بولتن بازها مشغول کارند؟
در نوع دوم که مقطعی و به مناسبتی، مثلا جشنواره فیلم یا تئاتر فجر، منتشر میشود، به فراخور ارتباطاتی که مسوولان جشنواره با روزنامه نگاران و خبرنگاران (!) دارند، گروهی را به دور هم جمع میکنند و کار را به شکل یک پروژه سفارش میدهند و به این ترتیب ...
با بررسی وضعیت دهها نوع بولتن که در جشنوارهها منتشر میشود به وضوح میتوان دریافت که این کالاها بدون هیچ تاثیری، فقط باعث از بین رفتن بودجههای فرهنگ و هنر میشود. بررسیهای این گزارش نشان میدهد که در اغلب عرصههای کشوری دو نوع بولتن وجود دارد، یکی آنکه از اوضاع خبر میدهد و همه روزه منتشر میشود و دیگری بولتنهایی هستند که در برنامههای مناسبتی، به عنوان مثال در جشنوارهها، با صرف بودجههایی کلان تهیه و انشاالله توزیع میشود. نوع اول بولتنها، اگر به واقع رصد دقیق و واقع بینانهای از اوضاع باشد تا چشم و گوش خوانندگانش، مثلا مدیران و مسوولان، را به واقعیتها باز کند، بسیار لازم و ضروری است و با کمک رسانهها و اخباری که منتشر میکنند ضعفها و قوتها شناسایی شده و در صورت حفظ روندی به دور از ستایشهای صرف و خلاف واقع، منجر به ارتقا میشود. در نوع دوم که مقطعی و به مناسبتی، مثلا جشنواره فیلم یا تئاتر فجر، منتشر میشود، به فراخور ارتباطاتی که مسوولان جشنواره با روزنامه نگاران و خبرنگاران (!) دارند، گروهی را به دور هم جمع میکنند و کار را به شکل یک پروژه سفارش میدهند و به این ترتیب کارفرما میشوند و اهالی مدعو از رسانهها، پیمانکارانی، که برای دریافت مطالباتشان، باید مطابق میل برگزارکنندگان برنامه عمل کنند و قید نگاه تیزبین و منصفشان را بزنند. این گزارش حاکیست که براساس شواهد، معمولا خروجی حاصل از چنین همکاریهایی، مالامال از تحسین و تقدیر از مسوولان و برگزارکنندگان (همان کارفرمایانی که پول پیمانکار را میپردازند)، است و چندده میلیون تومان صرف شده، نه برای هدف اصلی جشنواره (ارتقای فرهنگ و هنر و تشویق و ترغیب هنرمندان)، بلکه برای تبلیغات پر و پیمان سفارش دهندگان از بیت المال و در نهایت باعث هدر رفتن دهها میلیون از بودجهٔ نحیف فرهنگ و هنر میشود. ضمن اینکه این روند مبهم، منافذ دیگری هم دارد که در ادامه این نوشته اشارههایی به برخی از این موارد میشود. در سال جاری بولتن روزانه یکی از این جشنوارهها، چنین روندی داشته و دارد؛ به ج موارد بسیار اندکی، تمام مطالب منتج از نگاه نویسندگان، خبرنگاران و فیلمسازان و همه و همه در جهت تایید و تحسین مدیران سینمایی وزارت ارشاد است. در حالی که اگر این نشریه میخواست به واقع نشریهای مناسب باشد کافی بود به معضل صدای محل نمایش فیلمها به عنوان یکی از نگرانیهای کارگردانان بپردازد. براساس گزارشهایی که در سال گذشته برخی از رسانهها منتشر کردند یکی از جشنوارههای هنری، تنها برای تهیه کتاب جشنواره ۵۰ میلیون تومان اختصاص داده بود؛ بنابراین، باید سوال کرد که آن محصول مکتوب ۵۰ میلیونی، در جشنوارهٔ سال جاری و یا در باقی اوقات برای تئاتر چه کارکردی... داشته است؟ البته شاید مدیر یا مدیرانی معدود بخواهند در طول سال نگاهی هم به این نوع کتابها بیاندارند. برای این معدود نگاه، باید میلیونها تومان هزینه کرد؟ بدیهی است که چنین نیست و حتی در صورتی که چنین الزامی وجود داشته باشد میتوانند با حداقل هزینه، مطالب گردآوری شده را در قالب نرم افزارهایی تحت وب، در یکی از دهها پایگاه اینترنتی موجود قرار دهند تا در اختیار همهٔ کاربران علاقهمند قرارگیرد. پرسش یادشده را میتوان این گونه هم مطرح کرد که آن کتاب، یا بولتن، حداقل، در بهبود اوضاع برگزاری بهتر جشنواره در سال جاری، تاثیری داشته است؟ یا اینکه پروندهاش در پایان همان جشنواره بسته شده و فقط قسمتی بسیار کوچک از دکور و یا کتابخانهٔ دکوری اتاق کار مدیران مربوطه را اشغال کرده است؟ این نابسامانی در حالیست که بدون تردید با این ۵۰ میلیون تومانها میتوان هزینههای چندین و چند گروه جوان، بخصوص گروههای خلاق شهرستانها را تامین کرده و حتی امید داشت که با این ایجاد انگیزه و امید، هنرمندانی قابل کشف، و حمایت شوند. موضوعی که به طور حتم از اهداف مهم این نوع برنامهها است. و اما حتما نمایش آن، در گوشهای از دکور اتاق کار مسوولان مربوطه باعث کشف و حمایت از هیچ آفریننده و آفرینشگری و... نمیشود. از سوی دیگر درحالی که مبنای هنر نوآوری و به کار گیری روشهای نوین و جذاب برای جلب توجه مخاطبان است، اغلب جشنوارههای هنری پس از چندین دهه برگزاری، باید از ابزارهایی دیگر برای بیان مقاصدشان بهره بگیرند و از تکرار مکررات پرهیز کنند. همچنین نکتهٔ دیگری که دربارهٔ این نوع امور در جشنوارهها، لازم به ذکر است تاکید بر لزوم اتخاذ تدابیری است که منجر به شفاف سازی درباره امور مالی و نیز نظارت بر این نوع امور است. جالب این است که در این زمینه تاکنون گزارشی از بررسی دستگاههای بازرسی و یا نظارتی، دیده نشده و هنرمندان، به عنوان جامعهٔ ذینفع نیز همواره با بیتفاوتی یا سکوت از کنار این موضوع گذشتهاند.