هر دو كشور براي از سرگيري روابط مسائلي را مطرح ميكنند كه به نظر ميرسد اين نگرش در هر دو كشور بايد «تعديل» شود وگرنه كار به سرانجام مطلوب نخواهد رسيد. ايران مايل است مصر پيمان «كمپ ديويد» را لغو كند ...
کد خبر :
125865
سفر حمید بقایی - رئيس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران - به مصر و بیان اینکه هیچ مشکلی در برقراری خطوط هوایی میان ایران و مصر وجود ندارد، بهانهای شد تا باردیگرموضوع روابط سیاسی قاهره و تهران مورد توجه قرار گیرد. به گزارش سرویس سیاسی« فردا» گسترش روابط ایران و مصر در هر دو کشور موافقان و مخالفانی دارد اما به نظر میرسد ایران و مصر به عنوان دو کشور بزرگ و تاثیرگذار جهان اسلام، نیازمند روابط گستردهتری هستند. از سوی دیگر نمیتوان این موضوع را نادیده گرفت که تحول در روابط ایران و مصر تا حد
زیادی از دخالت بازیگران دیگری چون آمریکا و رژیم صهیونیستی متاثر است. مجله همشهری دیپلماتیک در همین ارتباط گفتگویی دارد با حجتالله جودکی - اولین رایزن فرهنگی ایران در مصر پس از انقلاب اسلامی و کارشناس و پژوهشگر مسائل مصر که در ادامه می آید. تا چه حد امکان رونق خطوط هوایی تهران- قاهره وجود دارد؛ در حالی که مصر به سختی به ایرانیها ویزا میدهد؟ قطعا تا زمانيكه ويزايي در كار نباشد، رفت و آمدي هم وجود نخواهد داشت. بعد از سفر آقاي بقایي، وزير امور خارجه مصر اعلام كرد تا هنگامي كه ايران، تروريستهاي مصري را به ما تحويل ندهد و يا از ايران اخراج نكند، روابط دو
كشور همچنان بر روال گذشته خواهد بود. آیا آمریکا عامل اصلی بهبود نیافتن روابط ایران و مصر است؟ در روابط ايران و مصر نقش ایالات متحده را نمیتوان نایده گرفت. مناسبات ایران و مصر بعد از كودتاي آمريكایي 28 مرداد عليه دولت قانوني دكتر مصدق كمكم دچار بحران شد زيرا شاه بار ديگر به قدرت رسيد. شاه ضمن اینکه هم پيمان بلوك غرب به رهبري آمريكا بود با رژیم صهیونیستی هم روابط ويژهای برقرار كرد. از سوي ديگر در مصر عبدالناصر به قدرت رسيد كه با تل آویو و هم پيمانانش در نبرد بود. عبدالناصر، دكتر مصدق را الگوي خود براي ملي كردن كانال سوئز ميدانست و از اينرو همواره منتقد شاه
ايران بود. در همين دوران يكي از خيابانهاي قاهره به نام «مصدق» نامگذاري شد و شاه هم در پاسخ مصر يكي از خيابانهاي تهران را به نام «استاد حسن البنا» رهبر جمعيت اخوان المسلمين نامگذاري كرد. در دوران ياد شده اخوان المسلمين و عبدالناصر روابط بسيار تيرهاي داشتند. كمكم با گسترش جنگ سرد ميان ایران و مصر، به دستور عبدالناصر روابط سياسي دو كشور قطع شد. بيترديد قطع روابط دو كشور در زمان شاه و عبدالناصر، بیشتر مطلوب آمريكا بود. با دگرديسي سادات به سمت بلوك غرب و دور شدن از اتحاد جماهير شوروي، روابط ايران و مصر از سر گرفته شد و به نقطه اوج خود رسيد ولي با صلح مصر و
رژیم صهیونیستی در پي قرارداد «كمپ ديويد» و پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، به دستور امام خميني بار ديگر روابط دو كشور قطع شد. از اين تاريخ به بعد با شروع جنگ سرد بين دو كشور و به دليل قرار گرفتن ايران در صف دشمنان آمریکا و رژیم صهیونیستی، به نظر میرسد آنها در ادامه وضعيت فعلي ذينفع باشند. آیا موضع مصر در مورد حماس و فتح را میتوان یکی از عوامل اصلی عدم بهبود روابط دو طرف دانست؟ مساله فلسطين هم از مسائل تاثيرگذار در روابط ايران و مصر است؛ به ويژه كه دوطرف از دو جريان متفاوت در داخل فلسطين حمايت ميكنند. مصر، باريكه غزه را «حياط خلوت» خود ميداند و به دليل
اينكه «حماس» همسو با اخوان المسلمين در مصر است، از دولت خود مختار فلسطين به رهبري محمود عباس حمايت ميكند. از اينرو اين مساله نيز از موانع جانبي روابط ايران و مصر به حساب ميآيد. در خبرها آمده بود ایران قول داده است تعدادی از عناصر افراطی مصر را که در ایران دستگیر شدهاند به مصر تحویل دهد. آیا این اتفاق میتواند تا اندازهای نگرانیهای مصر را از روابط با ایران کاهش دهد؟ ايران همواره وجود عناصر تروريست مصري در خاك خودش را رد كرده است ولي اگر اين خبر صحت داشته باشد، قطعا يكي از موانع اصلي روابط ايران و مصر بر طرف خواهد شد. وجود و يا رفت و آمد عناصر مخالف در
