سفر متفاوت هیات اتحادیه اروپا به ترکیه

 اردوغان از هیات اروپایی خواسته تا درباره مشکلات ویزایی، با شهروندان ترکیه همکاری ویژه صورت بگیرد.

به گزارش  تسنیم، سفر هیاتی از مقامات عالی اتحادیه اروپا به منظور دیدار با مقامات آنکارا، برای رسانه‌ها، تحلیلگران و افکار عمومی ترکیه اهمیت بالایی داشت. چرا که این سفر همزمان شده با دورانی که اولاً بزرگترین حزب اپوزیسیون یعنی حزب جمهوری خلق در ترکیه با مداخله مستقیم و غیرقانونی دادستان با بن بست و شکاف روبرو شده و دوم این که محتوای گزارش اخیر پارلمان اروپا درباره ترکیه، انتقاد و اعتراض گسترده مقامات دولت و حزب حاکم این کشور را به دنبال آورده بود. با این حال، هیات اروپایی با یک سفر بی‌سر و صدا و سازشکارانه، آب پاکی را بر دستان مخالفین اردوغان ریختند.

کایا کالاس نماینده عالی اتحادیه اروپا، مارتا کاس کمیسر اتحادیه اروپا در امور گسترش و مگنوس برونر کمیسر اتحادیه اروپا در امور داخلی و مهاجرت، سه عضو هیات اروپایی بودند که ابتدا در آنکارا به دیدار هاکان فیدان وزیر امور خارجه رفتند و سپس با رجب طیب اردوغان نیز دیدار کردند. 

خبرگزاری آناتولی، روزنامه حریت و دیگر رسانه‌ها و جراید نزدیک به دولت و حزب حاکم ترکیه در چند گزارش به ارائه جزئیات مربوط به دیدار هیات اروپایی با هاکان فیدان پرداختند.

کایا کالاس نماینده عالی اتحادیه اروپا در امنیت و سیاست خارجی اعلام کرده که در دیدار با مقامات ترکیه، در مورد تمام تحولات جاری در زمینه روابط ترکیه و اتحادیه اروپا، از سیاست خارجی و ترانزیت گرفته تا تجارت، مهاجرت و مسائل مربوط به ویزا، صحبت کرده و همچنین مسائل منطقه‌ای و جهانی فعلی، به ویژه وضعیت خاورمیانه و روسیه-اوکراین را ارزیابی کرده‌اند.

هاکان فیدان نیز به این اشاره کرده که «عضویت در اتحادیه اروپا همچنان یک هدف استراتژیک برای ترکیه است و ما آماده‌ایم تا بر این اساس، روابط خود را با اتحادیه اروپا توسعه دهیم. ما متقابلاً انتظار داریم که اتحادیه اروپا روابط خود را با ترکیه بر اساس معیارهای عینی و شایستگی و بدون تبعیض پیش ببرد. امیدوارم که این سفر مشترک سه عضو مهم کمیسیون اروپا به کشورمان گامی مهم در جهت رساندن روابط بین ترکیه و اتحادیه اروپا به سطح مطلوب باشد».

وزارت امور خارجه ترکیه در بیانیه‌ای درباره این دیدار نوشته است: «طرفین با اشاره به وضعیت نامزدی ترکیه برای عضویت، بر ارزش استراتژیک روابط آنکارا و اتحادیه اروپا در تقویت ثبات منطقه‌ای و تاب‌آوری اقتصادی در یک محیط ژئوپلیتیکی به سرعت در حال تغییر تأکید کرده و به اهمیت این روابط از منظر جهانی پرداختند.

همچنین طرفین مسائل مورد علاقه مشترک، از جمله همکاری‌های اقتصادی و تجاری، اتصال، مهاجرت، امنیت و چالش‌های مشترک در سیاست خارجی و امنیتی را بررسی کردند.

این بیانیه همچنین نشان داد که طرفین حمایت خود را از تلاش‌های دبیرکل سازمان ملل متحد در مورد مسئله قبرس ابراز کردند و طرف اتحادیه اروپا بر لزوم تقویت حاکمیت قانون، حفاظت از حقوق اساسی و تضمین استانداردهای بالای دموکراتیک در چارچوب گسترش اتحادیه تأکید کرد.

در پایان، طرف اتحادیه اروپا بر اهمیت جلوگیری از دور زدن تحریم‌های اتحادیه اروپا توسط همه کشورها تأکید کرد.

طرفین توافق کردند که به تلاش‌ها برای بهبود اجرای اتحادیه گمرکی و نوسازی اتحادیه گمرکی ادامه دهند. طرفین در مورد وضعیت فعلی گفتگوی آزادسازی ویزا بحث و در مورد مسائل مربوط به درخواست ویزا و رویه‌های پردازش برای شهروندان ترکیه تبادل نظر کردند.

طرفین با اشاره به وضعیت ژئوپلیتیکی فعلی و تأثیر بالقوه آن بر جابجایی جمعیت، به چالش‌های مشترک پیش روی ترکیه و اتحادیه اروپا پرداختند و عزم خود را برای همکاری برای غلبه بر این چالش‌ها، از جمله تقویت همکاری در مدیریت مرزها و مبارزه با قاچاق مهاجران ابراز کردند.»

قرار است جلسات گفتگوی سطح بالای بعدی ترجیحاً قبل از پایان سال، با در نظر گرفتن حوزه‌هایی از جمله اقتصاد، تجارت، مهاجرت و امنیت، بهداشت، علم و نوآوری و کشاورزی، برگزار شود.

