فضای دو قطبی و جای خالی خاکستریها
پدیده دیگر همزاد با دوقطبی شدن جامعه، سیاسی شدن بیش از حد جامعه است...
بیراه نیست اگر مهمترین مشخصه بارز فضای سیاسی این روزهای جامعه را « دو قطبی» شدن بدانیم. در فضای قطبی شده نیز آنچه بیش از همه مشهود است ایجاد جبهه های ساختگی خیر وشر و یا حق و باطل و سیاه و سفید است. در چنین فضایی هماره یک طرف خود را حق مسلم و خیر مسجل می داند و طرف مقابل را شر و باطل. با نگاهی به فضای سیاسی چند ساله اخیر کشور و بخصوص یک سال گذشته، آسیب ها و مضرات ایجاد و دامن زدن به فضای دوقطبی به خوبی قابل مشاهده است. هزینه های زیاد سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی که در همین یک سال گذشته به خاطر رفتارها و کنش های سیاسی رادیکال بر جامعه تحمیل شده بیش از هر چیز ریشه در همین فضای قطبی شده دارد. در چنین شرایطی، حوادث و اتفاقات بیشتر از پیش بینی ها و تحلیل های کارشناسانه و قواعد عرفی مورد رضایت جامعه، تعیین کننده است و بسیاری از نیروهای سیاسی را به سمت موضع گیری شدید سوق می دهد. در چنین فضایی نیروها اعم از سیاسی، اقتصادی و حتی فرهنگی مجبور به موضع گیری و قرار گرفتن در یکی از جبهه های سیاه یا سفید می شوند و فضای تنفسی برای خاکستری ها باقی نمی ماند. پدیده دیگر همزاد با دوقطبی شدن جامعه، سیاسی شدن بیش از حد جامعه است. وقتی سیاست بر همه حوزه ها سایه می افکند طبیعی است که همه قضاوت ها در باره اشخاص یا گروه ها هم یک قضاوت سیاسی- که متاثر از قطبی بودن جامعه، یا سفید و یا سیاه - است. انسان ها و یا گروه های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و حتی نهادهای دولتی و غیر دولتی هم باید یا له یک جریان باشند یا علیه آن. شرایط امروز جامعه ایران بواقع مصداق یک جامعه قطبی شده و بیش از حد سیاسی شده است. موضع گیری ها و جبهه بندی های شدید سیاسی در شرایطی که هجمه ها و تهدید های خارجی هم آشکار و تشدید شده، کما فی السابق وجود دارد و بر خلاف انتظارها بیشتر می شود. حمله به بیت آیا عظام نوری همدانی و صانعی در قم گویای این واقعیت است که به رغم هشدارهای فراوان نسبت به پرهیز از افراط گرایی، اراده هایی همچنان در پی متشنج کردن فضا هستند و چه بسا از این آب گل آلود و دل مشغولی افکار عمومی و مسئولان به آن، ماهی خود را بگیرند. به نظر می رسد پادزهر جامعه قطبی شده، حضور جریان های مستقل و میانه رو است. هر چند اقتضای شرایط دوقطبی تنگ شدن عرصه بر میانه رو ها و اصطلاحا خاکستری هاست، ولی تا زمانی که این طیف های نه سفید و نه سیاه میانه رو قدم به میدان نگذارند، افراط گری و جبهه بندی های شدید سیاسی، روز به روز هزینه های بیشتری را به جامعه تحمیل می کند و شیرازه جامعه را هدف قرار می دهد. جامعه ایران در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگر نیاز به آرامش دارد. اما آرامش و فضای دوقطبی به شدت سیاسی شده با یکدیگر نمی خوانند. لذا آنها که دل در گرو نظام دارند و استخوان در گلو به انتظار نشسته اند باید از لاک مصلحت های سیاسی و گروهی بیرون بیایند و تمام قدر وارد میدان شوند. هستند چهرها و جریان های ریشه داری که تحت تاثیر همین فضای قطبی شده و بخصوص از ترس اتهامات و انگ های بی پایه سکوت را بر حضور ترجیح داده اند و یا اگر حضوری دارند حضورشان از روی مصلحت است. روندی که شروع شده و حال به حمله به بیت مراجع رسیده، بی شک به چیزی جز منافع خود نمی اندیشد. ابراهیم بهشتی نامدار