تنگه سه‌قفله می‌شود

روزنامه صبح نو نوشت: «حادثه امنیتی در تنگه هرمز» دیگر یک خبر گذرا نیست؛ به یکی از خبرهای روزمره رسانه‌ها تبدیل شده است. این تحول، نشانه آن است که تنگه هرمز از یک آبراه ترانزیتی، به میدانی برای نمایش اراده ایران در مقابله با زورگویی و حمله غیرقانونی و ظالمانه دشمن تبدیل شده است. ایران در این میدان، نه فقط از حق عبور و مرور سخن می‌گوید، بلکه از حق تعیین قاعده، تأمین امنیت و بازدارندگی در برابر کسانی که مذاکره را با حمله پاسخ دادند.

بعد از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، آن هم در میانه مذاکره، ایران با اعلام شرایط جنگی، ترتیبات عبور و مرور جدیدی برای تنگه هرمز اعمال کرد. بر اساس این ترتیبات، هر شناوری که بخواهد این مقررات ایران را دور بزند، مورد هدف قرار می‌گیرد. این اقدام، نقطه آغاز راهبرد جدیدی بود که حالا وارد مرحله تازه‌ای شده است: ایران قصد دارد تنگه هرمز را «سه‌قفله» کند.

در این مدت رفت‌وآمدهای دیپلماتیک انجام شد و حتی برای مسیر جدید عبوری، ایران به دنبال برگزاری نشستی با کشورهای ساحلی خلیج فارس بود تا آنها را در جریان تفاهم با عمان و مسیر جدید قرار دهد.

اما تحولات و رفتارهای آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن، ایران را به این سمت سوق داد که طرف مقابل تنها زبان زور می‌فهمد. بر این اساس، راهبرد ایران درباره تنگه هرمز وارد مرحله جدیدی شده است: تنگه تنگ‌تر خواهد شد و شرایط عبور سخت‌تر می‌شود، تا جایی که عملاً عبور هیچ نفتکشی از این آبراه ممکن نباشد.

روبیو مدعی شده که «اگر ایران به سلاح هسته‌ای مجهز بود، می‌توانست کنترل تنگه را در دست بگیرد.» اما واقعیت این است که ایران بدون سلاح هسته‌ای توانسته تنگه را در دست بگیرد و حالا با سیاست جدید خود در قبال تنگه به دشمن نشان می‌دهد که نمی‌تواند ایران را بازی دهد. اما کنترل تنگه نیازمند سلاح هسته‌ای نیست؛ ایران با ابزارهای متعارف و نامتقارن، اراده خود را بر تنگه تحمیل کرده است. اگر لازم هم باشد همانگونه که محسن رضایی گفته از تاکتیک‌های ناشناخته و توانمندی‌های جدید خود برای اعمال قواعد جدید استفاده خواهد کرد. قاعده جدید نیز همان است که قالیباف مطرح کرد: «در منطقه‌ای که ما نفت نفروشیم، کسی نفت نخواهد فروخت و اگر امنیت ما تامین نشود، هیچ زیرساختی ایمن نخواهد بود».

مقامات آمریکا به تازگی مدعی شده‌اند که «نفت اندازه قبل از این درگیری، از تنگه عبور می‌کند، اما با این تفاوت که نفت ایران، خارج نمی‌شود.» اما ایران این قاعده را بر هم می‌زند، به این معنا که امنیت تنگه هرمز، امنیت صادرات نفت منطقه و امنیت زیرساخت‌ها، به هم گره خورده‌اند. اگر امنیت ایران تأمین نشود، هیچ‌کس نمی‌تواند از این آبراه به‌طور کامل و بی‌خطر استفاده کند.

اگر امنیت ایران تأمین نشود، به گفته قالیباف، هیچ زیرساختی ایمن نخواهد بود و در منطقه‌ای که نفت ایران صادر نشود، نفت هیچ‌کس صادر نخواهد شد. این یعنی تنگه هرمز از یک بحران خبری، به یک دکترین امنیتی–انرژی تبدیل شده است؛ دکترینی که می‌گوید تنگه تنگ‌تر می‌شود و شرایط عبور سخت‌تر خواهد شد، تا جایی که هیچ نفتکشی نتواند از آن عبور کند، مگر اینکه طرف مقابل زبان زور را کنار بگذارد و امنیت ایران را به رسمیت بشناسد.