كارت دعوت براي كدام مذاكره؟
حسن وزيني
سرمقاله تهران امروز: مذاكرات هستهاي ايران و گروه 5+1 ماههاست كه زيرسايهاي از كارشكنيها و عدمپايبندي به اصول و روش مذاكره قرار دارد. از زمان حضور سعيد جليلي در ژنو - سال گذشته - تاكنون سه اتفاق مهم در اين عرصه رخ داده كه نشانگر كارشكني يك طرف مناقشه و عدمپايبندي آن به نقشه راه براي گشودن زمينههاي مذاكره است. در دوراني كه ايران فعاليتهاي هستهاي را خود به نشانه حسن نيت و براي جلب اعتماد بينالمللي - برخلاف عرف حقوق بينالمللي و حقوق مسلم خود - به تعليق درآورده بود و در آن دوره سياست نظام براساس استراتژي متانت و بردباري در قبال مخالفتهاي غرب بود، مذاكره بهعنوان ابزار و اهرمي براي وادار كردن ايران به چشمپوشي از حقوق انكارناپذيرش در دستور كار آنها قرار داشت. صحت اين ادعا نيز آن است كه تيم هستهاي سابق به دليل نتيجهبخش نبودن مذاكرات، اقدام به فك تعليق از فعاليتهاي غنيسازي اورانيوم كرد. آن زمان مذاكره با هدف عدم كسب نتيجه مطلوب براي ايران، از سوي غرب پيگيري ميشد. در دوره دوم مذاكرات هستهاي كه با ابتكار پاسخ به سوالات و خاتمه دادن اختلافات همراه بود، گفتوگوها و مكاتبات زيادي بين ايران و اروپا در قالب مداليته صورت گرفت كه هر چند از لحاظ حقوقي نتايج خوبي داشت اما در بعد سياسي اين مناقشه راهگشا شد. اكنون در دوره سوم مسائل هستهاي ايران و غرب، گرچه در روساخت اين ديالوگ تغييراتي صورت گرفته - از جمله اينكه آمريكا از دوران اوباما حضور پررنگتري در عرصه گفتوگوها داشته و در ايران استراتژي متانت و بردباري جاي خود را به استراتژي ايستادگي و نتيجهگرايي داده است - اما در زيرساخت الگوي مذاكره اتفاق تازهاي رخ نداده است. دليل آن است كه مذاكره سطح رويين يا گام نهايي يك رويكرد تعاملگرايانه است.