نگاهداری: حکمرانی در شرایط تنش را در پیش بگیریم

 رییس مرکز پژوهش های مجلس شورای در نشست بررسی چالش های سیاست پولی، تورم را ابزار اصلی دشمن برای نارضایتی اجتماعی دانست و گفت: همان طور که رزمندگان از مرزها دفاع می کنند، کارشناسان و مسئولان نیز موظفند با اتخاذ تدابیر ویژه، در میدان اقتصاد از معیشت مردم در برابر تکانه های تورمی دفاع کنند.

به گزارش ایسنا، بیست و هشتمین نشست استماع نخبگانی با موضوع چالش های سیاست پولی و مهارم تورم در شرایط فعلی نه جنگ و نه صلح با حضور بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، سید علی روحانی، عضو هیات علمی دانشگاه امیرکبیر، حسین درودیان، اقتصاددان، کامران ندری، عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق(ع)، مهدی نوری، استاد دانشگاه تهران، حسین توکلیان، استاد دانشگاه علامه طباطبایی(ره) و جمعی از صاحب نظران و نمایندگانی از سازمان برنامه و بودجه و وزارت اقتصاد برگزار شد.

بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهش های مجلس، در این نشست با تاکید بر این نکته که تورم از اصلی ترین موضوعاتی است که کشور با آن درگیر است گفت: باتوجه به جنگ اقتصادی که آمریکا علیه ایران راه انداخته است، نیاز داریم برای این شرایط تدابیر ویژه‌ای اتخاذ کنیم.

هدف اصلی جنگ اقتصادی ایجاد تورم در کشور و ناراضی کردن مردم است 

وی در ادامه اظهار کرد: هدف اصلی این جنگ اقتصادی ایجاد تورم در کشور و ناراضی کردن مردم است. بنابراین امروز در کنار آن رزمنده ای که پای لانچر از کشور دفاع می کند اقتصاددانان و کارشناسان و مسئولان کشور هم باید پای لانچر اقتصاد کشور محکم بایستند و از معیشت مردم دفاع کنند.

رییس مرکز پژوهش های مجلس با تاکید بر اینکه تورم در ایران دارای ریشه های طولانی مدتی است افزود: قطعا حل آن در کوتاه مدت و میان مدت به صورت کامل میسر نیست با این حال و باتوجه به جنگ اقتصادی دشمن ما باید تلاش کنیم با راهکارهای کوتاه مدت و میان مدت تورم را مهار کرده و در صورت توان تا حد ممکن کاهش دهیم.

وی با بیان اینکه هدف باید مدیریت تکانه های اقتصادی و کاهش اثرات این تکانه ها بر زندگی مردم باشد بیان کرد: در این میان باید برای ریشه های بلند مدت تورم مانند کاهش سرمایه گذاری، کسری بودجه دولت و عوامل دیگر، تدبیر کنیم. در مرکز پژوهش‌های مجلس به دنبال تدوین یک نقشه راه برای جنگ اقتصادی هستیم که بخش مهمی از این نقشه راه به مسئله تورم پرداخته می شود.

حکمرانی در شرایط تنش را در پیش بگیریم

نگاهداری در ادامه بیان کرد: برخی مدیران کشور منتظر هستند تا جنگ تمام شود و کشور به شرایط عادی برگردد تا مدیریت خود را اعمال کنند، این در حالی است که بر اساس پیش بینی اکثر استراتژیت ها، دنیا به سمت تنش در حال حرکت است و ما نباید انتظار روزهای قبل از جنگ را داشته باشیم بنابراین باید به سمت حکمرانی در شرایط تنش حرکت کنیم.

برخی افراد با دانش اندک و اعتماد به نفس بالا در قله حماقت ایستاده اند 

رییس مرکز پژوهش‌های مجلس در ادامه بیان کرد: برخی افراد با دانش اندک و اعتماد به نفس بالا در قله حماقت ایستاده اند که با اندک دانش فکر می کنند همه چیز را می فهمند و تریبون ها را هم در دست دارند و ذهن مردم را به هم می ریزند.

