ترامپ فهمید که ایران ونزوئلا نیست اما بعد صد روز!
مذاکراتی که ترامپ سعی میکند از آن برای فرونشاندن التهاب بازارها و سرپوش گذاشتن بر شکست خود در جنگ استفاه کند، به علل مختلف به بنبست خورده است. به گزارش سیانان: «غرامت مالی یکی از اصلیترین گرهها و نقاط اختلاف در مذاکره با ایران است».
در حالی که جنگ به صدمین روز خود نزدیک میشود، ترامپ با بیاعتباری گسترده و بحران اقتصادی- سیاسی رو به گسترش مواجه است.
دیروز در نود و هشتمین روز جنگ، روزنامه فایننشالتایمز به نقل از یکی از بزرگترین مالکان کشتی جهان نوشت: پرداخت ۲۰۰ هزار دلار عوارض به ایران برای هر عبور از تنگه هرمز، بهتر از انسداد یا اختلال در آن است.
در هفتههای اخیر ایران بهطور محدود، روزانه به 20 تا 30 کشتی اجازه عبور از تنگه هرمز را داده است که به معنای درآمد روزانه 4 تا 6 میلیون دلاری است.
در همین حال، وبسایت شبکه انگلیسی اسکای نیوز اخیراً اذعان کرد: جنگی که ترامپ وعده داده بود ۴ تا ۶ هفته طول بکشد، اکنون وارد روز ۹۷ شده و ایران در حال به دست آوردن برتری است.
ترامپ؛ فرمانده دزد، نه فرمانده کل قوا
در حالی که شرایط برای دولت ترامپ دشوار میشود، توماس فریدمن، تحلیلگر ارشد نشریه نیویورک تایمز هشدار داد: اولین وظیفه هر رئیسجمهوری در شرایط جنگی، حفظ وحدت جبهه داخلی است. اما ترامپ هیچ تلاشی برای جلب حمایت حزب دموکرات یا متحد کردن آمریکاییها پشت جنگ نکرده، بلکه مشغول درگیریهای سیاسی داخلی و پروژههای بحثبرانگیزی بوده که منافع شخصی و متحدان سیاسی او را تأمین میکرده است. آمریکاییها کمکم به این نتیجه میرسند که ترامپ در حال تبدیل شدن به یک شکارچیِ سیستم سیاسی و حقوقی کشور است. کسی که میکوشد با دستکاری نظام قضائی، برای حامیان ۶ ژانویه منابع مالی فراهم کند و برای خود و خانوادهاش در برابر تحقیقات مالیاتیِ جاری مصونیت به دست آورد. داشتن رئیسجمهوری که مانند یک «فرمانده دزد» رفتار میکند، نه یک «فرمانده کل قوا» هزینههای سنگینی را در داخل و خارج از کشور بر ما تحمیل میکند. او در ایفای نقش رهبری شکست خورده است.
کارشکنی و بازی دوگانه ترامپ با مذاکره
مذاکراتی که ترامپ سعی میکند از آن برای فرونشاندن التهاب بازارها و سرپوش گذاشتن بر شکست خود در جنگ استفاه کند، به علل مختلف به بنبست خورده است. به گزارش سیانان: «غرامت مالی یکی از اصلیترین گرهها و نقاط اختلاف در مذاکره با ایران است».
آقای عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان دیروز به المیادین گفت: اولین شرط آمریکاییها همانطور که ترامپ در روز اول جنگ اعلام کرد، تسلیم بدون محدودیت و
قید و شرط است. این هرگز و هرگز اتفاق نخواهد افتاد.
او افزود: ما زمانی به میز مذاکره برمیگردیم که جنگ در سراسر لبنان خاتمه یابد. وزیر امور خارجه با بیان اینکه «هیچ پیشرفت محسوسی در مذاکرات با آمریکا برای پایان جنگ وجود ندارد»، افزود: ما معتقدیم که سرنوشت جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل جدا از سرنوشت جنگ در لبنان نیست. موضع ما بسیار واضح است: پایان جنگ و آتشبس باید شامل ایران و همه جبهههای مقاومت، از جمله لبنان، باشد.
