوانی وجود خواهد داشت. کما اینکه همین الان هم میانه روهای اصول گرا و میانه روهای اصلاح طلب با وجود اشتراکشان در میانه روی، باز خود را ذیل گفتمان بزرگتر اصلاحات یا اصول گرایی تعریف می کنند. بنابر این اگر منظور از تشکیل جریان سوم، تاسیس یک تشکل یا مجموعه ای از نیروها و گروه های سیاسی میانه رو اعم از اصلاح طلب یا اصول گرا با یک تابلو واحد است، نه عملی است و نه منطقی. اما اگر به معنای آن است که جریان جدیدی متولد شود که اساسا ربطی به گفتمان های اصلاحات و اصول گرایی ندارد یا اینکه تعریف جدید از این گفتمان ها ارائه کرده است، منطقی به نظر می رسد. یعنی جناح سیاسی دیگری در کنار جناح اصلاح طلب و اصول گرا تشکیل شود که نه اصلاح طلب است و نه اصول گرا. این جریان می تواند خود را در معرض انتخاب مردم قرار دهد و میزان اقبال عمومی به خود را ببیند. البته این به معنای آن نیست که بانیان و اعضای این جریان لزوما نباید اعضای گروه های اصلاح طلب یا اصول گرا موجود باشند. اما اگر قرار باشد عده ای از مجموعه اصلاح طلبان با تعدادی از مجموعه اصول گرایان به صرف اینکه میانه رو هستند، تشکیل یک جببه سیاسی بدهند، میسر نخواهد بود. اصول گرایان میانه رو و اصلاح طلبان میانه رو بدون اینکه عضو یک تشکل سیاسی باشند، می توانند با همکاری یکدیگر مانع از قدرت یافتن افراطی ها شوند.

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: