قرارداد هوشمند یا Smart Contract از چه مواردی تشکیل شده است؟
قرارداد هوشمند یا Smart Contract پروتکلی است که توسط برنامهنویسان کدنویسی شده و در صورت اجرای دقیق مفاد قرارداد به اجرا در میآید. مفاد قراردادهای هوشمند، بهصورت دقیق برنامهریزی شده و سپس بر بستر بلاکچین اجرا میشوند. قراردادهای هوشمند مهمترین عامل در پیشبرد نسل سوم اینترنت یا Web3 محسوب میشوند که در ساخت اپلیکیشنهای غیرمتمرکز بر بستر شبکهٔ بلاکچین، نقشی بسیار اساسی دارند. درحقیقت میتوان گفت با ارائه مفهومی به نام قراردادهای هوشمند در فناوری بلاکچین، توسعهدهندگان برای اولین بار توانستند خلاقیت خود را در صنعت امور مالی غیرمتمرکز یا دیفای بهخوبی بهکار بگیرند و موجب رشد این حوزه شوند. چنانچه با مفهوم قراردادهای هوشمند آشنایی ندارید، با ما همراه باشید تا دربارهٔ آنها بیشتر بدانید:
اجزای قرارداد هوشمند چیست؟
قراردادهای هوشمند بدون دخالت شخص ثالث یا همان واسطه صورت میگیرند و پیگیری آنها از طریق شبکهٔ بلاکچین و بهصورت همتابههمتا بین دو طرف معاملهکننده انجام میشود. در بلاکچین تمامی اطلاعات بین اعضا توزیع شده و سپس منتشر میشود. قرارداد منتشرشده بههیچعنوان قابلیت تغییر و دستکاری ندارد و پس از نهاییشدن تغییر نمیکند. هر قرارداد اسمارت کانترکت از مواردی تشکیل شدهاست که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم:
-
امضاکنندگان
امضا کنندگان به طرفین یک معامله اطلاق میشود که از طریق امضای دیجیتال، موافقت خود را برای تائید قرارداد اعلام میکنند. امضای دیجیتال یک فرایند رمزنگاری متقارن است که برای راستی آزمایی اعتبار پیامها و یا اسناد دیجیتالی از آن استفاده میشود. درواقع شرکتکنندگان قرارداد با اعمال امضای دیجیتالی به آن قرارداد اعتبار میبخشند.
-
موضوع قرارداد
برای اجرای معاملات، قراردادهای هوشمند باید به موضوع قرارداد دسترسی داشته باشند تا امکان کنترل خودکار پروسه خرید یا عرضه وجود داشته باشد. برای مثال، اگر قرارداد به دسترسی طرف مقابل به یک فایل خاص اشاره شده باشد، برنامهٔ قرارداد نیز باید به آن فایل دسترسی داشته باشد.
-
شرایط قرارداد
شرایط قرارداد درواقع بیانکنندهٔ شرح دقیقی از مراحلی است که اگر در طی فرایند بهدرستی رخ دهد، قرارداد هوشمند به اجرا در میآید. لازم است که بدانید، شرایط قرارداد با زبان برنامهنویسی سالیسیتی نوشته میشود و به اجرا در میآید، یعنی برای نوشتن یک قرارداد دیجیتالی، به دانش برنامهنویسی و کدنویسی نیاز است.
-
اوراکل
اوراکل در اصل سیستمی است که یک سری اطلاعات خارجی را وارد قرار میکند تا مورد بررسی و پردازش قرار بگیرند. برای مثال، اگر قرارداد در رابطه با نرخ طلا و ارز باشد، یک اوراکل برای بررسی قیمت روز طلا و ارز به قرارداد اضافه میشود.
-
پلتفرم اختصاصی
قرارداد اسمارت برای اجراشدن به یک پلتفرم اختصاصی نیاز دارد تا آن را در میان کاربران توزیع کند. این قراردادها پس از انتشار در بستر رسمی بلاکچین مانند اتریوم اجرا میشوند.
