جابجایی قدرت در کمال آرامش

رهبری مقام معظم رهبری فرصت استثنایی برای مردم کشور فراهم کرد که در سایه خودباوری که امام به آنها داده بود ...

کد خبر : 112437

14 خرداد سال 1368 هر چند ضایعه ای بود برای انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی که معمار و بنیانگار خود را از دست داد، اما این یک روی سکه سرنوشت و تقدیر انقلاب بود چه در روی دیگر سکه تقدیر انقلاب، خبرگان رهبری فردی را به جانشینی امام خمینی برگزیدند که ادامه دهنده راه او شد. سایت «فردا» درباره شرایط و حساسیت مقطع تاریخی سال 68 و برنامه های مخالفان و دشمنان نظام برای زمان رحلت امام با دکتر موسی حقانی پژو هشگر مسائل تاریخی گفتگویی کرده است که در زیر می آید. آقای حقانی در سال 1368 که امام رحلت فرمودند، انقلاب و نظام در چه شرایطی به سر می برد. اهمیت انتخاب حضرت آیت الله خامنه ای به عنوان جانشین امام در آن مقطع در چیست؟

شرایط ایران در زمان رحلت مرحوم امام شرایط خاص و ویژه ای بود. علاوه بر شرایط خاص ایران که به آن خواهم پرداخت، اینکه رهبر یک انقلاب بزرگ جهان از دنیا برود‍، جانشین او با چه مکانیزمی و چگونه انتخاب شود، خودش مساله مهم و جدی است. دشمنان نظام برای این مقطع سرمایه گذاری و برنامه ریزی کرده بودند و از مدت ها قبل شایعه می کردند و این خط خبری را دنبال می کردند که انقلاب اسلامی ایران با فوت آیت الله خمینی به دست حوادث سپرده می شود و روند نزولی خود را آغاز خواهد کرد. این گونه شایعات هم بر اهمیت موضوع و شرایط مقطع زمانی یاد شده دلالت دارد. ناگفته نماند که موضوع جابجایی قدرت در ایران تا قبل از نظام اسلامی، همواره با یک تنش و فراز و فرودهایی همراه بوده است. در دوره های مختلف مثل زمان صفویه، افشاریه، زندیه و قاجار و پهلوی به هنگام جابجایی قدرت مدعیانی سر بر می آوردند و بخصوص در دوره قاجار و پهلوی نفوذ و دخالت خارجی ها، را شاهد هستیم. اما خوشبختانه این تنش ها در نظام ولایی صورت نگرفت چون نه قدرت طلبی به آن معنای سابق وجود داشت و نه نفوذ و دخالت خارجی. به هر روی با توجه به برنامه ریزی دشمنان خارجی و عوامل داخلی آنها برای این مقطع زمانی، خیلی مهم بود که چگونه از این گردنه یعنی تعیین جانشین امام عبور کنیم. بخصوص که جنگ تحمیلی یک سال پیش تمام شده بود و بازسازی خرابی های وسیع شروع شده بود و موضوع عزل آقای منتظری از قائم مقامی رهبری انقلاب هم شرایط و حساسیت آن را دو چندان می کرد. آقای حقانی با این وصف و با وجود برنامه ها و سرمایه گذاری دشمنان برای این مقطع تاریخی، به نظر شما چه عواملی باعث عبور سالم از این گردنه شد و پیش بینی ها و برنامه های آنها محقق نشد؟ دو پاسخ به این سوال می توان داد. یکی اقدامات خود حضرت امام بود و دیگری روحیه و تیپ شخصیت روحانیت شیعه و بخصوص رهبر معظم انقلاب. در حقیقت حضرت امام در زمان حیات خود برخی موانع را برداشتند. امام بارها گفته بودند که نظام ما نظام اسلامی است و نظام اسلام به فرد متکی نیست.