فضاي دو قطبي و جاي خالي خاکستريها
«فضاي دو قطبي و جاي خالي خاکستريها»عنوان سرمقالهي روزنامهي ابتكار به قلم ابراهيم بهشتي نامدار است كه در آن ميخوانيد؛بيراه نيست اگر مهمترين مشخصه بارز فضاي سياسي اين روزهاي جامعه را « دو قطبي» شدن بدانيم. در فضاي قطبي شده نيز آنچه بيش از همه مشهود است ايجاد جبهههاي ساختگي خير وشر و يا حق و باطل و سياه و سفيد است. در چنين فضايي هماره يک طرف خود را حق مسلم و خير مسجل ميداند و طرف مقابل را شر و باطل. با نگاهي به فضاي سياسي چند ساله اخير کشور و بخصوص يک سال گذشته، آسيبها و مضرات ايجاد و دامن زدن به فضاي دوقطبي به خوبي قابل مشاهده است. هزينههاي زياد سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي که در همين يک سال گذشته به خاطر رفتارها و کنشهاي سياسي راديکال بر جامعه تحميل شده بيش از هر چيز ريشه در همين فضاي قطبي شده دارد. در چنين شرايطي، حوادث و اتفاقات بيشتر از پيش بينيها و تحليلهاي کارشناسانه و قواعد عرفي مورد رضايت جامعه، تعيين کننده است و بسياري از نيروهاي سياسي را به سمت موضع گيري شديد سوق ميدهد. در چنين فضايي نيروها اعم از سياسي، اقتصادي و حتي فرهنگي مجبور به موضع گيري و قرار گرفتن در يکي از جبهههاي سياه يا سفيد ميشوند و فضاي تنفسي براي خاکستريها باقي نميماند. پديده ديگر همزاد با دوقطبي شدن جامعه، سياسي شدن بيش از حد جامعه است. وقتي سياست بر همه حوزهها سايه ميافکند طبيعي است که همه قضاوتها در باره اشخاص يا گروهها هم يک قضاوت سياسي- که متاثر از قطبي بودن جامعه، يا سفيد و يا سياه - است. انسانها و يا گروههاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي و حتي نهادهاي دولتي و غير دولتي هم بايد يا له يک جريان باشند يا عليه آن. شرايط امروز جامعه ايران بواقع مصداق يک جامعه قطبي شده و بيش از حد سياسي شده است. موضع گيريها و جبهه بنديهاي شديد سياسي در شرايطي که هجمهها و تهديدهاي خارجي هم آشکار و تشديد شده، کما في السابق وجود دارد و بر خلاف انتظارها بيشتر ميشود. حمله به بيت آيا عظام نوري همداني و صانعي در قم گوياي اين واقعيت است که به رغم هشدارهاي فراوان نسبت به پرهيز از افراط گرايي، ارادههايي همچنان در پي متشنج کردن فضا هستند و چه بسا از اين آب گل آلود و دل مشغولي افکار عمومي و مسئولان به آن، ماهي خود را بگيرند. به نظر ميرسد پادزهر جامعه قطبي شده، حضور جريانهاي مستقل و ميانه رو است. هر چند اقتضاي شرايط دوقطبي تنگ شدن عرصه بر ميانه روها و اصطلاحا خاکستري هاست، ولي تا زماني که اين طيفهاي نه سفيد و نه سياه ميانه رو قدم به ميدان نگذارند، افراط گري و جبهه بنديهاي شديد سياسي، روز به روز هزينههاي بيشتري را به جامعه تحميل ميکند و شيرازه جامعه را هدف قرار ميدهد. جامعه ايران در شرايط فعلي بيش از هر زمان ديگر نياز به آرامش دارد. اما آرامش و فضاي دوقطبي به شدت سياسي شده با يکديگر نميخوانند. لذا آنها که دل در گرو نظام دارند و استخوان در گلو به انتظار نشسته اند بايد از لاک مصلحتهاي سياسي و گروهي بيرون بيايند و تمام قدر وارد ميدان شوند. هستند چهرها و جريانهاي ريشه داري که تحت تاثير همين فضاي قطبي شده و بخصوص از ترس اتهامات و انگهاي بي پايه سکوت را بر حضور ترجيح داده اند و يا اگر حضوري دارند حضورشان از روي مصلحت است. روندي که شروع شده و حال به حمله به بيت مراجع رسيده، بي شک به چيزي جز منافع خود نميانديشد.