تهران امروز: عوارض صدرنشيني ويتريننشينان
سيدجواد سادات رضوي
کد خبر :
119785
پديدههاي اجتماعي و فرهنگي دهه 80 كه اكنون آخرين ماههاي واپسين سالش را طي ميكنيم قابل ارزيابي و سنجشاند و سزاوارانه مورد واكاوي «عقل نقاد» به عنوان تجلي خرد ناب اجتماعي واقع شوند. در اين دايره البته موضوع و مسئله بسيار است كه بتوان از آن سخن گفت يا به كنكاش نشست ولي آنچه كه اكنون و در اين مقام شايسته است نگاهي دوباره به آن انداخت، شكاف و افتراقي است كه حد فاصل «موقعيت نخبگي» و «وضعيت ويتريني» برخي در جامعه پديدار شده است. برخي از دستههاي اجتماعي يا گروههاي فرهنگي كه بايد در جايگاهي نزديك به نخبگان جامعه باشند تمناي نشستن در پشت ويترين را بيشتر از خود بروز ميدهند تا بهحدي كه اساسا و پس از گذر زمان تبديل به «مانكنهاي» اجتماعي و فرهنگي شوند و بر همين اساس در حركتي عجيب سرمايههاي اقتصادي و منابع مالي را به سمت خود كشيدهاند و سبب ساز بروز پديده تازهاي در جامعه ايراني شدهاند. فاصله قابل توجه و گاه حيرتانگيز دستمزد اين ويتريننشينان با مشاغل ديگر اجتماعي و فرهنگي تا بدان پايه ادامه يافته كه بسياري از آحاد جامعه نسبت به آن واكنش نشان داده و خواهان رفع اين مسئله شدهاند. زيرا اين خط پرخطر علاوه بر
اينكه تاثير و تاثرات عميقي بر لايههاي زيرين اجتماعي ميگذارد باعث دور شدن همين گروههاي به ظاهر برگزيده از متن مردم ميشود. امروزه كسي نيست كه از فاصله بسيار زياد حقوق و دستمزد دو گروه اجتماعي «فوتباليستها» و «بازيگران سينما و تلويزيون» نسبت به مردم عادي آگاه نباشد و در مورد اين همه فاصله و شكاف بلاموضع باشد.
آنچه اين مسئله را حساستر كرده فراگيري و گستردگي اين جريان نادرست است كه آرامآرام ميرود سطوح مختلف اجتماعي را درنوردد و تاثيرات عميق اجتماعي و فرهنگي به بارآورد. در واقع جامعهشناسان، نخبگان، مسئولان و صاحبنظران به اين ميانديشند كه اگر ويتريننشينان اجتماعي قدر ببينند و بر صدر نشينند تكليف خردمندان و خردپژوهان جامعه چه ميشود. زيرا در رابطه و نسبت «تلاش» و «پاداش» هيچ «انگيزهاي» براي سختكوشان جامعه باقي نميماند تا به دستيابي ديريابها چشم بدوزند و با تكيه بر خرد و دانش، نسلهاي نوخاسته را به فراسوي بودنها بكشانند. در اين فضا علم آموزي نه فخر كه شايد خود نشانه ناشناختهاي شود از ناهمساني اجتماعي. در واقع عارضه اصلي صدرنشيني ويتريننشينان نه صرفا حيف و ميل بيتالمال و ايجاد فاصله بزرگ بين حقوق و دستمزد و برخي گروههاي اجتماعي، بلكه تزريق روحيه ويترينپسندي و ظاهرگرايي و تشويق كمكاري و كمكوششي و استفاده كردن از روابط نادرست يا نشانههاي نابهجا براي پيشرفت و ترقي اجتماعي است.
وقتي فوتباليست يا هنرپيشهاي بدون داشتن شايستگيهاي مناسب با حقوق و مزاياي بالاتر از سطح عالي مديريت در كشور زندگي خود را ارنج ميكند چگونه ميتوان به دانشجويان و دانشآموزان درس علمآموزي داد؟ زماني كه «جنجالپيشگي» خريدار داشته باشد و رونق بازارها منوط به مكارگي دروغ و دغل شود و رسوايي اخلاقي اين جماعت نو رسيده باب روز گردد و «پول» و «ويترين» معنادهنده زمان و طراحان آينده شوند حتما اتفاقي در بنمايه فرهنگي كشور رخ داده يا در شرف رخ دادن است كه هوشياري دروازهبانان اخلاقي جامعه را ميطلبد. ساده گرفتن چنين پديدهاي كه در اين دهه در حال ريشه دواندن در لايههاي زيرين جامعه است خود مقولهاي عقل فريب است. اين پديده نازيبا نيازمند بررسي دقيقتر و برخورد جديتر و عاليتر از سوي همه كساني است كه دغدغه تعالي و توسعه ايران عزيز را به جان ميخرند و فكر ميكنند ايران و ايراني شايسته بيشترين تلاشها و عاليترين كوششها براي رسيدن به قله آباداني و پيشرفتاند. در اين مسير قطعا نميشود يك شبه ره صدساله طي كرد؛ راهي كه ويتريننشينان، مبلغان و مروجان آن هستند.