تحلیل گاردین؛ ایران ویتنام جدید آمریکا/شکست «تئوری مرد دیوانه»

جنگ ایران تمام نقاط ضعف آمریکا را در جهان به هم پیوسته مدرن آشکار کرد.

به گزارش تسنیم، روزنامه گاردین در گزارشی تحلیلی به قلم پاتریک وینتور، دبیر دیپلماتیک این نشریه، به بررسی پیامدهای ژئوپلیتیکی جنگ آمریکا علیه ایران پرداخته و آن را با جنگ ویتنام مقایسه کرده است که برخی از محورهای این گزارش به شرح زیر است:

1. جنگی کوتاه اما با تبعاتی بزرگ‌تر از ویتنام

گزارش تأکید می‌کند اگرچه جنگ علیه ایران از نظر ابعاد نظامی و تلفات هرگز قابل مقایسه با جنگ ویتنام نیست، اما ممکن است از نظر پیامدهای راهبردی، نقطه عطفی حتی مهم‌تر برای افول قدرت آمریکا باشد.

2. فروپاشی توهم «قدرت مطلق» آمریکا

گاردین می‌نویسد ترامپ نیز مانند رؤسای‌جمهور پیشین آمریکا، با اتکا به برتری نظامی و تصور «شکست‌ناپذیری» وارد جنگ شد، اما همانند تجربه ویتنام، در برابر کشوری که اراده مقاومت داشت گرفتار شد؛ جنگی که اهدافش از ابتدا مبهم، طراحی‌اش ناقص و فرضیاتش اشتباه بود.

3. شکست راهبرد اسرائیل برای تغییر رژیم در ایران

تحلیل‌گر گاردین اشاره می‌کند جنگ 2026 عملاً راهبرد 20 ساله اسرائیل برای فروپاشی نظام ایران را نابود کرد؛ چرا که نه تنها حکومت ایران باقی ماند، بلکه توانست پس از موج ترورها و حملات اولیه، ساختار خود را بازسازی و موقعیت بازدارندگی‌اش را احیا کند.

4. اثبات قدرت ژئوپلیتیکی تنگه هرمز

این گزارش تأکید دارد ایران در جریان جنگ دریافت که جغرافیا و جهانی‌شدن اقتصاد، یک اهرم عظیم در اختیارش قرار داده است؛ به‌گونه‌ای که انسداد تنگه هرمز توانست اقتصاد جهانی و بازار انرژی را در برابر تهران آسیب‌پذیر کند.

5. شکست «دیپلماسی تهدید» ترامپ

گاردین با مقایسه ترامپ و ریچارد نیکسون می‌نویسد رئیس‌جمهور آمریکا تصور می‌کرد با تهدیدهای مداوم و نمایش «غیرقابل پیش‌بینی بودن»، می‌تواند ایران را وادار به عقب‌نشینی کند؛ اما همانند تجربه آمریکا در ویتنام، این «تئوری مرد دیوانه» در برابر فرهنگ مقاومت ایران کارایی نداشت.

6. فرسایش جایگاه جهانی آمریکا و نظم غربی

در این تحلیل آمده است که جنگ علیه ایران ضربه‌ای جدی به نظم بین‌المللی تحت رهبری آمریکا وارد کرده و متحدان واشنگتن را به سمت بازتعریف روابط امنیتی و منطقه‌ای سوق داده است؛ تا جایی که کشورهای عربی خلیج فارس اکنون بیش از گذشته به همکاری مستقل با ایران فکر می‌کنند.

7. نقش پهپادها در فروپاشی برتری نظامی سنتی آمریکا

گزارش تأکید می‌کند جنگ علیه ایران نشان داد پهپادهای ایران به «نیروی موازنه بزرگ» در جنگ‌های مدرن تبدیل شده‌اند؛ مسئله‌ای که ایران آن را بهتر از پنتاگون فهمید و توانست با هزینه‌ای اندک، ذخایر موشکی و مالی آمریکا را فرسوده کند.

8. نارضایتی اروپا از تبعات اقتصادی جنگ

گاردین هشدار می‌دهد افزایش قیمت انرژی و فشار معیشتی ناشی از جنگ می‌تواند دولت‌های میانه‌رو اروپا را در فرانسه، آلمان و بریتانیا با بحران سیاسی و انتخاباتی روبه‌رو کند و حتی انسجام اتحادیه اروپا را تحت فشار قرار دهد.

9. سردرگمی ترامپ میان خروج آبرومندانه و پذیرش شکست

این گزارش می‌گوید ترامپ اکنون در وضعیتی شبیه لیندون جانسون در ویتنام گرفتار شده است؛ از یک‌سو ادامه جنگ پرهزینه و فرسایشی است و از سوی دیگر عقب‌نشینی، اعترافی آشکار به شکست محسوب می‌شود.

10. جمع‌بندی

تحلیل گاردین نشان می‌دهد جنگ علیه ایران نه‌تنها ناکامی یک عملیات نظامی، بلکه نشانه بحران عمیق در فهم آمریکا از جهان جدید است؛ جهانی که در آن قدرت نظامی، تهدید و تحریم دیگر به‌تنهایی قادر به تحمیل اراده واشنگتن نیستند و بازیگرانی مانند ایران می‌توانند با اتکا به جغرافیا، اقتصاد جهانی و اراده سیاسی، معادلات قدرت را تغییر دهند.