عراق بدون خاكريز
دكتر فلاحت پيشه
در سال 2003 ميلادي زماني كه جنگ عليه عراق در نهايت منجر به سقوط صدام و حكومت بعثي اين كشور شد ، برخي از استراتژيستهاي آمريكايي اين اقدام را خلاف منافع ايالات متحده خواندند و گفتند اين تحول ، خاكريزهاي شرق اسرائيل را كنار زده و جبهه عظيمي از شبه قاره هند تا سوريه ، لبنان و فلسطين را عليه آن رژيم يكدست ساخته است. اشاره استراتژيستهاي فوق به نقش صدام در انحراف سلسله جنگهاي 30 ساله اعراب و اسرائيل از هنگام حمله به ايران بود. اين جنگ ها كه از سال 1948 م شروع شده بود تا 1378 ش و امضاي پيمان سازش كمپ ديويد ميان مصر، رژيم صهيونيستي و آمريكا طول كشيد. ماموريت صدام و برخي از مرتجعين عرب اين بود كه جنگ عرب - اسرائيل را به جنگ عرب - عجم تبديل كنند ودر سال بعد جنگ عليه جمهوري اسلامي آغاز شد. از آن زمان تا به امروز هيچ جنگي ميان اعراب و اسرائيل شكل نگرفته است، غير از دو جنگ 33 و 22روزه با حزب الله لبنان و مقاومت فلسطين كه اتفاقا بر عكس جنگ هاي قبلي تنها در اين دوجنگ مسلمانان پيروز شدند. بنابراين در ميان زمامداران عرب هيچ كسي به اندازه صدام به رژيم صهيونيستي خدمت نكرد او علاوه بر خدمت راهبردي به دشمنان مسلمانان ، مانع توسعه همگن آنها نيز شد و اكنون كه تاريخ مصرف او سپري شده است ، عراق امروز ميتواند از جايگاه سوق الجيشي خود در قلب بين النهرين براي تقويت جبهه اسلامي و توسعه اين منطقه از دنياي اسلام استفاده نمايد. بر اساس تحليل راهبردي فوق، افكار عمومي منصف جهان اسلام از پايان هفت ماه بلاتكليفي در شكل گيري دولت و پارلمان عراق استقبال ميكنند. ترديد و تعلل ياران قديمي نوري المالكي در پذيرش مجدد نخست وزيري وي ناشي از نگاه خوشبينانه اش در همكاري با عوامل تيره روزي عراق در رژيم گذشته و عدم تحرك لازم در سامان دادن به دور تازه همكاريها با كشورهاي منطقه بود. به كارگيري مجدد شماري از نيروهاي نظامي وتكنوكرات بعثي در راس فرماندهي لشكرهاي شانزده گانه عراق و راس مديريتي وزارتخانههاي اين كشور، نگراني معارضين اصلي صدام در عراق را برانگيخته بود. ضمن اينكه اين انتظار وجود دارد كه نوري المالكي در دور تازه دولت خود برنامه زمانبندي شدهاي را براي خارج ساختن عراق از وضعيت امنيتي ارائه داده و پايان اشغال كشور را با بستن پايگاههاي آمريكايي در عمل اجرايي نمايد. چون حتي وجود يك نظامي يا مامور اطلاعاتي آمريكايي در عراق به منزله وجود احتمال شكل گيري طرحهاي بحران ساز در آينده است. ايران ، عراق و سوريه ميتوانند با اجراي خط تهران ، بغداد ،درياي مديترانه در زمينه تبادل مسافر و كالا ، سود آورترين خط ترانزيتي منطقه را در اختيار خود قرار دهند. روابط توسعهاي و اقتصادي ميان اين سه كشور به رغم برداشتن مانع سياسي صدام هنور به حداقل ظرفيتهاي خود نرسيده است. جمهوري اسلامي ايران در دوران ستم صدام به ملت خود و بويژه در دوران اشغال غير مسئولانه عراق توسط آمريكا و حاميانش، همواره از نقش پايمردي جهت كمك به استقرار سامان سياسي و اقتصادي در آن كشور برخوردار بوده است. به اين دليل كه مامعتقديم بايد از فرصت پيش آمده براي پايان دادن به مشكلات برادران ديني عراقي استفاده كرد و در عين حال با برداشته شدن موانع سياسي حداكثر استفاده از فرصتهاي همكاري موجود صورت گيرد. تبادل ميليوني زائرين ايراني و عراقي قرابتهاي فرهنگي ، قومي و زباني و حتي منافع مشترك مردم دو طرف مرزهاي كردي و عربي دو كشور ، زمينههاي غير قابل انكار توسعه روابط به حساب ميآيد. در شرايط كنوني با خروج فرارگونه نظاميان آمريكايي از عراق ، موانع دولت عراق براي اجراي راهبردهاي منطقهاي وملي خود فراهم تر از گذشته است. ديگر دليلي براي مسامحه با گروههاي تروريستي و بقاياي نظام بعثي عراق وجود ندارد. تداوم حضور گروههاي معارض كشورهاي منطقه درخاك عراق ميتواند با تبديل اين سرزمين به مامن تروريستها ، توسعه و سرمايه گذاري در آن را با مانع جدي مواجه نمايد. دليلي براي تبديل خاك عراق بويژه شمال اين كشور به پايگاه كمين و گريز گروههاي تروريستي قومي وجود ندارد. ودر نهايت اينكه يكي از دلايل عدم اقبال نخبگان عراقي به شكل گيري دولت حزب العراقيه آقاي اياد علاوي تداوم پيوند آن با ساختارهاي به جاي مانده از رژيم سابق بود . تلاش براي حفظ بعثيها بر خلاف قانون اساسي كشور، نمايندگي منافع آمريكا در شرايط سياسي جديد عراق و بويژه تلاش براي احياي زمينههاي اختلاف با برخي همسايگان از جمله جمهوري اسلامي ايران به مذاق مردم و سياستمداران امروز عراق خوش نميآيد. هم علاوي و هم بازيگران فرامنطقهاي عرصه تحولات عراق بايد بپذيرند كه واقعيات منطقه نسبت به ده سال پيش با تفاوت هايي جدي همراه شده كه عدم توجه به آن تنها منجر به شكستهاي راهبردي پي در پي خواهد شد. عراق آينده بدون خاكريزهاي تحميلي نقش بيشتري در تحولات خاورميانه بازي خواهد كرد.