اقتصاد نباید دست مایه دعواهای سیاسی و جناحی شود

وی در ادامه بیان کرد: مسائل اقتصادی را نباید دست مایه دعواهای سیاسی و جناحی کرد و مقابل جنگ اقتصادی باید با وحدت و در کنار هم بایستیم و برای منافع ملی فکر کنیم و چاره اندیشی کنیم.

اقدامات اقتصادی پیوست اجتماعی و رسانه ای داشته باشد

رییس مرکز پژوهش‌های مجلس بر لزوم توجه به تهیه و تدوین پیوست های اجتماعی و رسانه ای تصمیمات مهم تاکید کرد و گفت: در برخی مواقع تصمیم گیران اقتصادی فقط به حساب و کتاب اقتصادی توجه می کنند و از مبحث عدالت و رفتار مردم غفلت می کنند. در این شرایط این غفلت می تواند رفتارهای غیر قابل پیش بینی و شوک آور از سوی جامعه بروز پیدا کند. 

تبلیغات گسترده در مورد طلا و رمزارزها، حکمرانی پول ملی را با مشکل مواجه کرده است

محمدسعید شادکار، هم در این نشست با تاکید بر این نکته که ساختار سیاست پولی در اقتصاد ایران با مشکل مواجه شده است، گفت:  تبلیغات بسیار گسترده در مورد طلا و رمزارزها، حکمرانی پول ملی را با مشکل مواجه کرده است. همچنین نظام پرداخت خرد روزمره مشکل دارد و اگر اتفاقات مشابه با هک سامانه های بانکی رخ دهد مردم با معضل مواجه می شوند.

وی در ادامه بیان کرد: آماده شدن برای شرایط جنگی نظیر افزایش تعرفه محصولات غیر ضروری وارداتی، استفاده از تجربیات و ظرفیت ها برای مدیریت شرایط جنگی و راهکاری خاص در مورد پرداخت های فرامرزی باید مدنظر باشد.

توقف رشد نقدینگی بعید به نظر می رسد 

کامران ندری، هم در این نشست به نگرانی ایران در مورد تورم به علت ادامه محاصره دریایی، سخت شدن شرایط انتقال ارز در امارات و مواردی از این دست اشاره کرد و گفت: وضعیت کسری بودجه دولت در مورد تورم خیلی مهم است که احتمالاً در شرایط فعلی افزایش یافته است. توقف رشد نقدینگی و محدود شدن به ارقام فعلی هم بعید به نظر می رسد.

وی افزود: همچنین شوک های سمت عرضه از محل واردات کالاهای اساسی و واسطه ای در حال حاضر در اقتصاد وجود دارد و شوک اصلاح قیمت حامل های انرژی نیز با احتمال زیاد به آن اضافه می شود.

انتظارات تورمی هم در شرایط فعلی خیلی بالاست 

ندری در ادامه تصریح کرد: انتظارات تورمی هم در شرایط فعلی خیلی بالاست که باعث شده است کارکرد ریال به پایین ترین سطح خود برسد. به طور دقیقتر، کارکردهای واحد شمارش و ذخیره ارزش ریال بسیار تضعیف شده است و برخی مبادلات و معاملات با ارزهای دلار و یورو در حال انجام است. 

این استاد دانشگاه هم در مورد راهکارهای مدنظر خود، عنوان کرد:  توجه کافی به لنگر انتظارات تورمی و مدیریت آن و استفاده از ابزار نرخ بهره توسط بانک مرکزی به همراه ادامه سیاست کنترل مقداری ترازنامه شبکه بانکی باید مورد توجه باشد. به طور کلی نرخ بهره مشخصی در اذهان آحاد اقتصادی وجود ندارد که لازم است در این زمینه و همچنین در زمینه شفاف شدن آمار متغیرهای پولی اقدامات لازم صورت گیرد. 

اولویت اصلی جلوگیری کارکرد صحیح اقتصاد باشد 

مهدی نوری، هم در این نشست بیان کرد: در شرایط فعلی با توجه به نااطمینانی های ایجاد شده، اولویت اصلی باید جلوگیری از ایجاد مشکل برای اقتصاد و کارکرد صحیح آن باشد و کنترل تورم در اولویت نیست. پیش بینی های موجود از نرخ تورم در شرایط فعلی بدبینانه است و بالاتر از آن چیزی است که رخ خواهد داد. تورم به علت ناترازی های مختلف در اقتصاد رخ داده است که تا یکی دو سال آینده نمی توان انتظار کاهش تورم و مهار آن را داشت. 

