مشکل اصلی مذاکرات، بی‌اعتمادی به آمریکاست

 مشاور راهبردی رئیس مجلس تصریح کرد: دیگر آمریکا، عمان و همه بازیگران دخیل پذیرفته‌اند که تنگه به وضعیت ماقبل جنگ باز نخواهد گشت و ترتیبات ویژه‌ای در تنگه اعمال می‌شود.

به گزارش فارس، مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس مجلس در گفتگویی گفت: کشورهای متعددی از جمله پاکستان، عمان و قطر تلاش می‌کنند که مسیر مذاکرات را احیا کنند. ارزیابی آنها این است که وضعیت فعلی ممکن است به شرایط ناخواسته‌ای منجر شود که در آن صورت باید هزینه پرداخت کنند. بنابراین، اکنون تلاش می‌کنند ببینند آیا می‌شود ایده‌ای برای احیای مذاکرات پیدا کرد یا نه.

مشکل اصلی مذاکرات، بی‌اعتمادی به آمریکاست

وی افزود: تقریباً همه متوجه شده‌اند که مشکل در سمت آمریکاست. مشکل این است که آمریکایی‌ها اولاً به لحاظ سیاسی در وضعیتی هستند که خیلی امیدی نیست حتی اگر کسی با آنها توافق کند، توافقات قابل اجرا باشد. ثانیاً، تجربه پایبندی طرف آمریکایی به توافق قبلی برای هیچ‌کس تجربه خوبی نبود. آمریکایی‌ها نشان دادند وقتی پای اجرای تعهدات و عمل کردن به وعده‌هایی که داده‌اند می‌رسد، قابل اعتماد نیستند و آنچه گفته و نوشته‌اند، چندان معتبر نیست.

محمدی ادامه داد: این تجربه قبلی اکنون تبدیل به یک مسئله شده است. بالاخره باید از تجربه قبلی عبور شود تا بتوان یک مسیر جدیدی باز کرد. ایده مشخصی الان روی میز وجود ندارد و ایده همان چیزی است که قبلاً بود.

۴ تعهد آمریکا برای باز شدن تنگه هرمز

وی گفت: موضوع روشن است؛ یک توافقی انجام شده و در این توافق، در ماده ۱۳ شروطی وجود دارد. آمریکا باید جنگ را در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان، متوقف کند، باید پول‌های بلوکه‌شده ایران را آزاد کند، باید محاصره دریایی را بردارد و باید تحریم‌های نفتی را ملغی کند. برای اینکه این اتفاق بیفتد، ما نیازمند ترتیباتی برای باز کردن تنگه هرمز هستیم که الان به‌طور موقت درباره آن توافق شده است.

مشاور راهبردی رئیس مجلس افزود: الان سؤال این است که آیا آمریکا آماده اجرای آن چهار تعهد خودش هست یا نه. اگر آمریکا تعهدات خودش را انجام بدهد، موضع مجموعه مسئولان کشور و موضع رسمی کشور این است که اگر آمریکا تعهدات خودش را انجام بدهد، ما مشکلی با باز کردن تنگه هرمز با ترتیبات ایرانی نداریم.

محمدی با اشاره به وضعیت آمریکا اظهار کرد: وضعیت پارادوکسیکالی دارند. از یک طرف، به‌شدت نیازمند این هستند که خودشان را از این وضعیت تحقیرآمیز فعلی خارج کنند. شروع کردند به این جنگ، برنده که نشدند هیچ، حتی راه خروج از این جنگ هم پیدا نمی‌کنند. از کجا باید بروند؟ این چیزی است که الان دیگر همه دنیا دارند می‌بینند.

وی ادامه داد: مواضع ترامپ را هم دارید می‌بینید که دیگر به نقطه‌ای رسیده که حرف‌هایی می‌زند که این حرف‌ها باعث مضحکه شدن او شده است؛ اینکه تنگه هرمز بخشی از قلمرو آمریکاست یا ایران دارد فرو می‌پاشد. این حرف‌هایی که ترامپ دارد می‌زند، حرف‌های یک آدمی است که به بن‌بست رسیده و در کوچه بن‌بست شاید مخاطبش این است که یک وضعیت متناقضی آمریکایی‌ها دارند.

