قرار نیست به هر قیمتی بجنگیم
حجت الاسلام محمدرضا زائری، که درباره اخلاق در فضای نوشتاری و رسانهای به صورت تخصصی کار کرده و کلی حرف برای گفتن دارد.
کد خبر :
120656
وبلاگ نیوز: همین دقتها و دقیق شدنها، و رعایت ادب و نزاکت باعث نمیشود فرد احساس کند شکست خورده میدان است؟ انگار که مثلا یک شخص اولی به شخص دوم به ناحق شروع به فحاشی میکند و شخص دوم سکوت کند یا مودبانه جوابش را بدهد. آیا این باعث نمیشود ناظر ماجرا و یک شخص سوم احساس کند که شخص دوم بازنده ماجرا بوده است؟ اتفاقا برعکس! در این رقابتها، کسی که عصبی میشود، بددهانی میکند و تهمت میزند شکست خورده است. کسی که بر حق است و به حق بودن خودش ایمان دارد، مطمئنا از جا در نمی رود. امام صادق(ع) در حدیثی میفرماید: اگر یک گردو در دستت باشد و تمام مردم دنیا
بیایند و بگوید در دست تو طلاست، برای تو قابل قبول نیست. عکس آن هم صادق است. اگر قطعه طلایی در دستت باشد و تمام مردم دنیا بگویند در دستت گردوست، باز هم برای تو فرقی نمیکند. اگر ما بر حق هستیم، طرف مقابل هر چه بگوید، نباید تعادلمان را از دست بدهیم. ما باید به طرف مقابل حرفمان را بزنیم و به او بگوییم که اگر نپذیرفتی، این شما هستی که ضرر میکنی. از طرف دیگر، اگر در جنگ تحمیلی هم ما میخواستیم با همین معیارهای چشمی و ظاهری نگاه کنیم، شکست خوردهایم. اصلا با همین معیاری که شما میگویید، امام حسین(ع) هم در کربلا از سپاه دشمن شکست خورد! اما آن چیزی که امام(ع) را در
کربلا پیروز میکند، رعایت التزامات و ملاحظات است. همینها باعث عزت اسلام و مکتب شیعه و عاشوراست. وبلاگ نیوز: این برخورد در همه شرایط باید انجام بگیرد؟ یک حالت دیگر هم دارد. وقتی فاسد، این فساد را به حوزه اجتماعی بکشاند و مشغول به افساد در حوزه عمومی شود، باید ساز و کار اجتماعی با او برخورد کند. نظام اجتماعی اسلام هم در این زمینه به کسی حق نمیدهد که برای هرج و مرج در جامعه، کسی برخورد شخصی انجام بدهد. مثلا اگر وبلاگی در حال انجام عمل خلاف است، به جای اینکه خودمان اقدام کنیم، آن را به مراجع قانونی گزارش بدهیم. وبلاگ نیوز: آن وقت اگر ساز و کار
قانونی پاسخگو نبود چه؟ از دست شما چه کاری برمیآید؟ میخواهی هکش کنی؟ وبلاگ نیوز: نه! بحث ما کاملا محتوایی است. در تندترین حالت، مقابله به مثل است. همانند او برخورد کنیم. دو حالت دارد. اول این که طرف دارد ناسزا میگوید. کسی هم نیست برخوردی بکند. پس من هم بیایم ناسزا بگویم و افساد کنم. پس این همانی میشود که او میخواهد. قرآن میفرماید: به کسانی که در جبهه مقابل شما هستند ناسزا نگویید. چون وقتی تو به او ناسزا میگویی، او هم به خدای تو ناسزا میگوید. حالت دوم آن است که شما تشخیص بدهی اگر با رعایت چارچوب مقابله به مثل کنی طرف عصبیتر میشود یا از
کارش دست میکشد؟ اگر شما آمدی طوری برخورد کردی که طرف عصبیتر شد و بدتر اهانت کرد، شما در گناه افساد عمومی آن شریک هستی. اما اگر توانستی در قالب چارچوب شرعی کاری کنی که از توهین دست بکشد، ما دست شما را هم میبوسیم. البته بعضی وقتها هم باید تحریم و بایکوت کرد که این بستگی به تشخیص وبلاگنویس دارد. اما بهترین راه آن است که منطقی برخورد کنیم و با ادب و متانت جواب بدهیم. ما که بالاتر از شهید مطهری نیستیم. او در مجله زن روز در زمان طاغوت به عنوان یک فقیه، مقاله مینوشت و منتشر میکرد. ما که بالاتر از شهید مطهری نیستیم. او در مجله زن روز در زمان طاغوت به عنوان یک
فقیه، مقاله مینوشت و منتشر میکرد.
