دروغ پنتاگون دربارۀ هزینۀ جنگ با ایران / خسارت ده برابری ویتنام

شبکۀ آمریکایی سی‌ان‌ان: برآورد ۲۵ میلیارد دلاری که یک مقام ارشد پنتاگون بابت کل هزینۀ جنگ با ایران به قانون‌گذاران ارائه داد، رقمی کمتر از واقعیت است و هزینه‌های ترمیم خرابی‌های گسترده‌ای که به پایگاه‌های آمریکا در منطقه وارد شده را شامل نمی‌شود.

برآورد واقعی هزینه‌ها، با احتساب هزینه‌های بازسازی تأسیسات نظامی آمریکا و جایگزینی تجهیزات منهدم‌شده، به ۴۰ تا ۵۰ میلیارد دلار نزدیک‌تر است.

طبق گزارش سی‌ان‌ان، حملات ایران به مواضع آمریکا در کشورهای حاشیۀ خلیج‌فارس در روزهای آغازین جنگ، تنها در عرض ۴۸ ساعت دست‌کم ۹ سایت نظامی آمریکا را به شکل قابل توجهی تخریب کرد و به تأسیساتی در بحرین، کویت، عراق، امارات و قطر آسیب زد.

آمریکا در جنگ ۴۰ روزه ایران ده برابر ویتنام خسارت دید

آمریکا که در ویتنام پس از ۲۲ سال جنگ فرسایشی شکست خورد، این بار در خاورمیانه و در جنگی تنها چهل روزه با ایران باز هم مغلوب راهبرد فرسایش اقتصادی شد.

گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ یکی از شگفت‌انگیزترین تناقض‌های تاریخ نظامی آمریکا را مراکز پژوهشی این کشور این گونه روایت می‌کنند: جنگی که تنها چهل روز علیه ایران به درازا انجامید، بر اساس برآوردهای دوربرد آمریکایی، هزینه‌ای بالغ بر یک تریلیون (هزار میلیارد) دلار به خزانه واشنگتن تحمیل کرد. 

برای درک ابعاد این فاجعه مالی، کافی است نگاهی به جنگ ویتنام بیندازیم. ویتنام بیست و دو سال (از ۱۹۵۳ تا ۱۹۷۵) طول کشید، آمریکا در آن جنگ دوازده میلیون تن بمب ریخت (چهار برابر کل بمب‌های جنگ جهانی دوم)، پنجاه و هشت هزار سرباز کشت و سیصد هزار نفر مجروح داد، اما در نهایت شکست خورد. هزینه مستقیم ویتنام ۱۶۸ میلیارد دلار (یا حداکثر ۴۵۰ میلیارد دلار به قیمت آن سال‌ها) ثبت شده که با تورم امروز حدود سه تریلیون دلار می‌شود. 

اما نکته کلیدی این است: ویتنام این خسارت را در طول بیش از دو دهه تحمیل کرد، در حالی که جنگ با ایران تنها در چهل روز به یک تریلیون دلار رسیده است. 

به عبارت دیگر، سرعت فرسایش اقتصادی آمریکا در برابر ایران، ده‌ها برابر ویتنام بوده است. افزون بر این، اگر جنگی که اکنون با آتش‌بس فروردین ۱۴۰۵ متوقف شده، ادامه پیدا می‌کرد، این رقم بسیار فراتر می‌رفت

اکنون که در دهم اردیبهشت ۱۴۰۵ قرار داریم و آتش‌بس برقرار است، مراکز پژوهشی و رسانه‌های آمریکایی به جمع‌بندی هزینه‌های این جنگ چهل روزه پرداخته‌اند. 

بر اساس برآوردهای دوربرد آمریکایی، هزینهٔ جنگ چهل‌روزه با ایران به یک تریلیون دلار رسیده است. اما همان منابع تأکید می‌کنند که اگر آتش‌بس برقرار نمی‌شد و جنگ ادامه می‌یافت، رقم نهایی از یک تریلیون دلار نیز بسیار فراتر می‌رفت. به عبارت دیگر، یک تریلیون دلار هزینه قطعی همان ۴۰ روز است و فراتر رفتن از آن، مشروط به تداوم درگیری‌ها بوده است

جزئیات هزینه‌های مستقیم این جنگ چهل روزه بر اساس برآوردهای پنتاگون و کارشناسانی مانند لیندا بایلمز از دانشگاه هاروارد (که پیش‌تر هزینه نهایی جنگ عراق را پنج تریلیون دلار به درستی پیش‌بینی کرده بود) به شرح زیر است: در شش روز نخست، دست کم ۱۶ میلیارد دلار (نه ۱۱/۳ میلیارد دلاری که پنتاگون محافظه‌کارانه اعلام کرده) هزینه شده است. 

در پایان ماه اول، رقم به ۳۰ تا ۴۵ میلیارد دلار رسید. و تا زمان آتش‌بس در فروردین ۱۴۰۵، حدود ۲۵ تا ۳۵ میلیارد دلار دیگر به آن افزوده شد. اما اینها تنها هزینه‌های مستقیم و کوتاه‌مدت است.

بایلمز تأکید می‌کند که جنگ با ایران روزانه دو میلیارد دلار هزینه داشته و خسارت‌های میان‌مدت و بلندمدت (تعمیر دست کم بیست پایگاه نظامی آسیب دیده آمریکا در منطقه، بازسازی سامانه‌های موشکی، مراقبت از جانبازان، بهره بدهی‌های جنگی و آثار تورمی) رقم نهایی را به همان یک تریلیون دلار و بالاتر رسانده است.

