آشوب هنوز نیامده؛ روایت ترامپ آماده است

 فردا: دونالد ترامپ در تازه‌ترین اظهارات خود مدعی شده اگر اعتراضاتی در ایران شکل بگیرد، حکومت با «مسلسل و تک‌تیرانداز» منتظر معترضان خواهد بود. نکته قابل‌توجه اما زمان طرح این ادعاست؛ هنوز اتفاقی رخ نداده، اما رئیس‌جمهور آمریکا از حالا درباره نحوه برخورد، خشونت و حتی کشته‌شدن احتمالی افراد روایت مشخصی ارائه می‌کند.

فارس‌پلاس در گزارشی این سخنان را فراتر از یک موضع‌گیری سیاسی و نوعی «پیش‌دستی روایی» ارزیابی کرده است؛ ساختن چارچوبی که در صورت بروز ناآرامی در آینده، هر کشته یا حادثه‌ای از ابتدا درون همان روایت تفسیر و مسئولیت آن متوجه جمهوری اسلامی شود.

این گزارش یادآوری می‌کند که در ناآرامی‌های دی‌ماه سال گذشته نیز موضوع تعداد کشته‌ها به یکی از مهم‌ترین محورهای جنگ رسانه‌ای تبدیل شد و آمارهای بسیار متفاوت و بعضاً تأییدنشده‌ای در رسانه‌های مخالف جمهوری اسلامی منتشر شد. تفاوت این بار اما این است که روایت مربوط به کشته‌شدن افراد، پیش از وقوع اعتراض احتمالی در حال ساخته‌شدن است.

ماجرا زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که اظهارات ترامپ در کنار مواضع برخی گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی قرار گیرد؛ گروه‌هایی که طی ماه‌های گذشته آشکارا از عبور اعتراضات از شکل مدنی و حرکت به سمت آنچه «قیام مسلحانه» می‌خوانند، سخن گفته‌اند.

فارس همچنین نوشته حمایت از جریان‌های مسلح و انتقال سلاح به گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی پیش‌تر نیز در محاسبات آمریکا وجود داشته است. از این منظر، آنچه اکنون دیده می‌شود می‌تواند بخشی از یک زنجیره بزرگ‌تر شامل فشار اقتصادی، تحریک سیاسی، افزایش ظرفیت ناامنی و سپس جنگ روایت‌ها باشد.

در چنین الگویی، واشنگتن قادر است دو تصویر متفاوت از خود ارائه کند: از یک طرف پشتیبانی سیاسی از جریان‌هایی که خواهان تشدید تقابل در ایران هستند و از طرف دیگر، قرارگرفتن در جایگاه «حامی معترضان» و نسبت‌دادن تمام پیامدهای خشونت احتمالی به تهران.

این همان نقطه‌ای است که مفهوم «ساختن روایت پیش از واقعه» اهمیت پیدا می‌کند. در جنگ ترکیبی، لزوماً منتظر وقوع حادثه نمی‌مانند تا بر سر معنای آن رقابت کنند؛ گاهی ابتدا روایت ساخته می‌شود و سپس هر اتفاقی که رخ دهد درون همان قاب قرار می‌گیرد.

از این زاویه، مسئله فقط این نیست که آیا در آینده ناآرامی تازه‌ای شکل خواهد گرفت یا نه؛ سؤال مهم‌تر این است که چرا ترامپ پیش از آنکه خیابانی شلوغ شود، از همین حالا درباره تک‌تیرانداز، مسلسل و کشته‌های احتمالی آن حرف می‌زند؟