هفت کرامت از هفتمين امام
بيست و پنجم رجب، سالروز شهادت امام هفتم، حضرت موسي بن جعفر (ع) را بهانه کرديم تا گوشه اي از کرامات آن امام را در هفت روايت يادآوري کنيم.
ایرنا: بيست و پنجم رجب، سالروز شهادت امام هفتم، حضرت موسي بن جعفر (ع) را بهانه کرديم تا گوشه اي از کرامات آن امام را در هفت روايت يادآوري کنيم. روايت اول: "علي بن ابي حمزه" نقل مي کند روزي سي نفر از غلامان حبشي را خدمت امام کاظم (ع) بردند و هنگامي که يکي از آنان به نمايندگي از ديگران سخن گفت، امام با زبان خودشان با آنان صحبت فرمود. وقتي از محضر امام خارج شدند، با هم ميگفتند چه جالب که او بهتر از خودمان حرف ميزند. من به امام عرض کردم يابن رسول الله با آنها با زبان خودشان سخن گفتي و امام فرمود:بله و يکي از آنان صادق بود و از همه آنان داناتر و بزرگ زاده و او را ناظر ايشان قرار دادم و گفتم آنان را به خير و نيکي دعوت کند و به هر کدام ماهانه 30 درهم مزد بدهد. سپس امام رو به من کرد و فرمود: "از اينکه من به زبان حبشي حرف زدم تعجب کردهاي؟" گفتم آري و حضرت فرمود: "تعجب نکن. آنچه نديده اي از آنچه ديده اي بسيار عجيبتر است و آنچه تو ديدي مثل قطره آبي است که پرندهاي با منقار خود از دريا برگيرد. امام مثل درياي بيکران است که تمامشدني نيست و شگفتي هايش از عجايب دريا بيشتر است." (1) روايت دوم: "ابوبصير" مي گويد از موسي بن جعفر (ع) پرسيدم که امام با چه نشانههايي شناخته ميشود. آن حضرت فرمود: امام راستين صفاتي دارد که اولين و مهمترين آن اين است که امام قبلي او را معرفي کرده باشد. همان گونه که رسول خدا (ص) علي بن ابيطالب (ع) را معرفي کرد، هر امامي نيز بايد امام پس از خود را معرفي نمايد. امام در ادامه فرمود: نشانه ديگر آن است که هر چه از او ميپرسند، پاسخ دهد و از هيچ چيز بيخبر نباشد و نشانه ديگر اينکه هرگز در دفاع از حق سکوت نکند، از حوادث آينده خبر بدهد و به همه زبانها سخن بگويد. سپس فرمود:هم اکنون نشانهاي به تو نشان ميدهم که قلبت مطمئن شود. در همين حال مردي خراساني وارد شد و شروع کرد به عربي سخن گفتن. اما امام پاسخش را به زبان فارسي داد. مرد خراساني گفت: من خيال ميکردم شما زبان فارسي را متوجه نميشويد و حضرت فرمود: سبحان الله! اگر نتوانم جوابت را به زبان خودت بدهم، پس چه فضيلتي بر تو دارم؟ سپس فرمود: امام کسي است که سخن هيچ فردي بر او پوشيده نيست. او کلام هر شخص و هر موجود زنده اي را مي فهمد. امام با اين نشانهها شناخته ميشود و اگر اينها را نداشته باشد، امام نيست.(2) روايت سوم: يکي از ياران امام صادق و امام کاظم (ع) به نام "موسي بن بکير" مي گويد: امام کاظم (ع) کارهايي را به من امر فرمود و آنها را روي کاغذي نوشت و به من داد. من آن نوشته را زير جانماز خود گذاشتم و در انجام آن کارها کوتاهي و سستي کردم. وي مي گويد: پس از مدتي نزد امام رفتم و ديدم مانند همان يادداشت در دست امام است. امام به من فرمود آن يادداشت را چه کردي و من گفتم در خانه است. امام فرمود: وقتي به شما دستوري ميدهيم بلافاصله عمل کنيد تا مورد نا رضايتي ما قرار نگيريد. (3) روايت چهارم: مسيب که زندانبان امام هفتم بود، مي گويد که موسي بن جعفر (ع) سه روز قبل از شهادت مرا طلبيد و فرمود: امشب عازم مدينه هستم تا عهد امامت پس از خود را به فرزندم علي واگذار کنم و او را وصي و خليفه خود نمايم. گفتم: آيا توقع داريد با وجود اين همه مامور و قفل و زنجير، امکان خروج شما را فراهم کنم؟ و امام فرمود: اي مسيب، تو گمان ميکني قدرت و توان الهي ما کم است؟ گفتم نه، و امام فرمود پس چه. من گفتم: دعا کنيد ايمانم قويتر شود امام چنين دعا کرد: خدايا او را ثابتقدم بدار. سپس فرمود: من با همان اسم اعظم الهي که آصف بن برخيا ( وزير حضرت سليمان) تخت بلقيس را در يک چشم به هم زدن از يمن به فلسطين آورد، خدا را ميخوانم و به مدينه ميروم. مسيب مي گويد: ناگهان ديدم امام دعايي خواند و ناپديد شد. اندکي بعد بازگشت و با دست خود زنجيرهاي زندان را به پاي مبارک بست و فرمود که پس از سه روز از دنيا ميرود. من به گريه افتادم ولي امام فرمود گريه نکن و بدان که پسرم علي ابن موسي الرضا پس از من، امام توست. (4) روايت پنجم: ابو يوسف و محمد بن حسن دو نفر از ياران ابوحنيفه زماني که به ملاقات امام هفتم در زندان سندي بن شاهک مي رفتند، در بين راه با هم مي گفتند: ما چيزي از موسي بن جعفر کم نمي آوريم. يا مساوي او هستيم و يا مشابه او. وقتي به خدمت حضرت رسيدند و مقداري نشستند، يکي از مامورين زندان وارد شد و گفت: نوبت کاري من تمام شده و از خدمت شما مي روم. اگر بيرون زندان کاري داريد بفرمائيد، تا مرتبه ديگر که نوبت من مي شود و بازمي گردم، نتيجه اش را تقديم کنم. امام فرمود کاري ندارم ولي وقتي آن مرد رفت، حضرت به ابو يوسف فرمود: عجيب است، او امشب مي ميرد. آن وقت به من مي گويد اگر کاري داري بگو انجام دهم. ابويوسف و محمد بن حسن هر دو بهت زده پس از خداحافظي از زندان بيرون آمدند، در حالي که به يکديگر مي گفتند: ما آمده بوديم بحث حلال و حرام کنيم ولي او از امور غيبي خبر داد. زمان مرگ امري نهاني است و او از کجا مي دانست؟ سپس فردي را مأموريت دادند تا آن مامور زندان را تا فردا تعقيب کند و آنها را از وضع او مطّلع نمايد. آن مرد نيز وي را زير نظر گرفت و شب را در مسجد محله که نزديک خانه آن مأمور بود، خوابيد. صبحگاهان ديد فرياد عزا بلند است و مردم به داخل خانه وي آمد و شد مي کنند. پرسيد چه خبر است که گفتند فلاني ديشب از دنيا رفت. اين مرد پيش ابو يوسف و محمد بن حسن آمد خبر مرگ آن مامور را آورد. مجدداً اين دو به ملاقات حضرت آمدند و گفتند: معلوم شد شما به حلال و حرام دين خدا آگاهيد. ولي زمان مرگ او را که از اسرار غيبي الهي است از کجا دانستيد؟ حضرت فرمود: از دروازه هاي علم رسول الله (ص) است که به روي حضرت اميرالمؤمنين (ع) گشودند و سپس آن علم الهي از هر امام به امام بعدي منتقل شده است. (5) روايت ششم: مرزام مي گويد: به زيارت مدينه مشرف بودم و در خانه اي که توقف کرده بودم کنيزکي بود که پيشنهاد ازدواج با وي را مطرح نمودم ولي او رد کرد. شب هنگام که دير وقت بود وقتي به خانه بازگشتم کسي که در را به رويم گشود همان کنيز بود و من دست خود را روي سينه وي گذاشتم که او از مقابل من به سرعت دور شد و من داخل خانه شدم. وي مي گويد صبح هنگام که خدمت موسي بن جعفر (ع) رسيدم حضرت بدون مقدمه فرمودند: اي مرزام شيعه ما نيست کسي که در خلوت ها در قلب خود ورع و تقوا و خداترسي نباشد (6). روايت هفتم: روزي علي بن يقطين از ياران امام هفتم ، در نامه اي به آن حضرت نوشت: اصحاب بر سر کيفيت مسح پا در وضو با هم اختلاف دارند. اگر صلاح ديديد به خط شريف خود کيفيت وضوي کامل را برايم بنويسيد. امام در جواب نامه او چنين نوشت: اختلافي را که گفته بودي، متوجه شدم، ولي تو از اين پس اين چنين وضو بگير. 1- سه بار آب در دهان بگردان و دهانشويه کن. 2- سه بار استنشاق کن و بيني ات را بشوي. 3- صورتت را سه بار و دستها را از پايين تا آرنج بشوي. 4 - همه سر را مسح کن و گوشها را بشوي. 5 - پاهايت را بشوي و با اين دستور هرگز مخالفت مکن. وقتي نامه امام به دست علي رسيد، همه از جواب امام تعجب کردند که چرا دستورالعملي کاملاً مشابه با وضوي اهل سنّت براي علي بن يقطين صادر فرموده است ولي خود علي گفت: مولايم بهتر از هر کسي علت چنين دستوري را مي داند و من هم فرمانبردار دستورش هستم. از آن پس علي بن يقطين بر خلاف همه شيعيان وضو مي گرفت، درست همان گونه که امام فرموده بود. مدتها چنين بود تا روزي جاسوسان هارون الرشيد گزارش دادند که علي بن يقطين از شيعيان موسي بن جعفر و مخالف حکومت است. با توجه به اينکه علي بن يقطين وزير هارون بود و گهگاه از اين گزارش ها مي رسيد، هارون موضوع را با بعضي از عوامل اطلاعاتي در جريان گذاشت و گفت: مدت هاست گزارش هايي در مورد تشيّع علي بن يقطين و نفوذي بودنش در دستگاه حکومتي ما به دستم مي رسد ولي من هيچ سرنخي بدست نياورده ام و دوست دارم بهگونهاي که او متوجه نشود امتحان روشن ديگري به عمل آوردم و به همه حرف ها خاتمه دهم. عوامل اطلاعاتي هارون گفتند:وضوي شيعيان با وضوي اهل سنت فرق مي کند و بهترين امتحان آن است که شخصا به طور پنهاني وضوي او را کنترل کنيد. عادت علي بن يقطين اين بود که نماز را اول وقت در اطاقي تنها بهجا مي آورد و يک روز که وي وارد اطاق شد، هارون از محلي که قبلا درنظر گرفته بود او را زير نظر گرفت. صحنه آن چنان عجيب بود که هارون بي اختيار از مخفيگاهش بيرون آمد و خطاب به علي فرياد زد: اي علي بن يقطين! هر کسي مي گويد تو شيعه هستي دروغ مي گويد. پس از آن روز مجددا نامه اي از امام هفتم به دست علي رسيد که در آن نوشته بود: اي علي بن يقطين! از اين پس آن گونه که خداوند فرموده است وضو بگير. يعني صورت را کامل و دستها را از آرنج تا انگشتان بشوي و سپس قسمتي از جلوي سر و آنگاه روي پاهايت را از رطوبت دست هايت مسح نما. زيرا خطري که متوجه تو بود برطرف گرديد. (7) 1) بحارالانوار، جلد 48، صفحه 70، حديث 93 2) همان، صفحه 47 از قرب الاسناد 3) همان، صفحه 44 از قرب الاسناد 4) همان، صفحه 224، حديث 26 5) همان، صفحه 64 6) همان، ص 45 از بصائر الدرجات 7) همان، ص 38، از مناقب و ارشاد و اعلام الوري.