دو مسیر متفاوت آمریکا در قبال ایران

محمدی تصریح کرد: از یک طرف واضح است که گزینه خوبی در جنگ نداشتند، به بن‌بست رسیدند و دنبال این هستند که یک راه خروجی پیدا کنند. بنابراین ممکن است این باعث شود نیازشان به پیدا کردن یک راه‌حل مذاکراتی افزایش پیدا کند. از طرف دیگر، آنها برنامه‌ای را پیاده می‌کنند که هیچ نشانه و سیگنال مثبتی به ما نمی‌دهد. برنامه‌ای را پیاده می‌کنند که کاملاً در جهت وخیم‌تر کردن وضعیت، ایجاد بی‌ثباتی در داخل ایران و رفتن به سمت این است که در انتهای شهریورماه، به نظر من، به خیال خودشان، یک پرده جدیدی از فشار روی ایران رونمایی کنند.

وی افزود: دو مسیر وجود دارد؛ یک مسیر، مسیر بن‌بست در جنگ و اینکه آنها نیازمند پیدا کردن راه خروجی هستند و یک مسیر هم که من گمان می‌کنم اسرائیلی‌ها، صهیونیست‌های نیویورک و مجموعه کسانی در آمریکا که منافعشان در این است که این جنگ شعله‌ور بماند، در پیش گرفته‌اند. یک مسیر هم آنها گذاشته‌اند که به داخل ایران مربوط است و از داخل ایران می‌توانیم نتیجه بگیریم که اگر در داخل ایران اتفاقی نیفتد، در تحریم‌های جدید آمریکا اتفاقی نخواهد افتاد و چیز جدیدی آنجا وجود ندارد.

مشاور راهبردی رئیس مجلس گفت: از این جهت، تصور خودم این است که آمریکایی‌ها کار خیلی سختی دارند برای اینکه یک استراتژی یکپارچه و منسجم در مقابل ایران در پیش بگیرند. برای ما روشن است که الان یک موضع اجماعی در نظام داریم و همه هم همین را دارند.

محمدی ادامه داد: اگر برگشتند، تنگه و ترتیباتی که ایران به‌عنوان توافق بسته، ملاک خواهد بود. درباره تحریم‌های جدیدی که آمریکایی‌ها گذاشته‌اند، اگر به تفسیری که بعضی از رسانه‌های آمریکایی نزدیک به صهیونیست‌ها ارائه کردند مراجعه کنید، داستان از این قرار است که اینها اصلاً در حوزه تحریم کردن، کار جدیدی نمی‌توانند بکنند. تحریم ارز دیجیتال، طلا، کشتیرانی، پتروشیمی و هوانوردی، این تحریم‌ها قبلاً، نه یک‌بار بلکه بارها، با تگ‌های مختلف تروریستی و لیبل‌های مختلف اعمال شده‌اند.

همسایگان ایران زیر بار تحریم‌های آمریکا نمی‌روند

وی خاطرنشان کرد: آنها تمام زورشان را زده‌اند برای اینکه بتوانند با استفاده از این تحریم‌ها فشار وارد کنند. به نظر من، هیچ کشور همسایه‌ای از این تحریم‌ها آن‌طور که آمریکا می‌خواهد تبعیت نخواهد کرد. دلیلش هم این است که نیاز متقابل وجود دارد؛ یعنی اگر یک کشور همسایه الان شروع کند به اعمال تحریم علیه ایران، متقابلاً نیازهایی که از ایران دارد و تأمین می‌کند، آنها هم به مشکل خواهد خورد و جایگزینی برایش ندارند.

هدف اصلی تحریم‌ها ایجاد رفتار هیجانی در جامعه است

محمدی ادامه داد: حالا من نمی‌خواهم وارد مصادیق شوم. تمام همسایه‌های ما الان این حرف را زده‌اند. واقعاً بخش بزرگی از این داستان این است که اینها می‌خواهند مردم ایران را بترسانند. از ادبیات و واژگانی هم استفاده می‌کنند که گویی یک اتفاق خیلی مهم دارد می‌افتد؛ سنگین‌ترین عملیات، طرح اقتصادی، استفاده از عملیات اقتصادی و شناختی.

وی افزود: این عملیاتی است که روی ذهن جامعه ایران انجام می‌شود. اگر ما بترسیم، اگر شروع کنیم به خرید بیش از اندازه نیاز، اگر فروشنده‌ها شروع کنند به احتکار جدید، اگر مردم بروند به سمت اینکه دارایی‌های ریالی خودشان را تبدیل به ارز و طلا کنند یا بیش از نیاز خودشان بنزین بزنند، اتفاقی که خواهد افتاد این است که به طرف تقاضا فشار خواهد آمد، طرف عرضه خودبه‌خود کاهش پیدا می‌کند و قیمت بالاتر می‌رود. همه فکر می‌کنند که این نتیجه تحریم آمریکاست، در حالی که نتیجه تحریم آمریکا نیست؛ این نتیجه رفتار هیجانی است که در داخل رخ می‌دهد و کافی است رخ ندهد. اگر این اتفاق نیفتد، هیچ اتفاق معناداری در حوزه اقتصادی به نظر من رخ نخواهد داد.

