پروندهای برای بیمارستانهای آلوده کننده
امروز 2385 روز از زمان اجرایی نشدن قانون مصوب مجلس گذشته است و در قانون به صراحت متولی جمعآوری زبالههای بيمارستان خود توليدكنندگان آن يعنی بيمارستان و درمانگاهها عنوان شدهاند.
شش سال است که متولی جمع آوری زبالههای بيمارستانی مشخص شده و طبق قانون مديريت پسماندها، مصوبه تاريخ 9 خرداد 1383، وزارت بهداشت موظف به نظارت جدی بر جمعآوری و بیخطرسازی زبالههای بيمارستانی است اما هنوز این وزارتخانه از اجرای این وظیفه خطیر شانه خالی میکند و نوک پیکان وظایف را به سمت شهرداری نشانه میگیرد. به گزارش خبرنگار اجتماعی «فردا»، در اين مسئله که تمام نهادهای دولتی و حتی خصوصی موظفند تا سلامت تکتک شهروندان ایرانی و پایتختنشین را تامین و ارتقا بخشند، شکی نیست اما سوال مهمی که در اینجا مطرح میشود این است که وزارت بهداشت چرا و با چه نیتی زیر بار مسولیت قانونیاش نمیرود؟ قانون چه میگوید؟ بحث زبالههای بيمارستانی و جمعآوری این مواد بیماریزا، بيش از 2385 روز پیش مطرح و پس از تصويب قانونی به صورت بخشنامه به وزارت بهداشت، شهرداری و دیگر نهادها ارسال شد اما این قانون هنوز نه تنها شکل و صورت اجرایی به خود نگرفته بلکه مانند سالهای قبل از تصويب، شهرداری هنوز بخش عمدهای از زبالههای بيمارستانی را که بسیار هم خطرناکند، جمعآوری و امحا میکند. این در حالی است که بر اساس قانون پسماندهای مجلس شورای اسلامی، زبالههای بيمارستانی جزو زبالههای خطرناك محسوب میشوند و جمعآوری و امحای این نوع خطرناک از زبالههای بيمارستانی برعهده توليدكنندگان آن كه همان بيمارستانها هستند، است. از سویی دیگر، بر اساس ماده 2 قانون پسماندها، انواع و اقسام زبالهها تعريف شدهاند و زبالههای پزشكی در زمره زبالههای ويژه و خطرناك قرار گرفتهاند که سلامتی و جان شهروندان را به مخاطره میاندازند. در اين قانون همچنین به صراحت ذکر شده که متولی جمعآوری زبالههای بيمارستان خود توليدكنندگان آن يعنی بيمارستان و درمانگاهها هستند نه شهرداری. هيات دولت نیز در مصوبهای تحت عنوان ضوابط و روشهای مديريت اجرايی پسماندهای پزشکی که ارديبهشت سال 1387 ابلاغ کرد، از بيمارستانها خواست در مبدا زبالههاي عفوني، تيز و برنده خود را بيخطر سازي کنند. همچنین مراکز بهداشت و درماني کوچک نيز موظف شدند از سايت مرکزی برای بیخطر سازی پسماندها استفاده کنند. اما هنوز مشخص نیست چرا وزارت بهداشت از زیر بار این مسئولیت بسیار مهم فرار میکند و طوق اشتباهات و کوتاهیهای خود را از گردن برداشته و به گردن شهرداری میاندازد. شهرداری چه میکند؟ امروز 2385 روز از زمان اجرایی نشدن قانون موصب مجلس گذشته و شهرداری کلان شهر تهران با وجود اینکه وظیفه جمعآوری و امحاء زبالههای بیمارستانی را ندارد اما باز هم دفن بهداشتی اين نوع زباله را در مرکز دفن پسماند انجام میدهد. در حالیکه مسولان وزارت بهداشت همانند سالهای گذشته، حرفهايی از خريد اتوکلاو و زباله سوز برای پسماندهای بهداشتی زدهاند اما باز هم میبینیم که اتفاقی در این زمنیه رخ نداده است. از سوی ديگر شورای شهر تهران و کميته محيط زيست که در راس آن رئيس اسبق سازمان حفاظت محيط زيست قرار دارد، سال گذشته در نامهای به دولت از اين نهاد خواست تا به وظايف قانونی خود در اين ارتباط عمل کند. مسئولیتی که تا کنون اثری از اجرايی شدن آن به چشم نمیخورد. کميته محيط زيست شورای شهر تهران، در این نامه خطاب به مسئولان دولتی اعلام کرد كه وزارت بهداشت در ارتباط با درخواست شورای شهر تهران برای اجرای تكاليف مندرج در قانون جامع مديريت پسماند و آييننامههای مرتبط از یک سو و تدوين ضوابط و استانداردهايی كه هنوز انجام نشده از سویی دیگر، هیچ اقدام لازم و ضروری انجام نداده و اعتبارات مورد نياز برای اجرای ضوابط اجرای پسماندهای پزشكی سال 89 و 80 نیز تامين نشدهاند.
