انتخاب عمان درباره موضوع «تنگه هرمز»؛ ایران یا آمریکا؟

مقامات آمریکایی و کشورهای عربی مدعی شدند کاخ سفید که به رویکرد عمان در بحث تردد دریایی از تنگه هرمز بدگمان شده، با نادیده گرفتن تلاش‌های مسقط در دیپلماسی بی‌طرفانه میان تهران و واشنگتن در حال فشار آوردن به مقامات عمان برای قطع روابط با ایران است.

به گزارش ایسنا، مقامات عمانی در آغاز جنگ غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران تلاش کردند در پشت پرده کانال‌های ارتباطی سریع با تهران ایجاد کنند. به گفته مقامات عرب، همین اقدام به کشورهای حاشیه خلیج فارس امکان داد تا گذرگاه‌های پروازی خود را بازگشایی کنند ـ موفقیتی دیپلماتیک که حاصل بی‌طرفی تزلزل‌ناپذیر مسقط در جنگ بود. اما سه ماه بعد، این رویکرد بی‌طرفانه نتیجه معکوس داده است.

مقامات آمریکایی و عرب می‌گویند واشنگتن اکنون رویکرد عمان نسبت به تهران را رفتاری خصمانه علیه آمریکا می‌داند و از عمان خواسته است یک طرف را انتخاب کرده و روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کند.

روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی با این مقدمه درباره رویکرد واشنگتن به دیپلماسی بی‌طرفانه عمان نوشت: دولت ترامپ در روزهای اخیر تهدید کرده که عمان را تحریم و حتی بمباران خواهد کرد. این تهدید پس از آن مطرح شده که یک ارزیابی تازه اطلاعاتی به این نتیجه رسیده بود که مسقط قصد پیوستن به ایران در دریافت عوارض از کشتی‌ها در تنگه هرمز را دارد، اگرچه عمان بارها این ادعا را رد کرده است. مسقط در تمام مدت جنگ سعی کرده تعادلی بین آمریکا ـ متحد دیرینه خود ـ و ایران به عنوان همسایه قدرتمند آن سوی تنگه هرمز، حفظ کند؛ دو مقام عربی می‌گویند این راهبرد برای افزایش احتمال برقراری صلحی پایدار در منطقه طراحی شده بود.

ادعای این رسانه آمریکایی در پی سازوکار جدید ایران برای تردد ایمن از تنگه هرمز مطرح شده است که به گفته مقامات وزارت امور خارجه ایران، با طرف عمانی نیز به عنوان کشور ساحلی این آب‌راه مورد بحث قرار دارد.

ایران پس از آغاز جنگ غیرقانونی اخیر تردد کشتی‌های نظامی و کشورهای متخاصم را از این تنگه ممنوع و تردد کشتی‌های دیگر کشورها را به هماهنگی با ایران ملزم کرد. مقامات ایران همچنین ابتکار دریافت هزینه‌ عوارض را مطرح کرده‌اند که یک مرحله از آن نیز دریافت و به خزانه کشور واریز شده است. تا کنون ده‌ها کشتی از زمان برقراری این وضعیت جدید در تنگه هرمز با هماهنگی ایران از این مسیر عبور کرده‌اند.

در همین راستا، «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با اشاره به این که «وضعیت کنونی در تنگه هرمز ناشی از قانون‌شکنی آمریکا و اسرائیل است»، گفت: «ما مجموعه تدابیر را برای امنیت کشتیرانی در این منطقه اتخاذ کرده‌ایم. این تدابیر برای حفظ امنیت و بر اساس حقوق بین‌الملل است. ما در ارتباط با این موضوع در تماس مستمر با عمان یکی دیگر از کشورهای ساحلی تنگه هرمز و بقیه جهات ذی‌ربط برای تضمین ساز و کاری هستیم که هدف و وظیفه مورد اشاره را محقق کند.