محمدی تصریح کرد: من نمی‌خواهم اثر تحریم یا محاصره را کوچک‌نمایی کنم. آنچه آمریکا روی آن حساب کرده، این است که یک رفتار هیجانی در داخل ایران رخ بدهد. به‌طور طبیعی ممکن است مقام مسئول هم اینجا اشتباه کند؛ وقتی فشار می‌آید، ممکن است آن مسئولی هم که متولی فلان بخش است، یک تصمیم اشتباه بگیرد. در شرایط تنش ممکن است این اتفاق بیفتد. اینها روی هم انباشته می‌شود و آن فشار تولید می‌شود و همه خیال می‌کنند که این محصول تحریم است.

وی ادامه داد: فکر می‌کنم اتفاقاً حفظ آرامش، جلوگیری از شکاف و جلوگیری از بی‌اعتمادی، الان مهم‌ترین کاری است که ما در مقابل تحریم باید انجام بدهیم. جمله من این است که پاسخ شناختی به عملیات تحریمی، خیلی خیلی مهم‌تر از پاسخ‌های دیگر است و این چیزی است که الان آمریکایی‌ها به آن امید بسته‌اند.

مشاور راهبردی رئیس مجلس گفت: شما ببینید چرا باید وزیر خزانه‌داری آمریکا بیاید عدد بدهد و حدس بزند که قیمت دلار ۳۰۰ هزار تومان شود؟ این موضوع از نظر ذهنی باید به جامعه القا شود و خودبه‌خود یک مکانیزم را فعال می‌کند. آمریکایی‌ها در صفحه یک سند استراتژی امنیت ملی ۲۰۲۵ یک جمله‌ای نوشتند؛ نوشتند که ما آینده را پیش‌بینی نمی‌کنیم، بلکه آینده‌ای را پیش‌بینی می‌کنیم که بقیه آن‌طور رفتار کنند که آینده‌ای که ما می‌خواهیم خلق شود.

وی افزود: اصلاً بازی اینها در همه جای دنیا همین است. کافی است ما حواسمان را جمع کنیم.

تحریم را اقدام جنگی می‌دانیم و پاسخ می‌دهیم

محمدی در ادامه گفت: به نظرم چند نکته فرمودید. من از شما خواهش می‌کنم آن فرمایشی را که راجع به آن کردید، چون نکته مهمی است، باید بگویم. نه، من فکر می‌کنم که کشور جمع‌بندی روشنی در این باره دارد. همان‌طور که در فرمایشات آقای دکتر رضایی، دبیر محترم شورای عالی امنیت ملی، بود، ما تحریم را اقدام جنگی در نظر می‌گیریم و بنابراین به آن پاسخ خواهیم داد؛ از جنس جنگ.

وی تصریح کرد: اگر هم الان بحثی وجود دارد، این است که بایستیم ببینیم اولاً چه کسی واقعاً اجرا می‌کند، با چه شدتی اجرا می‌کند و گزینه‌های ما متقابلاً چیست و چه گزینه‌هایی را می‌شود به‌طور مؤثر اعمال کرد. من فکر می‌کنم کشور در این باره تردیدی ندارد که نباید اجازه بدهد این صحنه عمیق شود و باید همین ابتدای کار با قدرت جلوی هر نوع اقدام تحریمی از جانب هر بازیگری ایستاد و از همه ابزارها استفاده کرد.

محمدی افزود: امروز جنگ اقتصادی و جنگ شناختی و جنگ نظامی ـ امنیتی از هم قابل تفکیک نیستند و اینها همه یکی هستند. بنابراین شما می‌توانید به فشار اقتصادی پاسخ نظامی بدهید، اگر لازم باشد و اگر مؤثر باشد. به نظر من باید این کار را کرد. الان در این باره خیلی مشکلی وجود ندارد؛ مشکل، جزئیات تکنیکی است که دقیقاً الان چه پاسخی را در چه زمانی، با چه شدتی و به چه کسی باید داد.