وبلاگ نیوز: حد و حدود این شناخت را چه کسی معین میکند؟ از کجا باید دریافت کرد؟ بخشی از آن به فهم و درک کلی افراد بستگی دارد. کار رسانه هوشمندی خاص خود را میطلبد. در مواردی هم که به دو راهی رسیدیم، بهتر است از افرادی که داناتر و فهیمتر هستند و چارچوبهای اعتقادیشان را قبول داریم سئوال کنیم. چون ممکن است دشمن در طراحی یک بازی بلندمدت، ما را هم به بازی بگیرد. جنگ نرم، قواعد خاص خودش را دارد. دشمن ما، محاسبه قدمهای بعدی خود را میکند و ما را در یک مسئله خیلی پیش پا افتاده درگیر میکند و پس از آن به ما یک ضربه بزرگتر میزند. وبلاگ نیوز: همین
مبهم بودن قواعد راه، به ما اجازه میدهد که مثلا در مواقعی که مجوز شرعی در یک مصداق خاص از ولی فقیه نداریم، جلوتر از او حرکت کنیم؟ حالا با هر بهانهای. خط شکنی، پاکسازی و دیگر بهانهها؟ مبنای ما در دین این است که ولایت فقیه، شعبهای از ولایت اهلبیت(ع) است. امام صادق(ع) میفرماید: خداوند عدهای را لعنت میکند. کسانی که وقتی من چیزی را میگویم، آنها میگویند منظورش چیز دیگری است. من امام کسی هستم که از من اطاعت کند. اگر ولی فقیه شخصا و خصوصی کسی را در اتاقش دعوت کند و بگوید فلانی! در فلان موضوع شما اینطور برخورد کن، بله! این میشود مجوز شرعی. اما به
هیچ شکل دیگر ما مجوز شرعی نداریم. ما امام داریم که پشت سر او حرکت کنیم و جا پای او بگذاریم. اگر قرار باشد هر کسی با توجیه خودش، بگوید من راه را برای ولی فقیه باز میکنم و پیشمرگش میشوم، آن شخص میشود ولی فقیه و بقیه پشت سر او. این حرفها شروع خطرهایی است که ضررش به مراتب از نفعش بیشتر است. حتی اگر بپذیریم جایی این خط شکنی، سودی برای جبهه انقلاب دارد، به نظرم میارزد این سود را برای جلوگیری از ضرر، نادیده بگیریم. اتفاقا ما به چیزی که امروز نیاز داریم، این است که عدهای برای تحقق اهداف خود ولی فقیه، پیشمرگ بشوند، نه برای تشخیص شخصی خودشان! حساسیت
همینجاست. فرق بین حق و باطل بسیار باریک است و تأکید مقام معظم رهبری برای داشتن بصیرت برای همینجاست. در ظاهر خیلی چیزها شبیه هم است. اما اصل برای ما، تبعیت واقعی از ولایت فقیه است. ما کسی را میخواهیم که امروز با معیارهای ولی فقیه به صورت منطقی و عقلانی و تعبدی درست و صحیح حرکت کند و بداند که حمایت از ولی فقیه از راه باطل، حرام است. وبلاگ نیوز: برای اتحاد بیشتر در فضای مجازی چه باید کرد؟ ما بدون اینکه متوجه باشیم، به خیال محدودیت ضد انقلاب، داریم جبهه انقلاب را تضعیف میکنیم. یعنی اگر در مقابله با دشمن اصلی در جبهه جنگ نرم، به مسائل فرعی درگیر
شویم، در واقع به دشمن کمک کردیم. بزرگترین کمک به دشمن، پرداختن به مسائل داخلی به جای هدف قرار دادن دشمن اصلی است. نباید به انتقادها معترض شد. کسی که انتقاد میکند، دشمن نیست و وقتی دارد در جبهه خودی نقد میکند، هنوز خودی و محترم است. امیرالمومنین علی(ع) یکی از نشانههای اضمحلال را تمسک به فروع و رها کردن اصول بیان میکند. امروز دشمن اصلی ما امریکا، اسرائیل و استکبار جهانی است. اگر به جای توجه به دشمن اصلی، متوجه مسائل خودمان بشویم، متوجه رنگ جانماز فلانی در نماز جمعه و آستین کوتاه فلانی در مراسم شب احیا بشویم، این در واقع کمک به خود دشمن است. کسی که اساس
ولایت فقیه را قبول دارد، نباید جزو دشمن حساب شود. با این روحیه کم تحملی که من در برخی از وبلاگنویسان سراغ دارم، هر جور حساب کنید، اختلاف پیش میآید. باید اشخاص را طبقه بندی کرد و هر کسی را بر اساس میزان قبول داشتن اصول قبول داشت. اما نباید به انتقادها معترض شد. کسی که انتقاد میکند، دشمن نیست و وقتی دارد در جبهه خودی نقد میکند، هنوز خودی و محترم است. وبلاگ نیوز: یعنی به اعتقاد شما نقد درونگفتمانی و درون جبههای هم در چارچوب باشد؟ من معتقدم که اگر مسلمان باشیم و به اخلاق اهل بیت عمل کنیم در انتقاد کردن هم مبنا و شیوه مان همین گونه خواهد بود نه شیوه
غربی. یعنی هدف انتقاد اصلاح است و طبعا با رعایت آداب و اصولش. پس اگر انتقاد منجر به اصلاح شود و موجب سوء استفاده دیگران نباشد مجاز است. ولی جایی که دعوا و اختلاف ما از نگاه بیرونی مورد بهره برداری قرار می گیرد اتفاقا ما باید ملاحظه کنیم و مراعات کنیم و"رحماء بینهم" باشیم. این قاعده ماست. اصل قاعده رابطه برادرانه و اتفاق حول اصول و محورهای اساسی است و پیش گیری از اختلاف و تفرقه ونیز چشم پوشی از خطاهای کوچک. اما در عین حال معنایش این نیست که انحراف و خطا را ببینیم و به روی خود نیاوریم. در واقع همان طور که در همه زندگی مان قرار است مسلمان باشیم، انتقادمان هم
باید انتقاد مسلمانی باشد و در درون خودمان و با هدف اصلاح. نه در پیش چشم غریبهها و با رفتار و شیوه نامسلمانی.