معصومه ابتكار، رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران در اين خصوص میگوید: مصوبه مجلس، تكاليف سازمانهای مختلف را در زمينه پسماندها و زبالههای بيمارستانی مشخص كرده. اما هنوز کلان شهر تهران با استانداردهای مورد نظر برای بیخطرسازی زبالههای بيمارستانی فاصله زيادی دارد. با وجود اينكه سازمان تازه تاسيس مديريت پسماند تلاش زيادی در زمينه زبالههای بيمارستانی انجام داده و شهرداری تهران نيز با وجود اين كه فراتر از وظيفه خود در زمينه امحاء و معدومسازی زبالههای بيمارستانی وارد عمل شده اما بیخطرسازی زبالههای بيمارستانی نياز به مديريت متمركز وزارت بهداشت دارد چون حجم توليد اين زبالهها بسيار زياد است و موضوع خطرناك بودن اين زبالهها بر كسی پوشيده نيست. در حال حاضر حدود هفت تا هشت هزار واحد پزشكی و بهداشتی كوچك در شهر تهران وجود دارد كه در آنها بیخطرسازی زباله امكانپذیر نیست و از آنجائیکه سايت مركزی برای بیخطرسازی زبالههای خطرناک وجود ندارد، در نتیجه فرآیند بیخطر سازی در مورد زبالههای خطرناک کلانش هر تهران صورت نمیگيرد و تفكيك زبالههای بيمارستانی نيز به طور مناسبی انجام نمیشود و اين موضوع باعث انتشار روزانه انواع بيماریهای عفونی به سطح شهر میشود. باید دید وزارت بهداشت چه پاسخی برای این کوتاهی خود دارد؟ زبالههایی بس خطرناک، رها شده در شهر روزانه بیش از 330 مركز بهداشتی، درمانی و بيمارستانی در حدود 70 تا 80 تن زباله بیمارستانی خطرناک تولید میکنند. پسماندهايی که شامل پسماندهای عفونی، پاتولوژيك، اجسام تيز، دارويی، سرطانزا، شيميايی، راديواكتيو، كپسولهای حاوی گازهای پرفشار و فلزات سنگين و حتی اعضای بدن هستند که هر کدام به نوبه خود میتوانند نقش یک زباله خطرناك شهری را ایفا کنند. حال سوال این است؛ آیا بهتر نیست امحاء و معدومسازی زبالههای خطرناک بیمارستانی در اولویت نخست وظایف وزارت بهداشت که اتفاقاً مصوبه مجلس شورای اسلامی نیز هست، قرار بگیرد تا از بخشی از وظایف فرا قانونی شهرداری کم شود و ایمنی سلامت شهروندی در کلان شهر تهران به صورت همه جانبه، چه از سوی دولت و چه از سوی مجلس توسعه و رشد یابد؟