فهمید که ایران ونزوئلا نیست
دونالد ترامپ، سرشکستگی بزرگی را در بیابانهای جنوب اصفهان متحمل شد، اما در نود و هشتمین روز ادعا کرد که میدانسته ایران، ونزوئلا نیست!. او با گفتن اینکه «روابط ما با ونزوئلا فوقالعاده است. کلی نفت، میلیونها بشکه نفت از ونزوئلا خارج کردیم»، اعتراف کرد: ما به حمله برای تصاحب اورانیوم فکر کردیم اما من نمیخواستم در موقعیتی باشم که مجبور باشیم وارد آنجا بشویم. آنجا مثل ونزوئلا نیست که بتوانیم وارد شویم، چند دقیقه بمانیم و بعد خارج شویم و موقع پرواز برگشت هم برایمان به نشانه خداحافظی دست تکان دهند. من نمیخواستم جیمی کارتر باشم. حسش را نداشتم که جیمی کارتر باشم، بنابراین آن موضوع را کنار گذاشتیم. من نمیخواستم در موقعیتی باشم که مجبور شوم به آنجا بروم.
در ایران باید یک تا دو هفته میماندیم، به تجهیزات عظیم نیاز داشتیم و آنجا یک منطقه جنگی واقعی است.
ترامپ در عین حال به دروغ ادعا کرد: مذاکرات با ایران خوب پیش میرود. مسئله لبنان تا حدودی متفاوت است، اما به ایران مرتبط است. گزارشهای جعلی رسانهای مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا چند روز پیش گفتوگوها را متوقف کردهاند، نادرست و اشتباه است.
ترامپ درباره مذاکرات دروغ میگوید
در واکنش به دروغ ترامپ درباره مذاکرات، دیوید پین تحلیلگر و کهنه سرباز آمریکایی نوشت: ترامپ دوباره دروغ میگوید؛ از جمعه یک هفته قبل تاکنون هیچ مذاکرهای با ایران انجام نشده. همان روزی که ترامپ یک پیشنهاد متقابل با شروط سختگیرانهتر برای ایران فرستاد. ایران روز دوشنبه با رد رسمی آن پیشنهاد، تمام مذاکرات صلح را برای مدت نامعلوم لغو کرد. احتمالاً ایران تا زمانی که اسرائیل همه نیروهای خود را از لبنان خارج نکند، به میز مذاکره بازنخواهد گشت و اسرائیل هم به احتمال زیاد هرگز چنین کاری نخواهد کرد. همچنین، شائیل بن-افرایم، افسر سابق واحد ۸۲۰۰ اطلاعات ارتش اسرائیل میگوید: ترامپ به دنبال توافق با ایران نیست، او به دنبال برد خود و شکست ایران است که دست نیافتنی است: ترامپ هیچ خطر قرمزی در لبنان برای اسرائیل تعیین نکرده است و نتانیاهو و راست افراطی به دنبال جنگ ابدی و ترور و پیشروی هستند که نتیجهاش خودویرانگری کامل اسرائیل است. اسرائیل در عملیات جاری در لبنان در حال نافرمانی واقعی از ترامپ نیست؛ ترامپ هیچ خط قرمز جدی و الزامآوری تعیین نکرده و در عمل اجازه عمل کامل و تقریباً نامحدود به اسرائیل میدهد. ترامپ به دنبال هیچ معامله واقعی و قابل اجرا با ایران نیست؛ او تنها به دنبال یک معامله کاملاًً یکطرفه و خیالی است که ایران هرگز نمیتواند آن را بپذیرد.
عوامل بنبست مذاکرات
نشریه جروزالم پست، علت دیگر بنبست مذاکرات را «اصرار ایران برای آزادی داراییهای مسدودشده» توصیف کرد و نوشت: تهران بر این موضع پافشاری میکند که میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده باید در همان مرحله نخست هرگونه توافق اولیه آزاد شود.
