این زن هم کلیددار کلیساست و هم مسجد! +عکس
توران، خواهر ناتنی رفت ترکیه و ماندگار شد، ایران خانم اما همین جا ماند در روستای «سِر». حالا او، هم کلیددار مسجد است هم کلیددار کلیسا.
سِر را با سپیدارهای بیبرگش در غروب سرد آخرین روزهای پاییز، آرمیده بر دامان کوه میبینم، با خانههای سنگچین و کوچههای سپید از برف. سِر در چند کیلومتری ارومیه روستایی است مثل همه روستاها؛ پر از آرامش و سکوت، آسمانی آبی، هوایی زلال و مردمی آرام اما سِر اسرار زیادی دارد و ایران خانم یکی از آنهاست. او را کنار انباری خانهاش میبینم درحالی که با مرغهایش حرف میزند. میگوید عکس نگیر لباسم خوب نیست. منتظر میمانم برود برگردد. همسرش عصمت هم میآید با دو نوه کوچک و زیبایشان. ایران خانم در کلیسا را باز میکند و دختربچهها با لباسهای رنگارنگ زمستانی در حیاط سفید از برف، دنبال هم میدوند. کلیسا درست رو به روی خانه ایران خانم است و مسجد نوساز روستا روی تپه انتهای کوچه.
میگویم چرا نامت را ایران گذاشتند؟ میگوید: «تنها دختر زن دوم پدرم بودم، عزیز دردانه بودم. خواهرم توران هم تنها دخترش از همسر اول است اما حتماً امید داشته باز دختردار شود.» توران واژهای ایرانی است و کلمهای رایج در کردی به معنای قهر کردن. از خودم میپرسم پدر ایران خانم از کجا میدانسته یکی از خواهرها قهر خواهد کرد؟ عصمت و ایران مثل بقیه کردهای روستا از طایفه «هرکی» هستند. شاخهای از کردهای شمال یا کرمانج اما روستا آسوری و آذری هم دارد؛ هرکیهای سنی شافعی، آذریهای شیعه و آسوری یا آشوریهای مسیحی که تشخیصشان برای غریبهای مثل من سخت است چون هر سه زبان در سِر متداول است و آشوری کردی حرف میزند و کرد، ترکی آذربایجانی و آذری کردی.
یک سمت حیاط، ساختمان نوساز سالن اجتماعات است و یک سمت، ساختمان قدیمی کلیسای «یوحنای رسول» با در آهنی منقش به صلیب و دو پنجره بلند هلالی. کنار سالن اجتماعات میایستم و به مسجد با آجرنمای زرد درخشانش نگاه میکنم. کلیسا اما مثل خانههای روستا دیواری سنگچین دارد که قدیمی است و دیواری از آجر سرخ که نشان میدهد چند سال پیش بازسازی شده است.
این کلیسا در سال ۱۲۵۳ خورشیدی توسط نسل اول مسیونرهای مذهبی امریکایی ساخته شد که فرزند یکی از آنها ژوزف کاکران متولد ۱۲۳۳ ارومیه است. او ۱۳ ساله بود که برای تحصیل طب در کالج پزشکی نیویورک به امریکا رفت و پس از ازدواج به ارومیه و نزد خانواده بازگشت و در سال ۱۲۵۷ یعنی ۵۶ سال پیش از دانشگاه تهران، نخستین دانشکده پزشکی ایران و دو بیمارستان ۱۵۰ تختخوابی زنانه و مردانه را در ارومیه تأسیس کرد. اگر فیلم «گلهای داوودی» را دیده باشید، میدانید کجا را میگویم. مدرک نخستین فارغالتحصیلان دانشکده پزشکی ارومیه را هم مظفرالدین شاه و کاکران باهم امضا کردند./ ایران