کشورهای عربی بر سر دو راهی؛ سناریوی بعدی ترامپ چیست؟

رهبران کشورهای عرب حوزه خلیج فارس امروز سه‌شنبه در نیویورک با دونالد ترامپ دیدار می‌کنند. متحدان آمریکا در خلیج فارس اکنون با دو نگرانی دست به گریبان هستند. آن‌ها می‌ترسند که از یک سو با تشدید تنش‌ها در منطقه روبرو شوند و از سوی دیگر، دلواپسند که ترامپ درست در وقت نیاز، پشت آن‌ها را خالی کند.

خبرگزاری فارس: رئیس‌جمهور آمریکا باز هم به روش نخ‌نمای خود، یعنی تهدید علیه ایران، متوسل شده و گفته که در حال بررسی حمله به ایران و «نابود کردن» این کشور است. او پیش‌تر هم به کرّات، ایرانیان را با حملات شدید تهدید کرده بود و حتی گفته بود که «تمدن ایران را نابود خواهد کرد.»

ترامپ حالا عاجز از باز کردن تنگه هرمز و ناتوان از تسلیم کردن ایران، دو راه در پیش دارد: تشدید درگیری‌ها یا بازگشت به مسیر دیپلماتیک.

درگیری‌های نظامی در طول هفت ماه گذشته نشان داده که ایران را نمی‌توان با این حملات به تسلیم وادار کرد. مسئولان ایرانی بارها اعلام کرده‌اند که ترامپ باید زبان تهدید را کنار بگذارد و با مردم ایران با زبان احترام، سخن بگوید.

ایرانیان همیشه از دیپلماسی، اما به شکل درست آن، حمایت کرده‌اند. ترامپ پیش‌تر دست‌کم دو بار در میانه مذاکرات به خاک ایران تجاوز کرده و نشان داده در این زمینه، به هیچ عنوان قابل اعتماد نیست. 

از سوی دیگر، او در مسیر دیپلماسی هم به دنبال محقق شدن شروط خود است و می‌خواهد همه‌چیز را از قبل به ایران دیکته کند؛ مسئله‌ای که به هیچ عنوان مورد پذیرش ایرانیان نیست.

کشورهای عربی و ترس از تشدید درگیری‌ها

از سرگیری حملات ترامپ به خاک ایران نه‌تنها ایرانیان و آمریکایی‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه کشورهای میزبان پایگاه‌های آمریکا در منطقه را نیز با چالش‌های عدیده‌ای مواجه خواهد کرد.

کشورهای حوزه خلیج فارس ترجیح می‌دهند این درگیری‌ها هر چه زودتر پایان یابد. همین حالا نیز به واسطه تنش‌هایی که ترامپ در غرب آسیا ایجاد کرده، صنعت توریسم بسیاری از کشورهای حوزه خلیج فارس و همچنین سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی در این کشورها با صدمات زیادی مواجه شده است.

از سوی دیگر، به اذعان تحلیلگر شبکه سی‌ان‌ان، کشورهای عربی می‌ترسند که آمریکا حمایت‌های خود را از آن‌ها در بزنگاه‌های مهم، کاهش دهد و آن‌ها را تنها بگذارد. ترامپ پیش‌تر نشان داده که به راحتی پشت متحدانش را خالی می‌کند. بنابراین ترس کشورهای حوزه خلیج فارس منطقی به نظر می‌رسد.

رئیس‌جمهور آمریکا روز پنجشنبه به اکسیوس گفته که با یک «تصمیم بزرگ» درباره جنگ روبرو است و می‌خواهد مستقیماً در این زمینه با رهبران کشورهای حوزه خلیج فارس گفتگو کرده و نظرات آن‌ها را بشنود. اکنون، چالش کشورهای عربی این است که راهی پیدا کنند که آن‌ها را از حملات بیشتر محافظت کند و در عین حال به جنگی عمیق‌تر کشیده نشوند.

پیش‌تر برخی تحلیلگران تأکید کرده بودند که منطقی‌ترین راه برای کشورهای حوزه خلیج فارس، گفتگو و دیپلماسی با ایران است، زیرا جنگ آمریکا علیه ایران، «آسیب‌پذیری‌های واشنگتن را بیش از پیش آشکار کرده» و به نفع کشورهای عرب خلیج فارس است که با ایران، دست دوستی بدهند و به او نزدیک شوند.

دنی سیترینوویچ، تحلیلگر ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، در این زمینه نوشته که «دیدار برنامه‌ریزی‌شده ترامپ با (رهبران خلیج فارس) می‌تواند یکی از مهم‌ترین دیدارهای دیپلماتیک این مرحله از درگیری باشد.» وی افزوده که پرسش اصلی اکنون این است که واشنگتن بین تشدید دوباره درگیری‌ها و راه خروج دیپلماتیک، کدام راه را انتخاب می‌کند.

این تحلیلگر اذعان کرده که دیگر اتکای صرف کشورهای حوزه خلیج فارس به واشنگتن «خطراتی دارد». وی تصریح کرده که بیشتر دولت‌های خلیج فارس ثبات را به دور دیگری از جنگ ترجیح می‌دهند. 

پیش‌بینی می‌شود با توجه به تهدیدات اخیر ایران، دولت‌های عرب خلیج فارس، راه دیپلماسی را بر جنگ مجدد ترجیح داده و در گفتگو با ترامپ بر این موضوع تأکید کنند.

از سوی دیگر، به این نکته باید توجه داشت که ترامپ اغلب سعی می‌کند ترس خود از حمله مجدد به ایران را پنهان کند و واسطه‌گری کشورهای حوزه خلیج فارس را بهانه عقب‌نشینی خود قرار دهد.

با توجه به نزدیک بودن انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در آبان ماه، تشدید تنش‌ها اصلاً به نفع ترامپ نیست. بهترین راه برای او، بازگشت به میز مذاکره‌ای «عادلانه و منصفانه» است وگرنه طولانی شدن این جنگ، دستاوردی برای او به دنبال نخواهد داشت.