موانع وحدت گروههاي سياسي
محمدعلي وکيلي
نگاهي به صحنه رفتار سياسي گروهها که اين روزها در جريان است، عمق يک عادت ديرين فرهنگي که عبارتست از «جزميت و خود مطلق بيني» را نشانگر است . هر کس ذهنيت خود را مساوي با عينيت ميانگارد و با اين پندار، خود را در قله حق و رقيب را در دامنه باطل ميشمارد. سياه و سفيد کردن همه چيز،منطق حاکم بر رفتار نخبگان سياسي شده است .در اين منطق به جز سياه و سفيد،رنگي ديگر وجود ندارد .گروهي گرفتار خصلت «خود نظام پنداري» هستند به اين معنا که خود را تا سقف نظام ارتقاء ميدهند و زلف افکار خود را به سقف نظام گره زده اند .ترجيحات و رفاه خود را،ترجيحات و رفاه اجتماعي قلمداد ميکنند. آنچه را خود درست و مطلوب ميپندارند به عنوان آنچه براي جامعه درست و مطلوب است، معرفي ميکنند .کاري ميکنند که تکليف منافع فرد و گروه از منافع عموم سخت ميشود .هر شکستي در سياستهاي آنان،شکست کل نظام تلقي ميشود و چون اين نتيجه غير قابل قبول است،پس مقدمه آن هم نبايد رخ نمايد . با اين منطق تلاش ميکنند رقيب را در مقابل نظام بنشانند . طرف ديگر صحنه را کساني که گرفتار خصلت «خود مردم انگاران» است تشکيل ميدهد .اينان اگرچه از حضور در قدرت بازمانده اند، اما براي مبارزه از خصلت «خود مردم انگاران» بهره ميبرند. خواست خود را،خواست کل مردم ميشمارند و در هر صحنه اي، سعي در نمايش تقابل نظام و مردم را دارند. با ادبيات سازي،تلاش ميکنند خود را سخنگويان همه مردم قلمداد نمايند و نظام را نقطه مقابل آن تصوير کنند. خود نظام پندارن،خود را در جايگاه خدايي مينشانند و دينداري اين و آن را اندازه ميگيرند و بازبان آتشين، اذهان مردم را عليه مخالفين ميشورانند و جامعه را از خطر منتقدين خود با انگهاي گوناگون برحذر ميدارند. خود مردم انگاران، هم بر منبر سخنگويي مردم، فرياد برمي آورند و از زبان مردم رقيب را کودتاچي، قلمداد ميکنند او را مستبد ميشمارند و با ژستي پيامبرانه و رحيمانه در قالب نصيحت و گاه در قالب الحذر به تخريب و تشکيک مخالف خود ميپردازند و از آنان به نام جاهل، ظالم و ضال و مضل نام ميبرند. اگر تصوير فوق بر واقعيت رفتار سياسيون امروز ايران منطبق باشد؛ آنگاه ما با طيفي گسترده از افراطي گري سلفي تا معتدل اخواني در سطوح مختلف جامعه روبرو هستيم و قشري گرايي و دگماتيسم سياسي، ويژگي بارز اين رفتارها ست .بازار سياست به مکاره بازار تحقير،تکفير،تخريب،اغراق گويي،گزافه گويي،خود مطلق بيني و فرافکني، تبديل شده است در اين مکاره بازار، آبرو هيچ قيمتي ندارد. دين و آبروي افراد هر روز چوب حراج ميخورد . هر کس براي اثبات خود، سعي در قرباني گرفتن از ديگري را دارد .اما تجربه تاريخي و قواعد سياست، نشان داده است که اين شکل سياست ورزي، پيروز ندارد. اين نوع رقابت، بازي باخت -باخت است. دايره خوديهاي مدعيان، خود مطلق بيني هر روز تنگ تر ميشود. اين نوع مدعيان روزي به انکار خود هم ميرسند .تا اين ويژگيها حاکم باشد، گوش آنان از نداي وحدت،گريزان است .تا شرايط و عادات کنار نرود و هر کس از قله خود پائين نيايد،هشدارهاي دلسوزان، نتيجهاي نخواهد داشت. دو خصلت "خود نظام پنداري " و "خود مردم انگاري" موانع اصلي وحدت در سپهر سياست ايران بحساب ميآيند .اما فجايع سياست نبايد ديگاه خرد و ايمان را کور نمايد. در شرايط بحران،سخت نيازمند قانون و اخلاق هستيم. اين دو همان چيزهايي هستند که اين روزها در هيجان،خشم و هوس گم شده اند .تا اين دو گوهر گم شده،پيدا نشوند، راه وحدت هموار نخواهد شد . اخلاق و قانون چراغ راه وحدت هستند. هر کس ميتواند هر عقيدهاي داشته باشد اما تکيه برچارچوب قانون و اخلاق، امکان زيست اخلاقي فراهم ميکند و سياست اخلاقي خواهد داشت.