تلاش میانجیها برای مذاکره با ایران/ خواستههای طرفین برای پایان دادن به جنگ
بسیاری از کارشناسان معتقدند که ترامپ برای کنترل بازارهای مالی و انرژی این اظهارات را مطرح کرده است. در پی تغییر موضع ترامپ، قیمت نفت برنت حدود ۱۴ درصد کاهش پیدا کرد و شرایط بازار سهام هم به نفع ترامپ تمام شد.
با اظهارات روز دوشنبه دونالد ترامپ مبنی بر مذاکره با ایران، موجی از اخبار در این زمینه در رسانههای آمریکایی منتشر شده است. روزنامه والاستریت ژورنال یکی از رسانههایی است که مدعی ارسال پیام از سوی میانجیها برای ایران شده است.
خبرگزاری فارس: روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال نوشته که در روز پنجشنبه، وزرای امور خارجه مصر، ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان در ریاض گرد هم جمع شدهاند تا در مورد یافتن یک راهحل دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ در ایران گفتوگو کنند.
این روزنامه مدعی شده که در ادامه این تلاشهای دیپلماتیک، مقامات اطلاعاتی مصر پیامهایی را با ایران رد و بدل کردند و پیشنهادی برای توقف درگیریها به مدت پنج روز به منظور ایجاد اعتماد برای آتشبس ارائه دادهاند.
با این حال، این گفتگوها با تهدید بامداد یکشنبه دونالد ترامپ با مانع مواجه شد. رئیسجمهور آمریکا در توییتی به ایران ۴۸ ساعت ضربالاجل داد تا تنگه هرمز را باز کند. ترامپ تهدید کرد که در غیر اینصورت، به نیروگاههای برق ایران حمله خواهد کرد و آنها را «از بین میبرد».
این تهدیدات با پاسخ قاطع ایران روبرو شد. تهران تصریح کرد که چنین حملاتی با حمله به زیرساختهای انرژی در سرزمینهای اشغالی و همچنین کشورهای مبدأ این حملات در منطقه، پاسخ داده خواهد شد. این تهدید قاطع، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را به تکاپوی بیشتر برای گفتگو با آمریکا و ممانعت از این حملات مجبور کرد. آنها از ترامپ خواستند تا این کشورها را بیش از این به خطر نیندازد.
به اذعان والاستریت ژورنال، کشورهای عربی خلیج فارس عصبانی هستند که با وجود سرمایهگذاریهای زمانی و مالی بسیار، از نفوذ کمی بر ترامپ برخوردارند.
عقبنشینی ترامپ در روز دوشنبه
رئیسجمهور آمریکا ساعاتی پیش از پایان ضربالاجل خود مدعی شد که مذاکراتی با ایران در جریان است و فعلاً عملی کردن تهدیداتش را به پنج روز دیگر موکول میکند. والاستریت ژورنال علت این تغییر موضع را گفتوگوهای پشتدرهای بسته – از طریق میانجیهای منطقه غرب آسیا – دانسته است.
این روزنامه نوشته که میانجیها به مقامات آمریکایی اطمینان دادهاند که توافقی برای حل مناقشه امکانپذیر است. به گفته افراد آگاه، این تغییر موضع همچنین منعکسکنندهٔ تمایل فزاینده ترامپ و برخی از مشاورانش برای پایان دادن به جنگ بود، چرا که این رئیسجمهور با عواقب سیاسی و اقتصادی ناشی از این درگیری مواجه است.
با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند که ترامپ برای کنترل بازارهای مالی و انرژی این اظهارات را مطرح کرده است. در پی تغییر موضع ترامپ، قیمت نفت برنت حدود ۱۴ درصد کاهش پیدا کرد و شرایط بازار سهام هم به نفع ترامپ تمام شد.
والاستریت ژورنال تاکید کرده که میانجیهای عرب به طور خصوصی نسبت به اینکه آمریکا و ایران بتوانند به سرعت به توافق برسند، ابراز تردید کردند و اشاره نمودند که دو طرف همچنان فاصله زیادی با یکدیگر دارند. ادعای ترامپ مبنی بر اینکه مذاکرات سازنده بوده، با واکنش منفی مقامات ایرانی مواجه شد که وجود چنین مذاکراتی را تکذیب کردند.
ایران: دروغهای ترامپ برای کنترل بازار است
پس از مطرح شدن ادعاهای ترامپ، رئیس مجلس ایران محمدباقر قالیباف به زبان انگلیسی نوشت: «مردم ایران خواهان مجازات کامل و پشیمانکننده متجاوزان هستند.» او اظهار داشت که هیچ مذاکرهای با آمریکا صورت نگرفته و افزود که این اظهارات «برای دستکاری در بازارهای مالی و نفت و فرار از باتلاقی که آمریکا و اسرائیل در آن گرفتار شدهاند» مطرح شده است.
خواستههای طرفین برای پایان دادن به جنگ
در گزارش والاستریت ژورنال به نقل از مقامات آگاه آمده است که نظارت یک کمیته بیطرف بر تنگه هرمز که امکان عبور ایمن برای همه کشتیها را فراهم کند، یکی از خواستههای مطرح شده در مذاکرات بوده است. این روزنامه مدعی شده که ایران در پاسخ اعلام کرده که این کشور باید از کشتیهای عبوری عوارض دریافت کند، همانطور که مصر اکنون از کانال سوئز دریافت میکند.
برخی از منابع آگاه به والاستریت ژورنال گفتهاند که مقامات خلیج فارس با ایده دریافت عوارض مخالفت کردهاند و عربستان سعودی اعلام کرده که اجازه نمیدهد ایران در عملیات این تنگه دست بالا را داشته باشد. آنها نگران بودند که چنین توافقی نفوذ ایران را بر صادرات انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس برای سالهای آینده تثبیت کند.
ایران همچنین برای پایان دادن به جنگ، شروطی را مطرح کرده است. تعهد ایالات متحده و اسرائیل به عدم انجام حملات آینده و دریافت غرامت برای خسارات وارده در طول جنگ از دیگر شروط است. در نقطه مقابل، ایالات متحده هنوز آنچه را که قبل از شروع جنگ از ایران میخواست، طلب میکند: برچیدن برنامه هستهای تهران، تعلیق برنامه موشکهای بالستیک و توقف حمایت از محور مقاومت.
به گفته رسانهها، تبادل پیامها از سوی قطر، عمان، فرانسه و بریتانیا در جریان است. از جمله پیشنهادهایی که مطرح شده، میزبانی پاکستان از دیدار بین مسئولان ایرانی و آمریکایی است.
دیدار احتمالی مسئولان ارشد ایران و آمریکا در پاکستان از جمله موارد پرتکرار در رسانههای غربی است؛ مسئلهای که هنوز از سوی ایران تأیید نشده است.