وی درباره موضوع محاصره نیز اظهار کرد: درباره محاصره یک جمله عرض بکنم. فرمودید که قبل از اسلام‌آباد وجود نداشت و بعد از اسلام‌آباد اعمال شد. اگر معنای این حرف این است که اگر ما به اسلام‌آباد نمی‌رفتیم، محاصره اعمال نمی‌شد، نه، منظور من این نبود. من در جهت توالی تاریخی عرض کردم و این برداشت درست نیست. ما اگر اصلاً به اسلام‌آباد هم نمی‌رسیدیم و هیچ مذاکره‌ای انجام نمی‌شد، آمریکایی‌ها به ایده محاصره دریایی رسیده بودند و آن را اعمال می‌کردند. بنابراین رابطه علت و معلولی بین اینها درست نیست.

مشاور راهبردی رئیس مجلس ادامه داد: نکته دیگری که باید اینجا توجه کنید این است که ببینید آمریکایی‌ها الان چه می‌گویند. تمام حرفی که اینها الان به ما می‌زنند، آشکار و پنهان، با واسطه و بی‌واسطه، این است که تنگه هرمز را باز کنید. خب، اگر تنگه باز است و اگر تنگه هرمز دارد ۱۰ میلیون و ۱۵ میلیون بشکه در روز نفت را عبور می‌دهد، برای چه اینها همه دنیا را بسیج کرده‌اند که بیاید به ایران بگوید تنگه باز نیست؟ این یک عملیات روانی واقعاً وحشتناکی است که آمریکا به راه انداخته است.

محمدی گفت: من می‌خواهم این را عرض بکنم که این اعداد نادرست است و این مؤسساتی که این اعداد را منتشر می‌کنند و مؤسساتی که تصاویر ماهواره‌ای می‌دهند، ما همه اینها را باید بخشی از بازی آمریکا در نظر بگیریم. اینها می‌خواهند بگویند که تنگه در کنترل ایران نیست و خبر تولید می‌کنند.

کل نفتی که از تنگه رد می‌شود به روزی یک میلیون بشکه هم نمی‌رسد

وی افزود: عدد بسیار بسیار پایین‌تر از این حرف‌هاست؛ اصلاً به مقیاس میلیون بشکه نمی‌رسد و در حد چند صد هزار بشکه است، اگر هم باشد. ثانیاً این اعداد را اصلاً نباید جدی گرفت. این چیزهایی که آمریکایی‌ها دارند، تا جایی که من می‌دانم، استثنایی وجود ندارد و مگر اینکه خود ما باشیم. اگر نفت خودمان باشد، هر روز در آن اصابت وجود دارد.

محمدی ادامه داد: اصلاً آمریکایی‌ها خودشان الان، بابا آسمانی دیروز آمده، فردا نخست‌وزیر قطر دارد می‌آید، روز دیگری عمانی‌ها آمدند. اینها همه دارند می‌گویند ایران تنگه را باز کن. تنگه باز است، دوباره باز نمی‌کند! معلوم می‌شود که نه، یک نکته‌ای وجود دارد؛ چه‌جوری قرار است باز شود و با چه ترتیباتی قرار است باز شود.

وی تصریح کرد: این مورد اصلی اختلافی بین ایران و آمریکا هم همین بود. یعنی ما تفسیر خودمان را از نحوه باز کردن تنگه هرمز داشتیم. تفسیر ما این بود که ترتیباتی باید اعمال شود و عبور باید بی‌ضرر باشد و از مسیر خاصی انجام شود. آمریکایی‌ها این تفسیر را قبول نداشتند و فکر می‌کردند که تنگه را به وضعیت ماقبل جنگ برگردانند.

مشاور راهبردی رئیس مجلس گفت: الان اتفاقی که افتاده این است که دیگر آمریکا، عمان و همه بازیگران دخیل پذیرفته‌اند که تنگه به وضعیت ماقبل جنگ باز نخواهد گشت و ترتیبات ویژه‌ای در تنگه اعمال می‌شود.

محمدی افزود: الان درباره مسیر توافق شده، درباره اینکه عبور محموله‌ها باید بی‌ضرر باشد، ما به آن مشکوک بودیم و حق داریم از آن بازرسی کنیم. چه زمانی اعلام می‌شود؟ این مسیر نهایی است. الان یک بیانیه مشترکی را که ایران دیروز اعلام کرد، داریم و آن بیانیه مشترک به معنای این است که یک مسیر موقتی الان توافق شده و بسیار از شرط تفاهم محقق شده است.