دو كشور قطعا مطلوب نيست. از این رو بايد مسوولان دو كشور در جلسات خود به طور شفاف اين مسايل را مطرح و حل و فصل کنند. رسانهها قادر نيستند در اين زمينه كمكي بكنند و با توجه به شناخت ضعيفي كه از مسائل پنهاني دارند، فقط مي توانند آنها را تكرار كنند و اين زخمهاي كهنه را تازه نگه دارند. مثلا در مقابل اين اتهام مصر به ايران، ايران نيز مصريها را به حمايت از خاندان پهلوي متهم ميكند. قطعا اگر ارادهاي براي از سر گيري روابط باشد، حل اين مسائل دشوار نخواهد بود. آیا مصر شرایط دیگری را هم برای بهبود روابط مطرح کرده است؟ هر دو كشور براي از سرگيري روابط مسائلي را مطرح
ميكنند كه به نظر ميرسد اين نگرش در هر دو كشور بايد «تعديل» شود وگرنه كار به سرانجام مطلوب نخواهد رسيد. ايران مايل است مصر پيمان «كمپ ديويد» را لغو كند اما طرف مصري اين پيمان را يكي از دستاوردهاي خود ميداند زيرا لغو پيمان به منزله بازگشت مجدد مصر به جرگه كشورهاي در حال جنگ با رژیم صهیونیستی، از دست دادن صحراي سينا، به خطر افتادن خطوط كشتيراني در كانال سوئز، از دست دادن درآمد توريستي مصر در صحراي سينا و قطع كمكهاي بلاعوض آمريكا به اين كشور خواهد بود. بعيد است مصر با توجه به منافع ملي اين كشور اين پيامدها را بپذيرد. مصر هم ايران را به پناه دادن به
تروريستهاي مصري متهم ميكند که ايران در مقابل اين ادعا را رد ميکند. به همين دليل فعلا چشمانداز روشني براي برقراري روابط مجدد دیده نمیشود، مگر اينكه دوطرف در وهله نخست از جنگ سرد دست بردارند تا فضاي موجود بين دو كشور تا حدي تلطيف شود. با توجه به اینکه برخی در ایران مخالف بهبود روابط دو کشور هستند، در مجموع تلاش برای بهبود روابط ایران و مصر را چگونه ارزیابی میکنید؟ اين نكته طبيعي است كه سرانجام همه قهر و دعواها مذاكره و آشتي است. سرانجام روزي فراخواهد رسيد كه ايران و مصر با تعديل نقطه نظرات خود گام مهمي براي از سرگيري روابط بردارند. به نظر ميرسد براي
رسيدن به اين مهم، شناخت دو كشور از يكديگر بايد ارتقا پيدا كند، جنگ سرد از ميان برود و هر دوطرف به نيمه پر ليوان نگاه كنند و به مشتركات موجود بينديشند. اين نكته قطعي است كه ما نميتوانيم تاريخ خود را عوض كنيم. همچنين ما مسوول كارهاي پدران خود نيستيم. در قرآن هم به اين نكته اشاره شده است كه كسي بار گناه ديگري را به دوش نميكشد. به هر حال آنها در دوران گذشته و با توجه به وضع موجود به آن نتيجه رسيدند ولي اكنون تحولات بسياري صورت گرفته است. قطعا بايد با توجه به اين تحولات و از زاويه ديد منافع ملي به بازبيني گذشته بپردازيم. در روابط دو كشور نكات تيرهاي وجود دارد كه
براي هر دو ملت احتمالا آزاردهنده است. ما نميخواهيم و نميتوانيم آن مسائل را از صفحه روابط دو کشور پاك كنيم. در حمله آمريكا به طبس، كشور مصر در دوران انور سادات امكاناتی در اختيار آمريكا قرار داد يا بعد از قتل سادات كشور ما از قاتلان سادات تجليل كرد. اينها و بسياري مسائل ديگر وجود دارند كه بايد از آنها عبور كرد و فصل تازهاي از روابط را بر اساس احترام به منافع ملي دو كشور ايجاد کرد. در كشور مصر بعضي رسانههاي سكولار و در كشور ما بعضي رسانههاي اسلامگرا وجود دارند كه باوجود رويكردهای متفاوتشان، مخالف برقراري روابط میان دو كشور هستند. تا چه اندازه بستههای
فرهنگی میان دو طرف میتواند به بهبود روابط رسمی دو کشور کمک کند؟ بستههاي فرهنگي نقشي دوگانه دارند و ميتوانند موجب بهبود و يا تيرگي روابط باشند. فتواي رهبري در مورد حرام بودن توهين به زنان رسول خدا (ص) بهويژه عايشه، باوجود ديرهنگام بودن، گام فرهنگی بسيار خوبی بود. ادامه فعاليتهای تقريبي ميان دو كشور؛ تاكيد بر مشتركات فرهنگي به جاي افتراقات؛ دوري از ناسزاگویيهاي غيرفرهنگي و مردود شناختن آن از سوي انديشمندان دو طرف؛ استقبال از رفت و آمدهاي استادان دو كشور و برگزاري همايشهايي كه مطلوب دو كشور هستند، ميتوانند راه ناهموار فعلي را هموار و به فروپاشي
ديوار ترديد كمك کنند.