عرضه اولیه سهام (IPO) چیست؟
اگر قصد سرمایهگذاری در بازارهای بورسی را دارید، یکی از مفاهیم مهمی که باید به خوبی با آن آشنا باشید، عرضه اولیه سهام یا به لاتین Initial Public Offering است. عرضه اولیه سهام، زمانی در بورس و فرابورس اتفاق میفتد که یک شرکت قصد دارد برای اولین بار، سهام خود را به شکلی عمومی، به فروش برساند. همچنین عرضه اولیه سهام، به روشهای گوناگونی صورت میگیرد که در ادامه شرح داده شده است. ما قصد داریم در این مقاله، شما را به زبانی ساده و بهصورت کامل با عرضه اولیه سهام آشنا کنیم؛ پس این مقالهی مفید را از دست ندهید.
عرضه اولیه سهام یا (IPO) چیست؟
همانطور که ذکر شد، در بازارهای بورس و فرابورس، عرضه اولیه سهام (IPO) زمانی اتفاق میفتد که یک شرکت سهام خود را برای اولین بار به صورت عمومی به فروش میگذارد. البته وقتی صحبت از عرضه اولیه میشود، اکثرا فکر میکنند که این شرکت تازه وارد بازار شده است، اما اینطور نیست. بسیاری از این شرکتها از چند سال قبل فعالیت خود را در این بازار شروع کرده و معمولا عملکرد خوبی داشتهاند. همچنین، سهام خود را به صورت عمومی عرضه نکرده و بهصورت اختصاصی در دسترس برخی سازمانها و افراد قرار دادهاند.
معمولا در عرضه اولیه سهام، ۵ تا ۱۰ درصد از کل سهام یک شرکت ارائه میشود که البته این مقدار ممکن است گاهی متفاوت باشد. موضوعی که عرضه اولیه سهام را برای سرمایهگذاران جذابتر میکند، ارزانتر بودن قیمت سهم از ارزش ذاتی آن که توسط تحلیلگران برآورد شده، است.
این پروسه باعث میشود تا میزان تقاضا برای یک سهم بیشتر شده و قیمت سهام شرکتها پس از عرضه اولیه، رشد قابل قبولی را تجربه کند. در ادامهی این روند و پس از افزایش تقاضا و قیمت سهم، به مرور زمان میزان تقاضای آن کاهش مییابد. در چنین شرایطی، میگویند که قیمت سهم مورد نظر، به تعادل رسیده است.
پس از مدتی، رفتار بازار با سهام این شرکت به حالت قبل برمیگردد و بالا و پایین رفتن قیمت آن تنها به عملکردش بستگی دارد. پس اگر قیمت یک سهم بعد از عرضه اولیه بهصورت هیجانی رشد کرده باشد، باز هم ممکن است بخاطر عملکرد بد قیمت آن کاهش یابد.
فراموش نکنید قبل از هر چیزی آموزش ببینید سپس اقدام به سرمایه گذاری در بورس کنید پیشنهاد میشود قبل از هر چیزی اول آموزش بورس را شروع کنید سپس سراغ مقالات و سرمایه گذاری در این حوزه بروید.
انواع مختلف عرضه اولیه سهام چیست؟
عرضه اولیه سهام شرکتها به روشهای گوناگونی صورت میگیرد که در ادامه هرکدام را برایتان شرح خواهیم داد.
-
روش بوک بیلدینگ: این روش بهدلیل مزیتهایی که دارد نسبت به راههای دیگر مرسومتر است. مهمترین مزیت این روش، امکان ثبت کردن سفارش به اشکال متفاوت است. در روش بوک بیلدینگ، هرکدام از سفارشها با توجه به قیمت مشخص شده توسط خریدار و حداکثر حجم تعیین شده، در سامانه معاملاتی ثبت خواهد شد. در این روش، قیمت کف سهم توسط شرکت مشخص میشود، اما خریداران میتوانند تا ۱۰٪ بیشتر پیشنهاد خرید بدهند. یکی دیگر از مزایای این روش نسبت به راههای دیگر، این است که سفارشهایی که زودتر ثبت شوند، سریعتر انجام نخواهند شد و لازم نیست حتما سفارش خود را خیلی زود و قبل از بقیه ثبت کنید. همچنین تفاوت بوک بیلدینگ با روشهای دیگر این است که شما با ثبت یک درخواست میتوانید در عرضه اولیه سهام شرکت کنید و لازم نیست در یک سفارش ۲۵۰ سهم و در روش دوم ۱۵۰ سهم سهم ثبت کنید؛ بلکه در همان درخواست اول ۴۰۰ سهم را یکباره ثبت خواهید کرد.