وی با تاکید بر اینکه بخش های آسیب دیده و حمایتی حتماً باید مورد توجه بیشتر قرار بگیرند گفت: همچنین راهکارهای لازم برای مدیریت و حل کسری بودجه دولت مورد توجه قرار گیرد که یکی از کارها انتشار اوراق مالی است.

سیاست کنترل ترازنامه باید ادامه پیدا کند

این استاد دانشگاه، با بیان اینکه سیاست کنترل ترازنامه باید ادامه پیدا کند گفت: در شرایط فعلی نباید از ابزار نرخ سود برای مهار تورم استفاده کرد. مدیریت انتظارات تورمی حتماً باید مورد توجه قرار بگیرد و همچنین لازم است هماهنگی بین سیاست پولی و سیاست مالی انجام گیرد.

هدف و اولویت باید کنترل تورم و نه کاهش آن باشد

حسین توکلیان، استاد دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، هم در این نشست بیان کرد: اقتصاد ایران مثل مریضی است که چند بیماری دارد و چندین پزشک هم آماده درمان آن هستند اما مشکل این است که مریض برای مداوا به پزشکان مراجعه نمی کند. 

برخی افزایش قیمت ها را مهندسی کرده و از آن درآمدزایی می کنند 

وی با بیان اینکه راهکارها در اقتصاد ایران مشخص است اما به این راهکارها توجهی نمی شود گفت: چون برای مدت طولانی تورم داشته ایم عده ای از مردم از محل تورم درآمدشان را کسب می کنند، زمان بندی افزایش قیمتها را مهندسی کرده و از آن درآمدزایی می کنند و لذا کنترل تورم بسیار دشوار شده است. اصرار به کاهش شدید تورم همانند دوره برجام اتفاقاً صدمات زیادی به اقتصاد ایران وارد می کند در حالی که تورم لختی دارد و امکان کاهش آن دشوار است. بنابراین هدف و اولویت باید کنترل تورم و نه کاهش آن باشد.

متغیرهای پولی نشانگر وضعیت خوبی از اقتصادی کشور نیست 

وی با بیان اینکه مهم ترین مشکل ما در شرایط فعلی عوامل سمت عرضه است گفت: مهم ترین مشکل ورود و خروج کالاها از گمرک است که با مشکل مواجه شده است. مساله و مشکل ارزآوری نیز خیلی جدی است. اگر به نقدینگی حقیقی نگاه کنیم، بانک مرکزی انقباضی عمل کرده است. متغیرهای پولی نشانگر وضعیت خوبی از اقتصادی کشور نیست.

این اقتصاد دانان در ادامه با تاکید بر اینکه  اولویت اصلی الان باید تسهیل واردات کالاها باشد افزود: چرا که کالاهای واسطه ای و نهاده های تولید سهم بالایی از واردات را دارند. بین آزادسازی و افزایش نرخ های سود باید تفکیک قائل شد. در حال حاضر نباید نرخ ها را افزایش داد حال آنکه می توان آزادسازی را انجام داد.

باید سمت تقاضا در اقتصاد را مدیریت کنیم

 حسین درودیان هم در این نشست، عنوان کرد: تورم جمع بندی شرایط اقتصاد ایران است و تا حدودی برونزاست. رابطه بلندمدت نقدینگی و تورم فعلاً برای شرایط اقتصاد ایران کار نمی کند. سیاست های انبساطی سمت تقاضا نتیجه بخش نخواهد بود.

وی با بیان اینکه از سال ۱۳۹۷ تغییر پارادایم تورمی رخ داده است، گفت:  به نظر می رسد دلیل آن این است که هم در واقع و هم در اذهان عموم آحاد اقتصادی هیچگونه امیدی به موقتی بودن محدودیتهای تحریمی وجود ندارد. از کانال کسری بودجه نیز فشار بر متغیرهای پولی به طور خاص بر ترازنامه شبکه بانکی رخ داده است. عامل دیگر هم انتظارات تورمی است که در شرایط فعلی تشدید پیدا کرده است.

درودیان با بیان اینکه در این شرایط ابزاهای مرسوم سیاستی عمل نمی کنند بیان کرد: در عوض سیاستهای اثرگذار مثل کاهش ۲۰ درصدی مصرف گاز خانگی در زمستان یا اینکه بخش کشاورزی را برای تولید و بهره وری بالاتر تقویت کنیم، یا اینکه بافتهای فرسوده اطراف شهرها را توسعه بدهیم، اینها کارهایی هستند که مستقیماً تولید را تحت تاثیر قرار داده و انجام آنها شدنی است.

 سیدعلی روحانی، هم در این نشست بیان کرد: افزایش مجموع ذخایر خارجی و سایر اقلام در رشد نقدینگی خیلی مهم نیست چرا که اثرات نرخ تسعیر پایان سال ۱۴۰۴ هنوز در آمارها بیان نشده است.

وی با بیان اینکه جرایم سیاست کنترل مقداری ترازنامه بازدارنده نیست و این باید اصلاح گردد گفت: سیاست اصلاح نرخ اوراق مناسب بود که همه دستگاه ها با آن هم نظر شدند. این می تواند بخشی از فشار کسری بودجه به ترازنامه بانک مرکزی را بگیرد.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه در مورد مالیات انحراف از ارقام بودجه نخواهیم داشت، عنوان کرد: در مجموع در مورد کسری بودجه امسال مساله خیلی جدی نیست. اما انتظارات تورمی و نرخ ارز دو مساله جدی هستند.

کاهش تورم در شرایط فعلی در اولویت قرار ندارد 

وی در ادامه گفت: در آینده یکسری شوکهای دیگری هم خواهیم داشت که یکی از آنها احتمالاً اصلاح قیمت حاملهای انرژی است. به طور مشابه هدف تورمی در شرایط فعلی باید کنترل تورم و تقویت تولید و سرمایه گذاری باشد. کاهش تورم در شرایط فعلی در اولویت قرار ندارد.سیاست کنترل ترازنامه مناسب است اما باید با اصلاحاتی ادامه پیدا کند. همچنین بازار بین بانکی باید اصلاح شود. چند سال است به سقف کریدور چسبیده ایم و این دیگر کریدور نیست.

مراقب شوک های جمعی در اقتصاد باشیم

محمد حسین رحمتی، هم در این نشست عنوان کرد: الان تکانه تحریم نداریم بلکه تکانه جنگ داریم. تکانه جنگی از جنس شوک به روند بلندمدت است و با شوک های شخصی و بخشی متفاوت است. اولین دلالت این شرایط این است که شوک های شخصی و بخشی می توانند تبدیل به شوک های جمعی و کلی شوند. 

وی در ادامه بیان کرد: در این شرایط شوک های قیمتی سمت عرضه تبدیل به شوک‌های عمومی در اقتصاد می شود. ساختار و مکانیزم ابرتورم نیز علی رغم آنکه قابل پیش بینی نیست اما سازکاری این چنین دارد که شوک بخشی تبدیل به شوک جمعی می شود. این شرایط موقعی رخ می دهد که متغیر لنگر انتظارات تورمی که یک متغیر جمعی است از بین برود و متغیر لنگر انتظارات تورمی متغیری بخشی و شخصی شود. اعداد فعلی تورم به صورت مکانیکی قابل پیش بینی بود و هیچ نگرانی دارد اما در مورد آینده باید کاملاً نگران باشیم.

این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه بانک مرکزی باید ابزار مداخله داشته باشد  گفت: بانک مرکزی در شرایط مناسب مداخله موثر و سریع داشته باشد. بازار طلا به دلار را باید ایجاد کنیم. پیگیری جدی برای فروش نفت و دریافت درآمدهای ارزی آن داشته باشیم.

همچنین در این نشست طرح سیمرغ رمضان_پویش خردورزی ملی برای ایران برخاسته، در راستای ماموریت ریاست محترم قوه مقننه به مرکز پژوهش‌های مجلس، به منظور دریافت ایده‌های نخبگانی در خصوص مسائل جنگ و پساجنگ و راهکارهای رفع آنها طراحی و سامانه‌ای برای این موضوع به آدرس SIMORGH.MAJLES.IR راه‌اندازی شده است.