او هشدار می‌دهد: «همان گونه که پیش‌بینی ۲۰۰ میلیارد دلاری جنگ عراق اشتباه از آب درآمد و هزینهٔ نهایی به پنج تریلیون دلار رسید، برآورد یک تریلیون دلاری جنگ ایران نیز ممکن است در آینده بسیار فراتر رود، به ویژه اگر جنگ از سر گرفته شود.

اما چرا جنگ با ایران این قدر گران تمام شده است؟ پاسخ را باید در فناوری‌های فوق گران‌قیمتی جست که آمریکا ناچار به استفاده از آنها بود. ارتش آمریکا از موشک‌های پیشرفته، سامانه‌های دفاعی (ثاد و پاتریوت) و هواپیماهای رادارگریز با ارزش میلیاردها دلار استفاده کرده است. 

هزینهٔ رهگیری هر موشک ایرانی به تنهایی به میلیون‌ها دلار می‌رسد. برای نمونه: موشک اس‌ام-۳ (برای دفاع هوایی دوربرد) هر فروند حدود ۲۷/۹ میلیون دلار. موشک «ثاد» بین ۱۲/۸ تا ۱۵ میلیون دلار برای هر بار شلیک. 

موشک پاتریوت بین ۴/۱ تا ۵ میلیون دلار. هواپیمای جاسوسی ام‌کیو-۹ ریپر هر فروند با تجهیزات ۱۲۰ میلیون دلار – و آمریکا دست کم ۱۲ فروند از آنها را از دست داده است. بمب‌افکن راهبردی بی‑۲ هر ساعت پرواز بین ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار دلار هزینه دارد. موشک کروز توماهوک نیز هر فروند حدود دو میلیون دلار. 

نکتهٔ طنزآمیز از نگاه تحلیلگران نظامی این است که بهای رهگیری هر موشک ایرانی چندین برابر خود آن موشک است؛ یعنی ایران با سلاح‌های نسبتاً ارزان، آمریکا را مجبور به خرج ده‌ها میلیون دلار کرده است. در واقع، هزینهٔ هر دقیقه از جنگ مدرن علیه ایران بسیار بیشتر از کل هزینهٔ روزانهٔ جنگ ویتنام بوده است

مجلهٔ آمریکایی «فارین پالیسی» در تحلیلی مفصل که پیش از آتش‌بس منتشر شد، راز این موفقیت ایران را در شباهت راهبردی آن با ویتنام دانسته است: هر دو کشور بر «طولانی کردن جنگ و فرسایش اقتصادی دشمن» تکیه داشتند، با این تفاوت که ایران در مدیریت این راهبرد حتی از ویتنام هم موفق‌تر عمل کرده است.

به نوشتهٔ این مجله، به همین دلیل بود که دونالد ترامپ درخواست آتش‌بس داد و از افزایش تنش عقب کشید. تحلیلگران فارین پالیسی نوشتند: «همان گونه که ویتنامی‌ها با به ستوه آوردن واشنگتن به هدف خود رسیدند، ایران نیز در فرسایش مالی آمریکا موفق عمل کرده است.» 

آنها اضافه کردند که ترامپ به خوبی دریافته بود ادامهٔ جنگ، افزون بر تشدید این هزینه‌ها، با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای (تنها شش ماه دیگر) و جام جهانی (دو ماه دیگر)، فاجعهٔ سیاسی و اقتصادی برای او و حزبش به بار خواهد آورد.

علاوه بر این، ایران بر خلاف ویتنام، برگ برندهٔ تنگه هرمز را در اختیار دارد. کارشناسان فارین پالیسی پیش‌بینی کرده بودند که ایران از این تنگه برای تلفیق «حملهٔ اقتصادی» با «جنگ سیاسی» استفاده خواهد کرد تا همزمان با جنگ نظامی، اقتصاد آمریکا و متحدانش را فلج کند. مختل شدن جریان نفت از تنگه هرمز، هزینه‌های غیرمستقیمی به بار آورد که به گفته برخی منابع، حتی از خود هزینه‌های نظامی نیز فراتر رفت.

اکنون که آتش‌بس برقرار شده، ارقام رسمی و برآوردهای دوربرد آمریکایی نشان می‌دهد که جنگ چهل روزه با ایران از حیث هزینهٔ روزانه و خسارت کل، رکورد جنگ ویتنام را شکسته است. 

واشنگتن بار دیگر طعم شکست در یک جنگ فرسایشی را چشیده است؛ این بار در قلب خاورمیانه و با سرعتی چند برابر ویتنام. گزارش مراکز پژوهشی آمریکا هشدار می‌دهد که اگر روزی جنگی مجدداً آغاز شود، یک تریلیون دلار تنها نقطهٔ شروع خواهد بود و هزینه‌های واقعی می‌تواند دو یا سه برابر شود – درست مانند آنچه در عراق رخ داد. اما برای امروز، آنچه ثبت شده، یک واقعیت انکارناپذیر است: کوتاه‌ترین جنگ تاریخ آمریکا با ایران، به یکی از پرهزینه‌ترین و شکست‌آمیزترین رویارویی‌های این کشور تبدیل شده است.