به گفته بقائی، «ایران و عمان رویکرد بسیار مسئولانه‌ای در قبال ایمنی و امنیت تنگه هرمز اتخاذ کردند و بنا دارند هم در راستای حفظ امنیت و منافع ملی خود و هم در راستای نفع جامعه بین‌المللی سازوکارهایی برای تردد ایمنی کشتی‌ها اتخاذ کنند.»

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران خاطرنشان کرد: «ایران و عمان به‌عنوان دو کشور مسئولیت‌پذیر باید سازوکارهایی را اتخاذ کنند که منافع خود حفظ شود و به جامعه بین‌المللی این اطمینان را بدهند که کشتی‌رانی از این مسیر انجام می‌شود؛ این یک امر بدیهی است.»

عمان از مواضع خصمانه ناگهانی واشنگتن شوکه شده است

این روزنامه در ادامه نوشت: کاخ سفید در پاسخ به سوال وال استریت درباره موضعش نسبت به عمان به اظهارات «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا در جلسه اخیر کابینه اشاره کرد. ترامپ چهارشنبه گذشته گفت که اگر عمان با طرح ایران برای اخذ عوارض از کشتی‌ها همراهی کند، ممکن است دستور حملات هوایی بدهد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا نیز در شبکه‌های اجتماعی تهدید کرد در صورت اخذ عوارض از کشتی‌ها در تنگه، عمان را تحریم خواهد کرد.

به گفته مقامات عرب، مقامات عمانی از رویکرد خصمانه ناگهانی آمریکا شوکه شده‌اند و در تلاش برای یافتن پاسخ مناسب هستند. یکی از راهکارها، آغاز یک عملیات روابط‌ عمومی برای نشان دادن تلاش فعالانه این کشور در جهت افزایش تردد دریایی در تنگه هرمز است. طبق ادعای یک مقام رسمی، این اقدام شامل همکاری با سازمان ملل برای متقاعد کردن ایران به اجازه عبور ایمن کشتی‌های حامل مواد اولیه کودهای شیمیایی به عنوان اقدامی در راستای حمایت از کشورهای آفریقایی است که با بحران غذایی مواجه‌اند.

عمان نزدیک به ۲۰۰ سال است که با آمریکا روابط دیپلماتیک دارد و این رابطه یکی از قدیمی‌ترین روابط واشنگتن با یک کشور عربی به شمار می‌رود. از سوی دیگر، عمان قرن‌هاست با ایرانیان که عمدتا شیعه هستند نیز پیوند دارد. عمان که همواره به عنوان کشوری قابل اعتماد برای گفت‌وگو با واشنگتن شناخته می‌شد، در دهه ۱۹۸۰ میزبان مذاکرات پایان جنگ ایران و عراق بود و بعدا کانال‌های ارتباطی میان تهران و دولت «باراک اوباما» را فراهم کرد که به توافق ۲۰۱۵ برای محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران انجامید ـ توافقی که ترامپ در دوره اول ریاست‌جمهوری خود از آن خارج شد. در ماه‌های اخیر نیز عمان ۲ دور مذاکرات هسته‌ای میان تهران و واشنگتن را میانجی‌گری کرد که هر دو دور بر اثر حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ و در آغاز جنگ فعلی در ۲۸ فوریه متوقف و بی‌نتیجه ماند.

به گفته مقامات آمریکایی، ‌ریشه بی‌اعتمادی دولت ترامپ به مسقط در روز پیش از اولین حمله هوایی آمریکا و رژیم صهیونیستی است ـ زمانی که بدر البوسعیدی، وزیر امرو خارجه عمان در گفت‌وگویی با شبکه آمریکایی مدعی شد توافقی هسته‌ای برای جلوگیری از جنگ «در دسترس است، اگر فقط به دیپلماسی فرصت لازم داده شود». از آن زمان تاکنون، دولت ترامپ تلاش کرده عمان را در هر فرآیند دیپلماتیکی در حاشیه قرار دهد. به گفته مقامات آمریکایی، با وجود اظهارنظر ترامپ در جلسه کابینه هفته گذشته، هیچ برنامه جدی برای حمله به این کشور به خاطر حمایتش از ایران وجود ندارد.