خبری از بحث و انتقاد نیست

تحلیلگران ترکیه می‌گویند، گزارش تند و تیز پارلمان اروپا درباره ترکیه که چند روز پیش به تصویب نمایندگان این پارلمان رسید، در حوزه‌های حقوقی، دموکراسی، روند قضائی، حقوق زنان و اقلیت‌ها، شیوه برخورد با مخالفین، آزادی بیان و دیگر حوزه‌ها، چنان انتقادات تند و بنیادینی علیه دولت ترکیه و حزب حاکم این کشور مطرح کرد که مخالفین منتظر بودند، پس از انتشار این گزارش، نوعی از سردی و انجماد در روابط ترکیه و اتحادیه اروپا به وجود بیاید و در سفر هیات مذاکره‌کننده نیز، بیش از هر موضوع دیگری به این مساله پرداخته شود که اردوغان اصل تفکیک قوا را در ترکیه از میان برده و مخالفین و منتقدین او و همچین شهرداران احزاب مخالف به راحتی روانه زندان می‌شوند. اما برخلاف انتظار منتقدین، اتحادیه هیاتی فرستاد که از همان روز اول، مشخص بود برای سازش به آنکارا رفته و کاری به موضوعات حقوقی ندارد. 

پایگاه خبری – تحلیلی یتیکن ریپورت ترکیه درباره این سفر نوشت: «از قبل مشخص بود که هیات اعزامی دیپلمات‌های اتحادیه به اروپا، هدف حقوقی – دموکراسی ندارد و صرفاً به دنبال طرح موضوعاتی به آنکارا آمده که مربوط به مسائل امنیتی – دفاعی، مهاجرت و منافع تجاری است. این همان رویکرد سازشکارانه و بده بستان است که اتحادیه اروپا در این چند سال در برابر دولت اردوغان به کار گرفته است. اتحادیه اروپا نشان داد که اساساً هیچ نوع نگرانی خاصی درباره حقوق و آزادی‌های شهروندان ترکیه ندارد و به جای آن که از وزیر دادگستری ترکیه انتقاد کند که چرا مخالفین را به راحتی روانه زندان کرده و رهبر حزب مخالف را برکنار می‌کند، ترجیح داه پس از دیدار با اردوغان و فیدان، با مهمت شیمشک وزیر خزانه‌داری و دارایی، عبدالقادر اورال اوغلو وزیر حمل و نقل و زیرساخت و عمر بولات وزیر تجارت صحبت کند».

رسانه‌های ترکیه می‌گویند، هیات اروپایی در ترکیه، به طور محوری درباره این موضوعات با مقامات آنکارا صحبت کرده است:

الف) استفاده از قابلیت‌های نظامی و دیپلماتیک ترکیه.

ب) مناقصه‌های زیرساختی و افزایش تجارت.

ج) صحبت درباره نقش ترکیه در دور نگه داشتن مهاجران از مرز کشورهای اروپایی.

چرا مخالفین اردوغان انتظار دیگری داشتند؟

هیات اتحادیه اروپا در شرایطی به ترکیه رفت که مخالفین اردوغان توقع داشتند، موضوعات مهمی همچون ادامه حبس غیرقانونی اکرم امام اوغلو، دخالت در مسائل داخلی حزب جمهوری خلق، برخورد تند دولت اردوغان با روزنامه نگاران مستقل، حقوق شهروندی، مسائل مربوط به حقوق اقلیت‌ها و زنان، برچیده شدن تفکیک قوا و فقدان استقلال قوه قضاییه مورد بحث قرار بگیرد.

یتکین ریپورت درباره زمینه‌های تاریخی این توقع سیاسی می‌گوید: «حتی از دوران تنظیمات عثمانی، روشنفکران ترک، مبتلا به یک بیماری قدیمی بوده‌اند که می‌توان آن را امید به حمایت قدرت‌های غربی با قدرت سیاسی، اقتصادی یا نظامی پیشرفته در مبارزه برای حقوق و آزادی‌ها دانست. کمیته اتحاد و ترقی، که با هدف شکستن این زنجیره، بلافاصله پس از به قدرت رسیدن، شروع به تضعیف کاخ کرد و به دنبال اتحاد با یکی از قدرت‌های اروپایی یعنی آلمان، بود و بدین ترتیب فروپاشی امپراتوری ترکیه را که تقریباً یک قرن قبل آغاز شده بود، تسریع کرد. ولی مبارزه برای حقوق و آزادی‌ها در ترکیه را نمی‌توان با در نظر گرفتن حمایتی که فرض می‌شود از غرب می‌آید، پیش برد».

هیات عالی دیپلماتیک اتحادیه اروپا، در دیدار با رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه نیز به این اشاره کرده که در شرایط بی‌ثبات و ناامن جهان، اتحادیه اروپا ظرفیت‌های دفاعی ترکیه و نقش مهم این کشور در حفظ ثبات و موازنات منطقه را نادیده نمی‌گیرد.

اردوغان از هیات اروپایی خواسته تا درباره مشکلات ویزایی، با شهروندان ترکیه همکاری ویژه صورت بگیرد، اما هیات مزبور اعلام کرده که موضوع «سفر بدون ویزا» برای شهروندان ترکیه در منطقه شنگن از موضوعاتی است که به همکاری بیشتر و بررسی همه جانبه نیاز دارد. 

در پایان باید به این نکته اشاره کرد که مساله گره کور قبرس به عنوان مهمترین و پیچیده‌ترین اختلاف نظر بین ترکیه و اتحادیه اروپا در دیدار اخیر نیز مورد بحث و بررسی قرار گرفته اما هنوز هیچ تغییر و پیشرفتی در این زمینه وجود ندارد. چرا که از یک سو با طرح درخواست حداکثری ضرورت استقلال جمهوری ترک در شمال جزیره، با قبرس و یونان و اتحادیه دچار مشکل شده‌اند و در دیگر سو، اتحادیه اروپا رسماً اعلام کرده که با طرح استقلال مخالف است.