خبرگزاری بلومبرگ هم گزارش داد: بنبست مذاکرات ایران و آمریکا زیر سایه جنگ در لبنان است و پیشرفتی در گفتوگوها به چشم نمیخورد. علیرغم ادعای کاخ سفید مبنی بر برقراری آتشبس در لبنان، تداوم درگیریها نشان میدهد که سیاستهای آمریکا در مهار تنشهای منطقهای به بنبست رسیده و تلاشها برای دستیابی به توافق صلح موقت با تهران نیز عملاً راه به جایی نبرده است. این ناکامیهای دیپلماتیک در کنار تداوم هرجومرج در تنگه هرمز و نبرد اسرائیل با حزبالله، نشانگر فروپاشی استراتژی مهار واشنگتن در منطقه است.
هراس از نفت ۱۶۰ دلاری تا چند هفته دیگر
اما با وجود توقف مذاکرات، ترامپ چرا به دروغ وانمود میکند که مذاکرات ادامه دارد و توافق در دسترس است؟ علت را باید در مجموع تحولاتی دید که بر او و دولتش فشار شدیدی را وارد میکند و این فشار دائماً در حال تشدید است. جک پرندلی پژوهشگر سوئیسی دیروز تصریح کرد: در ظاهر شوک نفتی جنگ ایران تمام شده و قیمت نفت برنت با آتشبس از ۱۳۰ به کمتر از ۱۰۰ دلار رسیده. اما نباید به نمودار فعلی قیمت نفت اعتماد کرد زیرا ضربهگیرهایی که مانع جهش قیمت نفت شدند در حال پایان هستند و نمودار آنها را نمایش نمیدهد. موجودی ذخایر نفت دنیا در سطوح «واقعاً، واقعاً پایین» هستند و نفت برنت فیزیکی ظرف ۲ تا ۳ هفته آینده به ۱۵۰–۱۶۰ دلار خواهد رسید.
در همین زمینه، نشریه آمریکایی پولیتیکو از «هشدار صنعت نفت به دولت ترامپ درباره انتظار جهش قیمت سوخت طی هفتههای آینده» خبر داد و افزود: مدیران ارشد صنعت نفت آمریکا در هشداری فوری به دولت ترامپ اعلام کردهاند ذخایر جهانی سوخت به دلیل مسدود ماندن سه ماهه تنگه هرمز، به سطح «خطرناکی» رسیده است. ذخایر در حال رسیدن به «کف مخازن» است و اگر این روندِ تخلیه سریع ادامه یابد، جهش شدید قیمت انرژی در هفتههای آینده اجتنابناپذیر خواهد بود؛ برخی تحلیلگران پیشبینی کردهاند که در صورت تداوم این وضعیت، قیمت نفت ممکن است تا ۱۵۰ یا ۱۶۰ دلار در هر بشکه صعود کند. افزایش قیمت انرژی ناشی از جنگ علیه ایران، ۵۶۰ هزار فرصت شغلی را در اروپا تهدید میکند ساختمانسازی، صنایع فلزی، صنایع شیمیایی، حملونقل بیشترین آسیبپذیری را خواهند داشت. خبرگراری بلومبرگ هم دیروز خبر داد که قیمت قراردادهای آتی استاندارد گاز طبیعی در اروپا از روز جمعه گذشته تاکنون ۷ درصد افزایش یافته است
وضعیت بحرانی ذخایر سوخت آمریکا
همزمان با هشدار درباره بحران جهانی ذخائر سوخت، دادههای جدید دولت آمریکا در روز چهارشنبه نشان داد کل ذخایر نفت خام و فرآوردههای نفتی مانند بنزین در هفته گذشته ۱۰.۶ میلیون بشکه کاهش یافته و به ۱.۵۷ میلیارد بشکه رسیده است، یعنی پایینترین سطح از سال ۲۰۰۴. این کاهش شدید باعث هشدارهای جدید از سوی تحلیلگران صنعت شد مبنی بر اینکه قیمت نفت آماده است تا ظرف چند هفته دوباره به شدت افزایش یابد. روزنامه فایننشال تایمز در اینباره مینویسد: جنگ ایران، ذخایر نفت آمریکا را به پایینترین سطح در 22 سال گذشته رسانده است. صنعت نفت هشدار داده که با رسیدن ذخایر به آستانه «بحرانی»، قیمتها ممکن است بهزودی جهش کنند.
