درس هايي از سوخت گذاري بوشهر

مهدي محمدي

کد خبر : 118825

سرمقاله کیهان: راه اندازي نيروگاه بوشهر اگرچه هنوز كامل نشده، تنگناهاي استراتژيك بسيار جدي براي آمريكايي ها به وجود خواهد آورد كه هنوز به طور كامل درك نشده است. در حالي كه آمريكايي ها سعي مي كنند راه اندازي بوشهر را يك پديده عادي و كم اهميت جلوه بدهند، دقت بيشتر نشان مي دهد سوخت گذاري نيروگاه بوشهر بسياري از معادلات كليدي در مورد پرونده هسته اي ايران و فراتر از آن معادلات كلان امنيت منطقه اي را به شدت تحت تاثير قرار خواهد داد. مقام هاي آمريكايي به دليل استراتژي خاصي كه با هماهنگي روس ها تعريف كرده اند -و درباره آن بحث خواهيم كرد- فعلا ترجيح داده اند به اظهارنظر هاي كلي در تاييد راه اندازي نيروگاه بوشهر بسنده كنند ولي دور نيست آن روز كه دريابند اين بار هم در محاسبات خود دچار خطاهاي فاحش شده اند. ابتدايي ترين مسئله اي كه آمريكايي ها و به دنبال آنها فرانسوي ها در مورد راه اندازي نيروگاه بوشهر مطرح كرده اند اين است كه با وجود يك قرارداد 10 ساله براي تامين سوخت بوشهر ميان ايران و روسيه، ايران ديگر نيازي به غني سازي در داخل خاك خود نخواهد داشت. ظاهرا اين تصميم مشترك روس ها و آمريكايي هاست كه با تكرار اين استدلال، مبنايي براي احياي دوباره درخواست تعليق غني سازي در مذاكرات آينده فراهم كنند. واقعيت اين است كه تا آنجا كه به ايران مربوط مي شود موضوع كاملا برعكس است. تا امروز به جز راكتور تحقيقاتي تهران، هيچ راكتور ديگري در ايران وجود نداشت كه از اورانيوم غني شده به عنوان سوخت استفاده كند. اكنون اما ايران يك راكتور قدرت 100 مگاواتي دارد كه سالانه چيزي حدود 80 تن اورانيوم 5/3 درصد غنا مصرف مي كند. درست است كه روس ها متعهد شده اند براي 10سال سوخت اين نيروگاه را تامين كنند اما سوال اين است كه حقيقتا چه تضميني وجود دارد كه روسيه به اين تعهد خود پاي بند بماند. روسيه بنا بود نيروگاه بوشهر را در 1999 به ايران تحويل بدهد اما اين كار را با 11 سال تاخير انجام داد. اين مهم نيست كه بهانه هاي اين تاخير چه بوده بلكه مهم اين است كه اين تاخير در هر حال رخ داده است. روسيه قراردادي مكتوب با ايران امضا كرده است كه سامانه پدافند هوايي اس 300 را به ايران تحويل بدهد اما مي دانيم و روس ها هم اعلام كرده اند كه اين كار را لااقل به اين زودي ها انجام نخواهند داد. براي ايران اين موضوع روشن شده است كه براي روس ها اصل بر اين است كه بر سر آنچه ميان آنها و ايران وجود دارد با غرب معامله كنند و تنها زماني به تعهدات خود عمل مي كنند كه امكان هيچ نوع معامله اي با غرب وجود نداشته باشد. تا امروز خود نيروگاه بوشهر موضوع معامله روسيه و غرب بود و از اين به بعد سوخت اين نيروگاه مي تواند موضوع چنين معامله اي باشد. آنچه اين نگراني را اضافه مي كند تحليل هاي برخي منابع روس در همين 2-3 روز گذشته است كه تاكيد مي كنند تامين سوخت نيروگاه بوشهر ابزاري براي اعمال نفوذ روسيه بر ايران در مذاكرات آينده خواهد بود. بنابراين كاملا منصفانه است اگر نتيجه بگيريم ايران حق دارد به روسيه اعتماد نكند و از همين حالا به دنبال تامين مطمئن سوخت براي نيروگاه بوشهر از طريق غني سازي و توليد سوخت در داخل خاك خود باشد تا اين موضوع تضمين شود كه بوشهر به طور مستمر فعايت خواهد كرد و وقفه اي در كار آن ايجاد نخواهد شد. مسئله بعدي كه داراي اهميت عميق راهبردي است، اين است كه سوخت گذاري راكتور بوشهر هرگونه حمله به تاسيسات هسته اي ايران را به طور كامل منتفي مي كند. پيش از اين مكررا استدلال كرده ايم كه حمله نظامي به دلايل اطلاعاتي، عملياتي و دلايل مربوط به تبعات و نتايج، هيچ وقت يك گزينه واقعي روي ميز آمريكايي ها نبوده و اين اواخر هم فقط به دو دليل 1- جلب حمايت لابي صهيونيستي از دموكرات ها در انتخابات نوامبر و 2- كمك به موثر واقع شدن تحريم ها در تغيير رفتار ايران برجسته شده بود. اما اكنون و با سوخت گذاري نيروگاه بوشهر مي توان با اطمينان كامل گفت كه اين گزينه از هرگونه محتواي واقعي به طور كامل تهي شده است. موضوع به طور ساده از اين قرار است كه در شرايط فعلي هر طرفي كه بناي حمله به تاسيسات هسته اي ايران را داشته