شکلگیری مجدد خطر داعش
به گفته ناظران، جذب نیرو از طریق اینترنت دیگر پدیدهای حاشیهای نیست، بلکه یکی از خطرناکترین تحولات در عملکرد گروههای افراطی به شمار میرود؛ گروههایی که با تکیه بر فناوری توانستهاند از سد نظارتهای امنیتی عبور کرده و به جوانانی در آنسوی مرزها دسترسی پیدا کنند.
با فروکش کردن حضور میدانی گروه تروریستی داعش در عراق و سوریه، به نظر میرسد نبرد با این گروه پایان نیافته، بلکه شکل و ابزار آن تغییر کرده است. داعش که پیشتر مناطق جغرافیایی را تحت اشغال داشت، اکنون فضای مجازی را به میدان اصلی فعالیت خود تبدیل کرده و صفحههای دیجیتال به سکوی جذب نیرو و شبکههای اجتماعی به اتاقهای بسته و مخفی سربازگیری بدل شدهاند.
به گزارش ایسنا، به گفته ناظران، جذب نیرو از طریق اینترنت دیگر پدیدهای حاشیهای نیست، بلکه یکی از خطرناکترین تحولات در عملکرد گروههای افراطی به شمار میرود؛ گروههایی که با تکیه بر فناوری توانستهاند از سد نظارتهای امنیتی عبور کرده و به جوانانی در آنسوی مرزها دسترسی پیدا کنند.
در همین زمینه، مخلد حازم، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با خبرگزاری اسپوتنیک هشدار داد که فعالیت داعش با «ابزارهای جدید مبتنی بر فناوری و فضای دیجیتال» همچنان ادامه دارد؛ آن هم با وجود از دست دادن آنچه «دولت خلافت» نامیده میشد و کاهش شدید توان میدانی این گروه در سالهای گذشته.
او تصریح کرد که داعش در ابتدای فعالیت خود، بر یک ماشین رسانهای گسترده برای ترویج ایدئولوژی و جذب نیرو تکیه داشت و با سوءاستفاده از شرایط اقتصادی و اجتماعی در برخی کشورها، بهویژه در اروپا، بر احساس محرومیت، بیکاری و سردرگمی فکری جوانان دست میگذاشت.
به گفته این تحلیلگر، شیوه جذب نیرو در گذشته مبتنی بر بیعت علنی و حضور میدانی در مناطق تحت اشغال داعش بود و در آن صورت، رویارویی مستقیم و فعالیتها تا حدی آشکار بود. اما در پی از دست دادن اراضی و امکانات، این گروه به الگوی متفاوتی روی آورد که محور آن جذب اینترنتی از طریق شبکههای اجتماعی است.
حازم تأکید کرد داعش امروز از فناوریهای نوین برای ارتباطات پنهانی و جذب نیروهای جدید استفاده میکند و با بهرهگیری از ادبیات تبلیغاتی تازه، جوانان را هدف قرار میدهد؛ سپس آنها را تحت فرآیندهای نظاممند «شستوشوی مغزی» قرار میدهد که شامل محتوای فکری افراطی و دورههای آموزشی مجازی در حوزههای مختلف است که این تلاشی برای بازسازی شبکههای خود با روشهایی غیرسنتی است.
وی افزود: «تحول دیجیتال در فعالیت داعش یک چالش امنیتی پیچیده ایجاد کرده است؛ چرا که مقابله با آن دیگر صرفاً نظامی نیست، بلکه نیازمند راهبردهای پیشرفته فنی و اطلاعاتی، در کنار رسیدگی به ریشههای اجتماعی و اقتصادی است که این گروه در تبلیغات خود از آنها سوءاستفاده میکند.»
این تحلیلگر در پایان گفت: «جنگ با تروریسم وارد مرحله تازهای شده که عنوان آن فضای سایبری است و این امر مستلزم هماهنگی گستردهتر بینالمللی برای تعقیب منابع مالی، بستن بسترهای تبلیغاتی و افزایش آگاهی اجتماعی برای مقابله با گفتمان افراطی است.»
دولت عراق در دسامبر ۲۰۱۷ اعلام کرد که تمام اراضی تحت اشغال داعش را بازپس گرفته است؛ اشغالی که با سقوط شهر موصل در ژوئن ۲۰۱۴ آغاز شده بود.
در سوی دیگر، محمد علاوی، وزیر پیشین عراق، نسبت به خطرات مداوم پرونده زندانهای داعش هشدار داد و تأکید کرد هرگونه تصمیم درباره انتقال زندانیان، در صورت مدیریت نادرست، میتواند پیامدهای امنیتی پیچیدهای به دنبال داشته باشد.
او در گفتوگو با اسپوتنیک گفت: «این پرونده همچنان خطرات بزرگی به همراه دارد و فرارهای قبلی از برخی مراکز بازداشت، نشاندهنده عمق چالشها و ضرورت نظارت و دقت حداکثری است.»
به گفته علاوی، تکرار حوادث فرار در مراحل گذشته، وضعیت امنیتی را پیچیدهتر کرده و امروز نیازمند بازبینی جامع در سازوکارهای اداره زندانها و شیوههای انتقال زندانیان است تا از ایجاد هرگونه خلأ امنیتی که ممکن است توسط گروههای خطرناک مورد سوءاستفاده قرار گیرد، جلوگیری شود.
وی همچنین بر لزوم تدوین برنامههای دقیق و حسابشده برای هرگونه انتقال احتمالی تأکید کرد و خواستار تقویت هماهنگی میان نهادهای ذیربط شد تا ثبات عمومی به خطر نیفتد. به گفته او، این پرونده نیازمند رویکردی حرفهای و به دور از شتابزدگی است؛ رویکردی که تجربیات گذشته و پیامدهای آن را مدنظر قرار دهد تا امنیت ملی حفظ و از تکرار اشتباهات جلوگیری شود.
بر اساس اعلام فرماندهی آمریکا، عملیات انتقال زندانیان داعش در چارچوب برنامهای جامع و با هماهنگیهای امنیتی و لجستیکی مشترک انجام میشود.