از قراردادهای هوشمند در چه مواردی استفاده میشود؟
یکی از موارد استفاده از قراردادهای هوشمند به حوزهٔ ارزهای دیجیتالی ارتباط دارد. ارزهای دیجیتال و قراردادهای هوشمند به پلتفرمهای مالی غیرمتمرکز اجازه دادهاند تا بدون نیاز به واسطه، خدمات مالی ارائه کنند. قراردادهای دیجیتالی تراکنشهای پیچیدهای مانند وام گرفتن و قرض دادن را از طریق پلتفرمهای DeFi فعال کردهاند. برای نمونه AAVE یک پلتفرم دیفای است که امکان وام گرفتن و قرض کردن را در ارزهای دیجیتالی مختلف فراهم کردهاست. کاربردهای قراردادهای اسمارت کانترکت فراتر از معاملات ارزهای دیجیتالی است و در صنایع مختلفی کاربرد دارد که هر قراردادی شرایط خاص خودش را دارد و براساس همان شرایط اجرایی میشود. از قراردادهای هوشمند در موارد مختلفی استفاده میشود که در ادامه چند مورد از آنها را بیان کردهایم:
-
بهداشت و درمان
قرارداد هوشمند در صنعت بهداشت و درمان به کاهش هزینههای جاری و همچنین افزایش امنیت و ایمنی در پروندههای بیمار کمک میکند. Applicature یک برنامهٔ توسعهٔ بلاکچین است که به حفظ یکپارچگی دادهها کمک میکند و بهطور گسترده در مراکز بهداشتی و درمانی کاربرد دارد.
-
بازار املاک
بازار املاک هم بینصیب از مزایای فوقالعاده قراردادهای هوشمند نبوده است. معاملات ارزان، سرعتبالا و وامهای قراردادی هوشمند، حذف کمیسیون واسطه املاکی از نقاط قوت قراردادهای دیجیتالی در بازار املاک هستند.
-
دفاتر اسناد رسمی
تا به امروز مدیریت و ثبت و نقلوانتقال اسناد رسمی، توسط دفاتر ثبتاسناد فیزیکی انجام میشد، اما با روی کار آمدن مفهومی به نام قراردادهای هوشمند، امنیت اسناد و مدارک را در دفاتر فیزیکی به چالش کشیده است، زیرا قراردادهای هوشمند ایمنی بالایی دارند و امکان هک شدن و تغییرات در اسناد بسیار کم است. برنامهنویسی قراردادهای دیجیتالی به نحوی انجام شدهاست که در صورت هک شدن، به همهٔ اعضا اطلاع دهد.
ویژگیهای قراردادهای هوشمند
-
قراردادهای هوشمند به طرفین معامله اجازه میدهند تا به شرایط و ضوابط متن قرارداد بهصورت کامل، صریح و شفاف دسترسی داشته باشند. در ضمن پس از عقد قرارداد، امکان هیچگونه تقلب و دستکاری در مفاد آن وجود ندارد.
-
امنیت در قراردادهای Smart Contractحرف اول را میزند، چراکه این قراردادها از بالاترین سطوح رمزنگاریشده استفاده میکنند. همچنین طرفین معامله با احراز هویت کامل مشخص شدهاند و قرارداد را به امضای دیجیتالی میرسانند که خود این نیز یکی دیگر از نقاط قوت امنیت در قراردادهاست.
-
سرعت عمل در اجرایی شدن قرارداد یکی دیگر از مزایای استفاده از قرارداد هوشمند است. این قراردادها بهدلیل بستری که در وب دارند، تراکنشها را با سرعت بالاتری نسبتبه قرارداد کاغذی سنتی انجام میدهند.
-
قراردادهای دیجیتالی بهصورت خودکار کار میکنند و عملیات اجرای قرارداد را تنظیم میکنند. مستقل بودن و غیرتمرکز بودن قراردادهای دیجیتالی، یک ویژگی عالی و منحصربهفرد برای استفاده آنها است.
-
دقت قراردادهای هوشمند نیز از دیگر نکات مثبتی است که نمیتوان از آن چشمپوشی کرد. تمام شرایط و ضوابط قرارداد با جزئیات دقیقی ثبت میشوند و ضرورت استفاده از کاغذ را برای انعقاد قرارداد از بین بردهاند.
-
ذخیرهسازی و پشتیبانگیری قراردادهای هوشمند از دیگر ویژگیهای مثبت استفاده از آنهاست. درصورتیکه دادههای قرارداد از بین بروند، امکان استفادهٔ دوباره از آنها و پشتیبانگیری وجود خواهد داشت.
سخن پایانی
قراردادهای هوشمند از 5 رکن اصلی طرفین قرارداد، شرایط و ضوابط، موضوع قرارداد، سیستمهای اضافهکنندهٔ اطلاعات و بستر انتشار هوشمند، تشکیل میشوند. این اجزای قرارداد بهسادگی میتوانند امنیت معاملات را تعیین کنند و با سرعت بالایی قرارداد را اجرایی کنند. به نظر شما مهمترین ویژگی قراردادهای هوشمند چیست؟
منبع :