باشد، دچار يك پارادوكس استراتژيك غير قابل عبور خواهد بود. اگر بنا بر حمله به كل تاسيسات هسته اي ايران از جمله بوشهر باشد، همه كارشناسان اجماع دارند كه با وجود چيزي حدود 82 تن اورانيوم غني شده در قلب راكتور بوشهر، هرگونه حمله منجر به نشت فاجعه بار موارد راديو اكتيو و از بين رفتن كامل اكوسيستم خليج فارس خواهد شد. دقيقا به همين دليل بود كه جان بولتون اصرار داشت اگر اسراييل مي خواهد كاري در زمينه حمله به تاسيسات ايران انجام بدهد بايد اين كار را حتما تا قبل از سوخت گذاري راكتور به سرانجام برساند وگرنه بعد از آن ديگر امكاني براي انجام آن وجود نخواهد داشت. تحليلگران در ايران اكنون با اطمينان عقيده دارند كه تهديد نظامي فاقد هرگونه كاركرد بر تاثيرگذاري بر اراده ايران است چرا كه نيروگاه بوشهر درست مانند فردو به عنوان يك پدافند غير عامل براي نطنز عمل خواهد كرد و برعكس نطنز هم اهرمي خواهد بود كه از هرگونه تعرض به بوشهر جلوگيري مي كند. موضوع ديگر درباره بوشهر كه درباره آن بسيار كم سخن گفته شده اين است كه سوخت گذاري اين نيروگاه- چه آمريكايي ها بخواهند و بپسندند يا نه - فضايي را كه آنها بعد از قطعنامه 1929 و اعمال تحريم هاي يك جانبه اروپا و چند كشور ديگر عليه ايران ساخته بودند به طور اساسي تعديل مي كند. همه آنچه در ذهن آمريكايي ها بود، اين بود كه تحت فشار خرد كننده از خارج، تنگناها و مشكلات داخلي ايران هم به طور برجسته اي تشديد شود (تقسيم كاري نماياني از اين حيث ميان آمريكا و اسراييل از يك طرف و برخي سران داخلي فتنه انجام شده بود) و ايران براي خلاص شدن از اين وضع چاره اي جز تغيير محاسبات خود درباره برنامه هسته اي و امتياز دهي نبيند. سوخت گذاري نيروگاه بوشهر اين فضا را اساسا تغيير داد. راه اندازي اين نيروگاه مستلزم انتقال حجم زيادي از مواد و قطعات بسيار حساس به ايران بود كه اكنون به طور كامل انجام شده است. مهم تر از اين، آمريكايي ها از روسيه خواسته بودند با توجه به فضاي رواني ايجاد شده در اثر تحريم ها تصميم خود به راه اندازي فيزيكي نيروگاه بوشهر را لااقل اندكي به تعويق بيندازند تا اين فضا آسيب نبيند. روس ها اما عمدتا به اين دليل كه نمي خواستند اعتبار خود در بازار جهاني تامين قطعات و خدمات هسته اي را بيش از اين به خطر بيندازند و در كنار آن به اين علت كه تاخير بيشتر در راه اندازي نيروگاه هيچ بهره اقتصادي براي آنها نداشت، تصميم گرفتند به اين درخواست آمريكا اعتنا نكنند. ايران اكنون هيچ شباهتي به آن كشور منزوي و تحت فشار كه آمريكايي ها مي خواستند ندارد بلكه برعكس برنامه هسته اي ايران اكنون از فاز امنيتي به طور كامل خارج شده و يك برنامه صلح آميز و تجاري است. ايران به عنوان تنها دارنده يك نيروگاه هسته اي در خاورميانه اكنون بدل به الگويي شده است كه بي گمان بسياري از كشورهاي منطقه مايل خواهند بود پشت سر آن حركت كرده و راه آن را ادامه بدهند. اين موضوع اولا نوعي مسابقه هسته اي منتها از نوع تجاري و صلح آميز آن در منطقه به راه خواهد انداخت كه بدون شك براي شركت هاي غربي بسيار شيرين و رويايي است!! همين حالا مثلا در عربستان يك جنگ پنهان ميان فرانسه و آمريكا بر سر اينكه كدام يك از آنها طرف قراردادهاي هسته اي پر سود رياض باشد وجود دارد. بنابراين صرف نظر از تبليغات گمراه كننده برخي رسانه هاي غربي كشورهاي منطقه به زودي درخواهند يافت كه بايت بوشهر چيز زيادي به ايران بدهكارند. وجود اين نيروگاه هم پاي شركت هاي بزرگ داراي فناوري هسته اي را به منطقه باز خواهد كرد و هم سطح انرژي فعال براي درگيري در منطقه را به طور اساسي پايين مي آورد ونوعي امنيت پايدار را در آبراه حساس خليج فارس مستقر خواهد كرد. اين نوشته فقط مدخلي بر يك نگاه راهبردي به سوخت گذاري نيروگاه بوشهر است. برخي مطالب بسيار مهم در اين باره در اين نوشته بسط داده نشده است به اين دليل كه هر يك را بايد در فرصتي جداگانه و به تفصيل مورد تامل قرار داد. با اين حال اين پيامي بسيار بزرگ است كه ايران يك گام بلند به جلو برداشته و مهارت در فناوري نيروگاهي همزمان با تسلط بر چرخه سوخت، جايگاهي غير قابل خدشه به آن اعطا مي كند.

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: