اگر دریچه منهول وسط خیابان باز شود چه اتفاقی می افتد ؟ بررسی خطرات ، علت ها و راهکار های جلوگیری

اگر دریچه منهول وسط خیابان باز شود، چه اتفاقی می‌افتد؟ خطرات باز شدن دریچه

باز شدن یا جابه‌جا شدن دریچه منهول در وسط خیابان، به‌ویژه در مسیرهای پرتردد، یک معبر عادی را به نقطه‌ای خطرناک تبدیل کند. با خارج شدن دریچه از جای خود، دهانه‌ای عمیق و بدون حفاظ در مسیر خودروها، موتورسیکلت‌ها و عابران ایجاد می‌شود که خطرات زیادی به همراه دارد. بروز این مشکل در انواع دریچه‌های منهول امکان‌پذیر است و مهم‌ترین خطراتی که ایجاد می‌کند عبارتند از:

خطر سقوط افراد و وسایل نقلیه

یکی از جدی‌ترین پیامدهای باز شدن دریچه، احتمال سقوط عابران پیاده یا وسیله نقلیه به داخل منهول است. باز شدن این دریچه همچنین خطر برخورد چرخ خودرو یا موتورسیکلت با دهانه را به همراه دارد که به خسارات جدی مانند ترکیدگی و آسیب لاستیک‌ها، رینگ و سیستم تعلیق منجر می‌شود. از دست رفتن کنترل وسیله نقلیه در اثر برخورد با منهول بدون دریچه یکی دیگر از مشکلات باز شدن منهول‌ها، به‌ویژه برای موتورسواران و دوچرخه‌سواران است که گاهی باعث بروز آسیب‌های جسمی شدید نیز می‌شود.

خطر گازهای سمی و کمبود اکسیژن

مراکز تولید کننده دریچه کامپوزیتی و دیگر مدل‌ها انواع این تجهیزات را به‌گونه‌ای تولید می‌کنند که از پخش شدن گازهای سمی و خطرناک زیر زمین جلوگیری کنند. درنتیجه یکی دیگر از خطرات باز شدن انواع دریچه منهول کامپوزیتی، دریچه منهول پلیمری و دریچه منهول چدنی، انتشار گازهای زیرزمینی از جمله هیدروژن سولفید و متان است.

خسارت‌های مالی

از دیگر مشکلات باز شدن دریچه‌های منهول می‌توان به خسارت‌های مالی ناشی از این مشکل اشاره کرد. خسارت خودرو، هزینه‌های اختلال در عبور و مرور و هزینه‌های ناشی از تعمیر فوری زیرساخت، چند نمونه از ضرر و زیان‌های مالی ناشی از باز شدن دریچه‌ها هستند. از طرفی باتوجه به بالا بودن قیمت دریچه منهول چدنی، هزینه جایگزینی این دریچه‌ها نیز مبالغ بالایی داشته که این مورد هم مشکلات زیادی ایجاد می‌کند.

علت باز شدن دریچه‌های منهول در خیابان چیست؟

یکی از نکاتی که مراکز تولید کننده دریچه پلیمری، چدنی و... به آن تاکید می‌کنند، بررسی علت باز شدن دریچه‌های منهول به منظور جلوگیری از بروز مجدد آن است. مسائل مختلفی باعث جابه‌جایی و خارج شدن انواع دریچه منهول کامپوزیتی، دریچه منهول پلیمری و دریچه منهول چدنی از محل منهول می‌شوند که برخی از آن‌ها عبارتند از:

فرسودگی و شکستگی دریچه

دریچه‌های منهول در معرض رطوبت، مواد شیمیایی موجود در فاضلاب، تغییرات دمایی و فشار ناشی از عبور وسایل نقلیه و عابران قرار دارند و در اثر این موضوعات دچار فرسودگی و کاهش مقاومت مکانیکی می‌شوند. در مدل‌های فلزی مانند دریچه منهول چدنی، خوردگی و زنگ‌زدگی و در مدل‌هایی مانند دریچه منهول کامپوزیتی ترک‌خوردگی و شکستگی باعث باز شدن دریچه می‌شوند.

خرابی فریم و محل نشستن دریچه

خرابی فریم و محل نشستن دریچه‌ها از دیگر مسائلی است که به گفته مراکز تولید کننده دریچه چدنی، پلیمری و... باعث باز شدن دریچه‌ها می‌شود. شل شدن فریم، شکستگی، خوردگی یا تثبیت نامناسب آن در بستر باعث عدم جابه‌جایی دریچه شده و مانع قرارگیری درست آن در جای خود می‌شوند. در چنین شرایطی، عبور مداوم خودروها، باعث لق زدن، چرخش یا حتی بیرون آمدن دریچه از قاب می‌شود. تراز نبودن درپوش با فریم نیز علاوه بر ایجاد صدا و لرزش هنگام عبور خودرو، فشارهای نامتوازن را به دریچه وارد می‌کند.

بار ترافیکی و عبور خودروهای سنگین

از دیگر دلایل آسیب‌دیدگی انواع دریچه منهول کامپوزیتی، دریچه منهول پلیمری و دریچه منهول چدنی و باز شدن آن می‌توان به بار ترافیکی اشاره کرد. عبور کامیون، اتوبوس و سایر وسایل نقلیه سنگین، باعث ایجاد فشار بالا به دریچه و فریم شده و به‌مرور زمان منجر به شکستگی آن می‌شود. باید به این نکته دقت کرد که بالا بودن وزن دریچه منهول چدنی و دیگر مدل‌ها به‌تنهایی تاثیر چندانی در ایجاد مقاومت آن ندارد و حتی سنگین‌ترین دریچه‌ها نیز در اثر موارد گفته‌شده دچار شکستگی می‌شوند.

نصب یا تراز نامناسب

یکی از دلایل رایج آسیب به دریچه، اجرای نامناسب در زمان نصب یا بازسازی خیابان است. اگر فریم با سطح نهایی آسفالت هم‌تراز نباشد، اختلاف ارتفاع ایجادشده به شکل یک فرورفتگی یا برآمدگی در مسیر عمل می‌کند. همچنین، مناسب نبودن وزن دریچه کامپوزیتی، چدنی و... نیز باعث عدم تراز آن شده و به مشکلاتی مانند باز شدن منجر می‌شود.

سرقت یا جابه‌جایی دریچه

باز شدن انواع دریچه منهول کامپوزیتی، دریچه منهول پلیمری و دریچه منهول چدنی، همیشه به‌دلیل بروز مشکلات فنی نیست و گاهی در اثر سرقت دریچه اتفاق می‌افتد. این مشکل درمورد دریچه‌های چدنی بیشتر رخ می‌دهد. چراکه قیمت دریچه چدنی به‌دلیل بالاتر بودن قیمت فلز تولیدکننده آن نسبت‌به قیمت دریچه کامپوزیتی و قیمت دریچه پلیمری بالاتر است.

بهترین راهکار برای جلوگیری از باز شدن دریچه منهول چیست؟

تولیدکنندگان دریچه‌های منهول مانند کارخانه دریچه منهول کامپوزیتی، چند راهکار را برای جلوگیری از باز شدن آن‌ها پیشنهاد می‌کنند، برای مثال:

انتخاب دریچه مناسب برای محل نصب

مهم‌ترین راهکار، انتخاب دریچه‌ای است که از نظر ظرفیت باربری با محل استفاده تناسب داشته باشد. دریچه‌ای که برای یک فضای سبز یا پیاده‌رو طراحی می‌شود، برای خیابان پرتردد یا مسیر عبور کامیون مناسب نیست. بنابراین پیش از انتخاب محصول باید عواملی مانند میزان تردد، وزن وسایل نقلیه، شرایط آب‌وهوایی و محل دقیق نصب بررسی شود.

بر استاندارد EN 124، دریچه‌ها بر اساس میزان بار قابل تحمل در کلاس‌های مختلف قرار می‌گیرند. برای نمونه، کلاس A15 بیشتر برای فضاهای عابر پیاده و مناطق بدون تردد خودرو، B125 برای پیاده‌روها و پارکینگ‌ها، C250 برای حاشیه معابر و D400 برای خیابان‌های پرتردد و مسیرهای تحت بار سنگین در نظر گرفته می‌شود. انتخاب دریچه از بهترین کارخانه دریچه پلیمری، چدنی و... یکی از راه‌های اطمینان از استاندارد آن است.

نصب صحیح دریچه و فریم

یکی دیگر از راهکارهای جلوگیری از باز شدن انواع دریچه منهول کامپوزیتی، دریچه منهول پلیمری و دریچه منهول چدنی، نصب صحیح دریچه و فریم آن است. فریم باید روی بستری محکم، پایدار و تراز قرار بگیرد و اتصال آن با سازه اطراف به‌درستی اجرا شود. اگر فریم در زمان نصب تراز نبوده یا بستر زیر آن به اندازه کافی متراکم و مستحکم نباشد، فشار چرخ خودروها به شکل یکنواخت منتقل نمی‌شود. در نتیجه، دریچه به مرور لق شده، جابه‌جا می‌شود یا تحت بارهای تکراری آسیب می‌بیند.

کنترل وضعیت آسفالت اطراف منهول

گاهی منشا اصلی مشکل باز شدن دریچه، خود دریچه نیست؛ بلکه آسفالت و بستر اطراف آن دچار نشست یا تخریب می‌شود. همان‌طور که گفتیم عبور مداوم خودروهای سنگین، نفوذ آب، ضعف زیرسازی و فرسایش تدریجی باعث ایجاد ترک، چاله یا نشست در اطراف فریم می‌شوند و این فشار به باز شدن دریچه منجر خواهد شد. بنابراین ترمیم آسفالت اطراف منهول یکی از راهکارهای جلوگیری از مشکلاتی مانند باز شدن آن است. این اقدام به‌ویژه زمانی که وزن دریچه پلیمری، چدنی و.. بالا باشد، اهمیت بیشتری دارد.

استفاده از دریچه‌های قفل‌شونده در نقاط پرخطر

در مناطقی که احتمال سرقت یا جابه‌جایی دریچه وجود دارد، استفاده از مدل‌های قفل‌دار یک لایه حفاظتی موثر ایجاد می‌کند و احتمال باز شدن آن را کاهش می‌دهد. این گزینه، بخصوص برای معابر پرتردد، مناطق دارای سابقه سرقت و محل‌هایی که دسترسی به منهول اهمیت امنیتی دارد، قابل توجه است.

قفل مناسب علاوه بر کاهش احتمال سرقت، مانع از جابه‌جایی ناخواسته دریچه در شرایط خاص می‌شود. با این حال، سیستم قفل نیز باید به‌صورت دوره‌ای بررسی و از عملکرد صحیح آن اطمینان حاصل شود. کارخانه دریچه چدنی، پلیمری و... دریچه‌های قفل‌دار را متناسب با محیط‌های مختلف تولید می‌کنند تا در صورت نیاز امکان استفاده از آن‌ها وجود داشته باشد.

بازرسی و نگهداری دوره‌ای

بازرسی منظم یکی دیگر از روش‌های ساده‌ و موثر برای پیشگیری از حوادثی مانند باز شدن دریچه است. در این بررسی‌ها باید وضعیت خود دریچه، فریم، محل نشستن، آسفالت اطراف و در صورت وجود، سیستم قفل کنترل شود. نکته مهم این است که بازرسی نباید به بععد از مشاهده خرابی محدود شود. شناسایی یک نقص کوچک و تعمیر آن در مراحل اولیه، بسیار کم‌هزینه‌تر از مواجه شدن با شکست دریچه یا حادثه ناشی از آن است.

جمع‌بندی

باز شدن یا شکست دریچه منهول در خیابان، مشکلی جدی است و در مدت کوتاهی جان عابران و سرنشینان خودروها را به خطر می‌اندازد. فرسودگی، بار ترافیکی نامتناسب، نصب نادرست، خرابی فریم و جابه‌جایی یا سرقت دریچه از مهم‌ترین عواملی هستند که احتمال وقوع این حادثه را افزایش می‌دهند. استفاده از گزینه‌هایی مانند دریچه منهول کامپوزیتی و دریچه منهول پلیمری برای کاهش احتمال سرقت، در کنار مدل‌هایی مانند دریچه منهول چدنی برای محل‌های پرتردد، بخشی از این چالش را مدیریت کرده و خطرات ناشی از باز شدن دریچه را کاهش می‌دهد.