تورم در آمریکا، نتیجه انسداد تنگه هرمز
در این شرایط بحرانی، «پیتر ناوارو» مشاور اقتصادی رئیسجمهور آمریکا دیروز به «فاکس بیزنس» گفت: ایران عامل تورم در آمریکا است. جمهوری اسلامی ایران با بستن تنگه هرمز، باعث تورم در آمریکا شده است. ایران تنگه هرمز را مسدود کرده است، این تورم [ساخته] آنها است.
فشار تورمی موجب سقوط شدید مقبولیت ترامپ در آمریکا شده است. به گزارش هفتهنامه نیوزویک «نظرسنجی جدید مدرسه مارکت لا (حقوق بازار)، مؤسسه هریس و هریس ایکس و نظرسنجی مشترک اکونومیک و یوگاو نشان میدهند که نرخ محبوبیت دونالد ترامپ در بحث تورم به ترتیب منفی ۵۶، منفی ۳۰ و منفی ۴۸ است». همچنین، نشریه «هیل» متعلق به کنگره خبر داد: بر پایه یک نظرسنجی تازه، نزدیک به هفت نفر از هر ده آمریکایی میخواهند جنگ با ایران «هرچه زودتر» پایان یابد. در نظرسنجی اکونومیست/یوگاو، ۶۸ درصد از پاسخدهندگان گفتند که معتقدند که آمریکا «باید برای پایان دادن به جنگ با ایران هر چه سریعتر به توافق برسد»، در حالی که ۱۱ درصد با این نظر مخالف بودند. ۲۱ درصد هم در مورد رسیدن به توافق مطمئن نبودند.
۷۱ درصد مردم آمریکا ناراضی از افزایش تورم
با استناد به نظرسنجیها، بویل، نماینده کنگره به وزیر خزانهداری اعتراض کرده و گقته است: ۷۱ درصد از مردم آمریکا از نحوه مدیریت تورم توسط رئیسجمهور ترامپ ناراضی هستند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری در واکنش، به جای اینکه پاسخ نماینده معترض و نظرسنجیها را بدهد، ادعا کرد: مردم آمریکا در دوران دولت بایدن به آتش کشیده شدند. بویل هم جواب داد: کاش برای هر بار که شما یا یکی از اعضای حزب جمهوریخواه نام بایدن را مطرح میکردید، یک دلار میگرفتم. اگر این کار را میکردم، ممکن بود به اندازه شما پول داشته باشم. مایک تامپسون: دیگر نماینده کنگره بود که به بسنت اعتراض کرد و گفت: شما پارسال گفتید که ترامپ پایههای عصر طلایی اقتصاد را بنا کرده؛ قبضهای برق ۸.۵ درصد افزایش یافته است؛ آیا این طلایی است؟ قیمت بنزین نزدیک به ۵۰ درصد افزایش یافته؛ این طلایی نیست. هزینههای بیمه سلامت ۲۶ درصد افزایش یافته؛ این طلایی نیست. هزینههای نگهداری از کودکان ۹ درصد بالا رفته؛ این طلایی نیست. قیمت مواد غذایی همچنان به بودجه خانوادهها فشار وارد میکند؛ آقای وزیر، این طلایی نیست. کشاورزان زیر بار هزینههای سنگین سوخت و کود کمر خم کردهاند و بهخاطر جنگ در ایران نمیتوانند محصولات خود را به بازار ببرند؛ به آنها بگویم اوضاع طلایی است؟
جالوت بار دیگر قدرت داوود را چشید
مجموعه تحولات حدوداً صد روز گذشته پس از جنگ موجب شده تا تحلیلگران بسیاری از سرخوردگی و سردرگمی ترامپ خبر بدهند و معتقد باشند که دوران جدیدی به نفع ایران آغاز شده است. گیدو اشتاینبرگ دانشمند آلمانی علوم سیاسی اظهار کرد: بزرگترین خطای محاسباتی ترامپ، دستکم گرفتن قدرت تابآوری ایران بود، او بارها پرسیده بود: «پس چرا اینها تسلیم نمیشوند؟»؛ او منطق تصمیمگیری جمهوری اسلامی را درک نمیکرد. «داوود» بار دیگر به «جالوت» نشان داد با فلاخن میتوان یک قدرت را فلج کرد. ایرانیها عملاً افسار ترامپ را در دست گرفته و او را در میدان بازی میدهند.