-
روش حراج: در این روش، اولویت خریداری سهام با کسانی است که بیشترین پیشنهاد برای خرید را داده باشند. البته امروزه دیگر مثل قبل، از این روش استقبال زیادی نمیشود؛ چرا که در این روش کسانی که سهام درخواستی خود را زودتر و با قیمت بیشتری ثبت کردهاند، همیشه در اولویت هستند. در نتیجه قیمت بهشکلی غیرمنطقی و بیشتر از آنچه که باید، افزایش پیدا میکند.
-
روش ترکیبی: نوینترین روش ثبت درخواست در عرضه اولیه سهام، روش ترکیبی است. در این شیوه، ثبت درخواست در دو مرحله صورت میگیرد. در اولین مرحله، بخشی از سهام که برای عرضه در بازار بورس تعیین شده است، بهسرمایهگذارانی که شرایط لازم را دارند تخصیص داده میشود. در مرحله بعدی، سایر سرمایهگذاران قادر خواهند بود تا سفارشهایشان را به قیمت مشخص شده در مرحلهی قبل، ثبت نمایند. این یعنی؛ اجازه ثبت کردن سفارش، فقط در این قیمت امکانپذیر بوده و بازه قیمتی دیگری وجود نخواهد داشت. تعداد سفارشات نیز همانی است که در آگهی عرضه اولیه سهم در ابتدا، ثبت شده بود.
چند نکته در رابطه با عرضه اولیه سهام
حقیقت این است که سرمایهگذاری و ورود به بازارهای مالی، همیشه همراه با ریسک بوده است و هیچ راهی برای اجتناب از این ماجرا وجود ندارد؛ اما اگر شما قبل از خرید سهام اولیه شرکتها، به خوبی تحقیق و تحلیل کرده باشید، میتوانید میزان این ریسک را تا حد زیادی کم کنید. با اینکه خرید سهام در عرضه اولیه با سوددهی همراه است؛ ولی با تحلیل درست، شما میفهمید که بهتر است این سهام خریداری شده را با همان سود اندک اولیه بفروشید یا آن را برای رسیدن به سود بیشتر نگه دارید.
اگر قصد دارید بعد از عرضه اولیه سهام، مقدار بیشتری سهم بخرید و طولانیمدت روی آن سرمایهگذاری کنید، حتما باید تاریخچه و عوامل وابسته به شرکت را مورد بررسی قرار دهید، اما اگر قصد فروش سهام بعد از عرضه اولیه را دارید، نیازی به تحقیق و تحلیل حرفهای و جامع نیست. اینکه چه زمانی باید سهامی که خریدهاید را بفروشید، خود جریانی مفصل است، اما بهصورت خلاصه؛ میتوان اینطور گفت که هرگاه حس کردید تقاضا برای خرید سهام کم شده و قیمت آن رو به کاهش میرود، میتوانید سهام را بفروشید. این اتفاق گاهی یک ماه و گاهی ۴ یا ۵ ماه پس از عرضه اولیه سهم میفتد.
البته نکته مهم دیگری نیز وجود دارد که باید بدانید. برخلاف باور عمومی، عرضه اولیه سهام همیشه هم سودآور نیست و گاهی باعث میشود تا متحمل ضرر شوید. اجازه ندهید این عقیده که این نوع عرضه همیشه با سود همراه است، باعث شود که از بررسی و تحقیق قبلی چشمپوشی کنید. اگر قیمتی که روی سهام گذاشته شده، نزدیک به ارزش ذاتی آن بوده یا برگزار شدن عرضه اولیه سهام در زمان رکود بازار باشد، احتمال اینکه از خرید آن پشیمان شوید، بالاست!
مرجع : بهترین سایتهای آموزش بورس