یعنی با رفتن امام نظام از بین نخواهد رفت چون صاحب اصلی نظام امام زمان (عج) است و نگهدار نظام هم خداوند رحمان. این موضوع در زمان عزل اقای منتظری هم ثابت شد. برخی ها که اظهار نگرانی می کردند از عزل اقای منتظری، دیدند که با عزل ایشان ضربه ای به نظام وارد نشد جون نظام متکی به فرد نبود و نیست. گذشته از این مرحوم امام به صورت عملی هم برخی موانع را هموار کردند. مثلا شرط مرجعیت را برای رهبری برداشتند. یا مثلا اشاراتی درباره ویژگی های رهبر فعلی انقلاب در آن زمان داشتند که مشخص می کرد ایشان روی حضرت ایت الله خامنه ای نظر دارند. این موضوع در جلسه 14 خرداد خبرگان رهبری هم خود را نشان داد. هم اقای هاشمی رفسنجانی به این موضوع اشاره کردند و هم بعد از حاج احمد آقا نقل قول شد که امام به رهبر معظم انقلاب برای جانشینی نظر مثبت دارند. در حقیقت راز این جابجایی قدرت بدون تنش در جمهوری اسلامی، نگاه الهی حضرت امام، تدبیر خبرگان رهبری و تیپ شخصیت و روحیه روحانیت شیعه و آیت الله خامنه ای بود که از قدرت پرهیز دارند. روحانیت شیعه قدرت طلب نیست و از قدرت پرهیز دارد مگر به حکم تکلیف. برای همین آن تنش های سابق و معمول در نظام های دیگر را در نظام اسلامی شاهد نبودیم. می گویند رهبر انقلاب در جلسه خبرگان رهبری 14 خرداد خودشان تمایل به پذیرش رهبری نداشته اند و حتی موافق شورای رهبری بوده اند. اما وقتی به ایشان تکلیف می شود می پذیرند. این تایید کننده همان فرمایشان شماست. این اصلا یک سیره در بین علما و مراجع است که روی مقوله قدرت و مرجعیت احتیاط می کنند. چون قدرت و مرجعیت برای آنها مسئولیت می آورد و باید بابت این فرصتی که خداوند به آنها داده پاسخگو باشند. کسی که تقوا داشته باشد به طور طبیعی از این مسئولیت ها دوری می کند. علاوه بر این معمولا شخصیت هایی به دنبال قدرت هستند که می خواهند از طریق قدرت به انتفای مالی و شخصی برسند. زندگی مقام معظم رهبری را اگر ببیند خواهید دید که ایشان هیچ منفعت مادی و شخصی را در نظر نداشته و ندارند. شخصیت هایی مثل امام خمینی و رهبر معظم انقلاب که قدرت هیچ تغییری در وضعیت مادی و دنیوی آنها ایجاد نمی کند، غیر از تکلیف هیچ چیز دیگری نمی تواند توجیه گر پذیرش قدرت توسط آنها باشد. آقای حقانی من نمی دانم که در حقیقت مقایسه بین رهبری قبلی و رهبر فعلی انقلاب درست و بجا هست یا نه. شما فکر می کنید زمینه هایی برای مقایسه رهبری امام خمینی و رهبری حضرت آیت الله خامنه ای وجود دارد؟ مقام معظم رهبری در بحث اداره کشور خودشان را پیرو امام می دانند حتی در احکامی که برای مسئولان صادر می کنند، اشاره دارند که انجام آن کار بر اساس منویات امام باشد. با این حال دوره ایشان با دوره امام تفاوت دارد. نوع مسائل و چالش ها متفاوت است. آن بستری را که امام بوسیله خودباوری در مردم بوجود آورده بود، در زمان رهبری فعلی انقلاب زمینه بارور شدن یافت و در بعضی زمینه ها سمت و سوی اجرایی پیدا کرد. همچنین در زمان امام به رغم وجود برخی مخالفان اما یک اجماعی گرد امام وجود داشت که فرصت طرح برخی فتنه ها را نمی داد. اما این فرصت برای برخی با رحلت امام بوجود آمد که جایگاه ولایت فقیه و رهبری را زیر سوال ببرند. در دوره رهبری رهبر معظم انقلاب ولایت فقیه توسط برخی ها که در جبهه نظام بودند زیر سوال رفت. از این گذشته در زمان امام بحث جدی انقلاب، پیروزی انقلاب و تاسیس نظام جمهوری اسلامی مطرح بود و در زمان حضرت آیت الله خامنه ای بحث دولت اسلامی مطرح است که البته ادامه همان نهضت امام است. یعنی ادامه نهضت امام این است که دولت اسلامی شکل بگیرد که بتواند اسلام را با به کار گماردن دولتمردان اسلامی به عمق جامعه رسوخ دهد و موضوعاتی مثل فقر و ظلم ... بواسطه تلاش های این دولت اسلامی برداشته شود. در حیقت ایجاد دولت اسلامی، ایجاد جامعه اسلامی و حرکت به سمت اسلامی کردن جهان مراحل مختلف ادامه نهضت امام خمینی است که در دوره رهبری مقام معظم رهبری مطرح است. البته این به معنای این نیست که دولت های زمان امام اسلامی نبوده اند. بلکه در زمان امام آنچه در اولویت بود، انقلاب، پیروزی انقلاب و استقرار نظام بود و در دوره رهبری فعلی نظام، ایشان با فراغ بال بیشتر به خاطر گذار از مرحله استقرار و تاسیس نظام، سمت و سوی دولت ها را به این سمت سوق می دهند. یکی از مراحل بحرانی در زمان رهبری حضرت ایت الله خامنه ای، یک ساله گذشته و حوادث مربوط به انتخابات بود. شما مدیریت ایشان در رفع این بحران را چگونه می بینید . به نظر من ما در یک سال گذشته شاهد یک مدیریت عالی و استثنایی از طرف مقام معظم رهبری در بحران یاد شده بودیم. در خصوص حفظ جمهوریت نظام- البته رهبری معظم انقلاب تفاوتی بین جمهوریت و اسلامیت نظام قائل نیستند- در منطقه خودمان تجربه مردمسالاری را به شکلی که در ایران وجود دارد و بخصوص مشارکت گسترده در انتخابات را نداریم. آخرین نمونه آن هم مشارکت گسترده مردم در انتخابات ریاست جمهوری گذشته بود که نشان از مدیریت قوی رهبری انقلاب برای مشارکت دادن مردم در سرنوشت خود است. مساله بعدی در یک سال گذشته، قانون گریزی برخی افراد بود که ایشان در برابر ان ایستادگی کردند. اگر ذره ای از مواضع قانونی نظام کوتاه می آمدند و امتیاز می دادند معلوم نبود فرجام این امتیازخواهی ها به کجا ختم می شد. مساله بعدی این بود که به هر حال برخی از مردم دچار احساسات شده و بعد از انتخابات به خیابان ها ریختند. در این خصوص رهبر معظم انقلاب بحث روشنگری و اقناع را در دستور کار قرار دادند. خیلی از نظام ها معمولا در چنین مواقعی به سرکوب روی می آورند ولی ایشان به این سمت نرفتند و بر اقناع مردم تاکید کردند و با طرح مساله « جذب حداکثری و طرد حداقلی» استراتژی نظام را نشان دادند. این یک مدیریت عالی و استثنایی در یک بحران است. و حرف آخر مقام معظم رهبری ضمن حفظ انقلاب و آرمان های امام و حضور گسترده مردم، سعی دارد مردمسالاری دینی را جلو ببرد. رهبری مقام معظم رهبری فرصت استثنایی برای مردم کشور فراهم کرد که در سایه خودباوری که امام به آنها داده بود، مسیر پیشرفت را در قالب تفکر دینی پیش ببرند.

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: