جنگ سوم؟

 ابراهیم متقی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه تهران، در یادداشتی در روزنامه اعتماد هشدار داده که آمریکا و اسرائیل خود را برای مرحله‌ای تازه از درگیری با ایران آماده می‌کنند؛ مرحله‌ای که به باور او می‌تواند «جنگ سوم» باشد.

متقی معتقد است ادبیات دیپلماتیک و رسانه‌ای آمریکا و اسرائیل را نباید صرفاً نشانه حرکت به سمت آرام‌سازی بحران دانست. از نگاه او، بخشی از این ادبیات می‌تواند برای ایجاد ابهام ادراکی و گمراه‌سازی دیپلمات‌ها، کارشناسان راهبردی، مسئولان اجرایی و فرماندهان نظامی ایران طراحی شده باشد.

او با اشاره به تصویب لایحه اجتناب از جنگ علیه ایران در مجلس نمایندگان آمریکا نوشته است که ترامپ خود را چندان مقید به نگاه نهادهای سیاسی و افکار عمومی آمریکا نمی‌داند و در نگرش او، پیروزی نظامی همچنان یک اولویت مهم محسوب می‌شود.

بر اساس تحلیل متقی، ترامپ ممکن است از جنگ رسانه‌ای به‌عنوان ابزارهایی برای پوشاندن طرح‌ریزی عملیاتی استفاده کند؛ یعنی در ظاهر از توافق سخن بگوید، اما در عمل به دنبال غافلگیری تاکتیکی و ضربه تازه باشد.

طبیعتا ایران  فضای مذاکره را به معنای پایان تهدید تلقی  نمیکند. از نگاه متقی، آمریکا و اسرائیل همچنان در حال طراحی برای ابهام‌سازی، غافلگیری و کنش عملیاتی جدید علیه ایران هستند و همین مسئله ضرورت هوشیاری هم‌زمان در میدان دیپلماسی، رسانه و دفاع را بیشتر می‌کند.

نکته اساسی درباره اظهارت دکتر متقی این است که نقطه قوت رفتار ایران در این مرحله، دقیقاً در همین‌جاست که تیم مذاکره‌کننده اجازه نداده میز مذاکره از میدان جدا شود یا به محل جبران شکست‌های آمریکا و اسرائیل تبدیل گردد. متن ایران، متنی منفعل یا اضطراری نیست؛ متنی است که از دل قدرت میدانی، ایستادگی مردم، بازدارندگی نظامی و محاسبه دقیق حقوقی بیرون آمده است. در این متن، آمریکا نمی‌تواند جنگ را متوقف کند و نامش را پیروزی بگذارد؛ نمی‌تواند تحریم را موقتاً شل کند و آن را امتیاز بزرگ بفروشد؛ نمی‌تواند هرمز را از مدار حاکمیت ایران خارج کند؛ و نمی‌تواند پرونده هسته‌ای را به پیش‌پرداخت توافق تبدیل کند. هنر تیم مذاکره‌کننده همین بوده که مذاکره را به ادامه میدان تبدیل کرده، نه جایگزین آن. ایران در جنگ چیزی نداده که در مذاکره پس بدهد؛ و متن فعلی دقیقاً برای تثبیت همین واقعیت نوشته شده است.