همچنین، روزنامه نیویورک تایمز تأکید کرد: اندکی پیش از آنکه ترامپ جنگ علیه ایران را آغاز کند، سپاه پاسداران ایران، رزمایشی با سلاحهای واقعی در آبهای ساحلی خود برگزار کرد. این رزمایش علامت هشدار قرمز به دولت ترامپ بود هشداری که به دلایلی که هنوز کاملاًً روشن نیست، تا حد زیادی نادیده گرفته شد. چند روز پس از شروع جنگ، ایران کنترل تنگه را در دست گرفت. قیمت انرژی به شدت بالا رفت و ترامپ در گوشهای محاصره شد. کنترل ایران بر تنگه هرمز به قدرتمندترین سلاح علیه ترامپ تبدیل شده است که منبعی از اهرم فشار عظیم در مذاکرات با ترامپ درباره برنامه هستهای این کشور است.
روزهای سخت ترامپ ۸۰ ساله
از طرف دیگر، روزنامه یوسای تودی درباره «زنجیره شکستهای رئیسجمهور آمریکا» یادآور شد: ترامپ در آستانه ۸۰ سالگی روزهای سختی را میگذراند. در داخل، با موجی از مخالفتها در کنگره روبهروست؛ همحزبیهایش دیگر حاضر نیستند هزینههای سیاسی تصمیمات او را بپردازند و حتی در دستگاه قضائی هم شکستهای پیدرپی خورده است. شکست اخیر نامزد مورد حمایت او در انتخابات مقدماتی آیووا هم نشان میدهد که نفوذ بلامنازع او در حزب جمهوریخواه، برخلاف گذشته، ترک برداشته است. در حوزه خارجی نیز، وعدههای ترامپ برای پایان دادن به درگیری با ایران و کاهش قیمت سوخت، در بنبست گیر کرده است. در حالی که مذاکرات به نتیجه نرسیده، کنگره نیز با یک رایگیری نمادین تلاش کرد دست او را برای هرگونه اقدام نظامی بیشتر علیه ایران ببندد. این ناکامیهای سریالی در کنار افت محبوبیت در نظرسنجیها، دولت ترامپ را به شدت تحت فشار قرار داده است.
پایان برتری هوائی آمریکا
در میدان نظامی هم روایت شکستهای بزرگ آمریکا در رسانهها ادامه دارد. نشریه میدلایست مانیتور با طرح این پرسش که «برتری هوائی آمریکا چگونه در خلیجفارس به چالش کشیده شد؟»، نوشت: گذار ایران به دکترین نامتقارن پدافندی، موجب فاصله گرفتن از الگوی کلاسیک پدافند هوائی و حرکت به سمت سامانههای کمهزینه، متحرک و غافلگیرکننده شده است. موفقیت میدانی سامانه آرش کمانگیر، اعتماد به نفس ایران را افزایش داده است. سقوط جنگنده اف-۱۵ئی نیروی هوائی آمریکا درآوریل ۲۰۲۶ و سرنگونی چندین پهپاد امکیو-۹ ریپر، دکترین برتری مطلق هوائی غرب در خلیجفارس را با چالشی جدی روبهرو کرده است. گذار ایران به دکترین نامتقارن پدافندی، موجب فاصله گرفتن از الگوی کلاسیک پدافند هوائی و حرکت به سمت سامانههای کمهزینه، غافلگیرکننده است.
تشدید راهبرد شکستخورده شکست را دو چندان میکند
مرور مجموعه شرایط موجب شده تا تحلیلگران، ترامپ را متهم به حماقت کنند. کریس ونهولن، سناتور آمریکایی با انتقاد صریح از رویکرد ترامپ در جنگ علیه ایران، همسویی با نتانیاهو را «فاجعهبار» خواند و گفت: نتانیاهو ۴۰ سال منتظر این لحظه بود و سرانجام رئیسجمهوری را یافت که به اندازه کافی احمق و بیملاحظه باشد تا با او همراه شود.
رابرت کیگان، پژوهشگر ارشد مؤسسه بروکینگز، و از نظریهپردازان نئوکان نیز، با بیان این واقعیت که «آمریکا جنگ با ایران را از قبل باخته است»، تصریح کرد: ایران با تنگه هرمز که اهرم بسیار قدرتمندتری نسبت به برنامه هستهای است، مقاومت کرده است. عاقلانهترین مسیر پیش رو، کاهش تنش واقعبینانه به جای دو برابر کردن یک استراتژی شکستخورده است.
ایالات متحده عملاً اهرم استراتژیک خود در خلیجفارس را از دست داده است. کمپین نظامی ترامپ علیه ایران نتیجه معکوس داشته و موقعیت آمریکا را ضعیفتر کرده است.جنگ تاکنون هزینههای اقتصادی و ژئوپلیتیک سنگینی برای آمریکا به بار آورده است. راهحل دیپلماتیک در شرایط فعلی بسیار دشوار، اگر نگوییم غیرممکن، شده است. موقعیت استراتژیک آمریکا در منطقه امروز ضعیفتر از قبل از آغاز درگیری است. کنترل تنگه هرمز قدرت واقعی ایران است و این اهرم بسیار مؤثرتر از سلاح هستهای عمل میکند. حملات نظامی نتوانسته اراده یا توانایی ایران برای مختل کردن جریان نفت را از بین ببرد. آمریکا قدرت مقاومت ایران را دستکم گرفته و بیش از حد به اطلاعات و فشار اسرائیل تکیه کرده است. ادامه درگیری منابع آمریکا را نابود میکند در حالی که اتحادهای منطقهای ایران را تقویت مینماید. پذیرش واقعیت و جستوجوی راه خروج آبرومندانه اکنون کمترین گزینه بد ممکن است.
تمدن پنجهزار ساله تسلیم نمیشود
بن رودرز، مشاور سابق دولت آمریکا بر وجه تمدنی ایران تأکید کرده و گفت: ایران، کشور ۹۴ میلیون نفر جمعیت دارد و تمدنی پنجهزار ساله است، بنابراین این ایده که شما میتوانید فقط چند قطعه پازل راجابهجا کنید و رهبر جدیدی انتخاب کنید، در تضاد با درک نحوه عملکرد این رژیم است. همچنین این رویکرد، ملیگرایی ایرانی را دست کم میگیرد. مردم نمیخواهند توسط کشورهای دیگر بمباران شوند. ایران، کشوری نیست که با فشار و حمله تسلیم شود.
در این میان، تحلیل توأم با عصبانیت «منوشه امیر» فعال رسانهای کهنهکار صهیونیستها نیز خواندنی است که میگوید: با پیروزی جمهوری اسلامی، منتظر فاجعۀ هولناکی برای ابرقدرتی آمریکا باشید. پیروزی تهران، چتر امنیتی واشنگتن را در منطقه و اروپا بیاعتبارتر خواهد کرد؛ فشارهای سپاه موجب عقبنشینیهای بیشتر آمریکا شده و تنگه هرمز تنها یک نمونه از این عقبنشینیهاست. آمریکا و اسرائیل شوربختانه به هیچیک از اهداف خود در ایران نرسیدند. حتی پس از سالها تلاش علیه حزبالله، ما هنوز نتوانستیم خطر آنها را برطرف کنیم و حزبالله را خلع سلاح کنیم.
کیهان